Điều gì quyết định thị trường Việt Nam giữ được dòng vốn lớn?

Năng lực quản trị mới là yếu tố quyết định

Yêu cầu ngày càng khắt khe

Việc được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn mở ra dư địa đáng kể cho dòng vốn quốc tế trong trung và dài hạn. Phân tích về cơ chế vận hành dòng vốn, ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư, SSI Research cho biết, dòng vốn thụ động sẽ được giải ngân theo từng kỳ tái cơ cấu danh mục, kéo dài sau thời điểm nâng hạng, thay vì tập trung tại một thời điểm.

Ước tính, tổng dòng vốn vào thị trường trong giai đoạn đầu có thể đạt khoảng 1,5 đến 1,6 tỷ USD, song tại thời điểm chính thức nâng hạng, quy mô giải ngân thực tế sẽ ở mức hạn chế. Điều này lý giải vì sao thị trường có thể không phản ứng mạnh ngay trong ngắn hạn.

Ở góc nhìn rộng hơn, ông Hoàng Việt Anh, CFA, CMT, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán LPBank (LPBS) cho rằng, trong 1 đến 2 năm đầu sau nâng hạng, tổng dòng vốn vào thị trường có thể đạt khoảng 3 đến 5 tỷ USD và nếu tiếp tục cải thiện các tiêu chí thị trường, quy mô dòng vốn có thể mở rộng thêm 5 đến 8 tỷ USD trong 3 đến 5 năm tiếp theo. Đáng chú ý, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện mới ở mức 12 đến 14%, thấp hơn đáng kể so với mức 20 đến 40% tại nhiều thị trường mới nổi trong khu vực. Khoảng cách này cho thấy dư địa thu hút dòng vốn quốc tế vẫn còn rất lớn, song đồng thời cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng thị trường.

Cùng quan điểm, ông Hiếu Hồ, chuyên gia Chiến lược đầu tư của SSI nhấn mạnh rằng nâng hạng là một bước trong tiến trình dài hạn, trong đó khả năng thích ứng của thị trường mới là yếu tố quyết định. Không chỉ ở thị trường cổ phiếu, dư địa dòng vốn còn đến từ thị trường vốn nợ. Việt Nam hiện ở mức xếp hạng tín nhiệm BB+ (cận Investment Grade) và nếu được nâng lên BBB-, khả năng tiếp cận các dòng vốn dài hạn từ quỹ hưu trí, bảo hiểm sẽ mở rộng đáng kể, đồng thời chi phí vốn có thể giảm khoảng 100-150 điểm cơ bản.

Tuy nhiên, tỷ lệ sở hữu nước ngoài đối với trái phiếu Chính phủ vẫn dưới 5%, thấp hơn nhiều so với mức 20-30% của các quốc gia trong khu vực, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn.

Theo các chuyên gia chứng khoán, nâng hạng là một điều kiện quan trọng, nhưng không phải yếu tố quyết định duy nhất đối với khả năng thu hút và duy trì dòng vốn quốc tế. Để dòng vốn dài hạn thực sự ở lại, thị trường cần hội tụ đồng thời nhiều yếu tố: hạ tầng vận hành, chất lượng doanh nghiệp và sự chuyển dịch trong tư duy đầu tư. Chỉ khi các yếu tố này được cải thiện đồng bộ, dòng vốn mới không chỉ đến mà còn có thể gắn bó lâu dài với thị trường, qua đó chuyển hóa cơ hội nâng hạng thành động lực phát triển bền vững trong trung và dài hạn.

Yếu tố giữ chân dòng vốn dài hạn

Song song với cơ hội dòng vốn, chất lượng doanh nghiệp niêm yết đang trở thành yếu tố phân hóa rõ nét. Thực tiễn từ VLCA 2026 cho thấy mức độ minh bạch đã được cải thiện đáng kể, nhưng điểm số quản trị doanh nghiệp lại không tăng tương ứng, thậm chí có xu hướng giảm khi tiêu chí đánh giá được nâng cao.

Nhận định về xu hướng này, ông Trịnh Sơn Hồng, Quyền Chủ tịch Hội đồng quản trị Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HoSE) cho rằng, thị trường đang chuyển từ “tuân thủ” sang “thực chất”, trong đó minh bạch không còn là lợi thế cạnh tranh, mà là yêu cầu tối thiểu, còn năng lực quản trị mới là yếu tố quyết định. Trong bối cảnh đó, sự phân hóa giữa các doanh nghiệp ngày càng rõ nét, khi dòng vốn có xu hướng ưu tiên những doanh nghiệp có nền tảng quản trị vững chắc và minh bạch thực chất.

Ở góc độ thị trường, quá trình nâng hạng cũng sẽ kéo theo sự thay đổi về cấu trúc dòng tiền. Theo ông Phạm Lưu Hưng, sự gia tăng của các nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là các quỹ dài hạn, sẽ làm giảm sự chi phối của dòng tiền ngắn hạn, đồng thời nâng cao vai trò của yếu tố cơ bản trong định giá. Theo đó, định giá thị trường có thể mở rộng từ mức P/E khoảng 11 đến 12 lần lên 14 đến 15 lần, trong bối cảnh tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp duy trì ở mức 10 đến 15%/năm và tăng trưởng GDP khoảng 8 đến 10%/năm trong trung hạn.

Tuy nhiên, các yếu tố bên ngoài như biến động giá năng lượng hay rủi ro địa chính trị vẫn có thể ảnh hưởng đến thị trường trong ngắn hạn, khiến tăng trưởng lợi nhuận có thể điều chỉnh từ mức 18% xuống khoảng 15% trong một số kịch bản. Trong bối cảnh đó, ông Hoàng Việt Anh cho rằng, việc tận dụng cơ hội nâng hạng không nằm ở biến động ngắn hạn, mà ở khả năng xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn, phân bổ tài sản hợp lý và duy trì kỷ luật đầu tư.

Trần Hương