Chuyển đổi số và AI – Động lực mới cho du lịch Việt Nam

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình cho biết, năm 2025, du lịch Việt Nam ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ với khoảng 21,2 triệu lượt khách quốc tế và 137 triệu lượt khách nội địa, tổng thu đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, theo ông, kết quả này cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh.

Ông Vũ Thế Bình nhấn mạnh, để phát triển bền vững, ngành du lịch cần chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang mô hình dựa trên công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo. Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi toàn bộ hành vi du khách, từ khâu tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến đến đặt dịch vụ và trải nghiệm.

Theo đó, AI không chỉ hỗ trợ phân tích xu hướng thị trường, cá nhân hóa sản phẩm mà còn giúp tối ưu hoạt động xúc tiến, quản trị doanh thu, dự báo dòng khách và điều tiết tải lượng tại điểm đến. Đồng thời, công nghệ còn góp phần bảo vệ tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả quản lý theo hướng bền vững.

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho rằng ngành du lịch cần tận dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản trị và hướng tới phát triển bền vững.

Theo ông, trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng ở hầu hết các khâu, từ phân tích hành vi du khách, dự báo thị trường đến hỗ trợ điều hành. Đặc biệt, AI cho phép cá nhân hóa trải nghiệm thông qua dữ liệu lớn, giúp nhận diện nhu cầu, sở thích của từng du khách để gợi ý điểm đến, dịch vụ phù hợp, qua đó nâng cao mức chi tiêu và thời gian lưu trú.

Tuy nhiên, ông Phạm Văn Thủy nhấn mạnh, chuyển đổi số và AI không phải “chiếc đũa thần”, mà là xu hướng tất yếu để du lịch Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh. Công nghệ không thay thế con người, mà hỗ trợ để làm tốt hơn.

Ông cũng khẳng định, yếu tố con người và lòng hiếu khách vẫn là giá trị cốt lõi của du lịch Việt Nam. Trong thời gian tới, Cục Du lịch Quốc gia sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, phối hợp với các bên liên quan nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và ứng dụng AI.

Ở góc độ nghiên cứu, TS. Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Du lịch cho rằng xu hướng toàn cầu đang chuyển từ số hóa từng dịch vụ đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái du lịch số tích hợp. Công nghệ không chỉ thúc đẩy tăng trưởng mà còn giúp kiểm soát tải lượng khách, tối ưu sử dụng năng lượng, giao thông và giảm áp lực lên tài nguyên.

Theo ông, Việt Nam đã có những bước đi ban đầu như phát triển nền tảng du lịch thông minh, bản đồ số và các ứng dụng marketing trực tuyến. Một số địa phương cũng đã triển khai mô hình du lịch thông minh, tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành.

Từ phía doanh nghiệp, TS. Phạm Hà, Chủ tịch HĐQT kiêm CEO LuxGroup, cho rằng du lịch hiện nay không chỉ dừng ở việc thu hút khách mà cần tập trung vào nâng cao chất lượng phục vụ, tối ưu vận hành và gia tăng giá trị trải nghiệm.

“Du lịch Việt Nam cần bước vào giai đoạn chuyển đổi kép: vừa chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả, vừa tăng trưởng xanh để đảm bảo phát triển bền vững”, ông nhấn mạnh.

Theo ông Phạm Hà, AI đã được doanh nghiệp ứng dụng xuyên suốt từ marketing, bán hàng đến vận hành và chăm sóc khách hàng. Các công cụ như chatbot, hệ thống dự báo nhu cầu hay cá nhân hóa hành trình giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh, đồng thời góp phần tối ưu tài nguyên, giảm phát thải. Mô hình du lịch có trách nhiệm và mục tiêu “không rác thải nhựa” cũng đang dần trở thành tiêu chí vận hành.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra nhiều thách thức trong quá trình chuyển đổi số của ngành du lịch Việt Nam. Trong đó, dữ liệu còn phân tán, thiếu liên thông; năng lực số giữa các doanh nghiệp chưa đồng đều; nguồn lực đầu tư hạn chế; đặc biệt là thiếu nhân lực vừa am hiểu du lịch vừa có kiến thức công nghệ.

Tại tọa đàm, nhiều giải pháp đã được đề xuất nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ hiệu quả hơn. Các đại biểu cho rằng doanh nghiệp cần chủ động ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng tới các phân khúc khách cao cấp với nhu cầu trải nghiệm sâu và cá nhân hóa.

Đại diện IGB Group giới thiệu giải pháp phần mềm du lịch thông minh gắn với tiêu chí du lịch xanh. Hệ thống cho phép số hóa các tiêu chí đánh giá, tự động chấm điểm và cấp chứng nhận, đồng thời xây dựng bản đồ du lịch xanh giúp du khách dễ dàng lựa chọn điểm đến thân thiện môi trường.

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số và AI không còn là xu hướng mà đã trở thành nền tảng phát triển tất yếu của ngành du lịch. Trong giai đoạn tới, Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái du lịch số quốc gia với dữ liệu mở, kết nối đa bên; trong đó AI đóng vai trò công nghệ lõi.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành Du lịch cần hoàn thiện thể chế, xây dựng chiến lược chuyển đổi số đồng bộ, phát triển hạ tầng dữ liệu và đào tạo nguồn nhân lực số. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhằm thu hẹp khoảng cách công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Lê An