Chuyển đổi số bầu cử: Bắt nhịp phát triển đất nước, đáp ứng kỳ vọng của Nhân dân

Thông qua việc quét mã QR bằng điện thoại thông minh, cử tri có thể nhanh chóng kiểm tra các thông tin liên quan quyền bầu cử của mình, kịp thời phản ánh, chỉnh sửa nếu có sai sót. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Việc số hóa dữ liệu, hỗ trợ quản lý danh sách cử tri, cập nhật và truyền tải thông tin nhanh chóng đang góp phần làm cho quá trình bầu cử trở nên khoa học, chính xác và minh bạch hơn. Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy công nghệ không chỉ giúp các cơ quan chức năng giảm tải khối lượng công việc, hạn chế sai sót mà còn tạo điều kiện thuận lợi để cử tri tiếp cận thông tin, thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân một cách dễ dàng, thuận tiện hơn.

Trước thềm ngày hội toàn dân, ông Bùi Danh Tuyên, Vụ trưởng Vụ Chuyển đổi số (Văn phòng Quốc hội) đã chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus về quá trình thực hiện chuyển đổi số trong công tác bầu cử.

Chuẩn hóa cơ sở dữ liệu quốc gia

- Thưa ông, xin ông cho biết một số điểm mới trong công tác chuyển đổi số Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng Nhân dân khóa XVI?

Vụ trưởng Bùi Danh Tuyên: Chuyển đổi số trong bầu cử hướng tới phục vụ ba nhóm đối tượng chính. Thứ nhất là cử tri, những người cần được cung cấp đầy đủ thông tin về quy trình bầu cử, các quy định pháp luật, mốc thời gian quan trọng cũng như thông tin về ứng cử viên. Thứ hai là các ứng cử viên, những người có thể sử dụng nền tảng số để hoàn thiện hồ sơ, công khai thông tin và tham gia quá trình bầu cử một cách minh bạch, thuận tiện. Thứ ba là đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử từ trung ương đến địa phương. Đây là lực lượng trực tiếp vận hành hệ thống và cần có các công cụ số để quản lý, cập nhật và tổng hợp dữ liệu một cách chính xác, kịp thời.

Ông Bùi Danh Tuyên, Vụ trưởng Vụ Chuyển đổi số (Văn phòng Quốc hội). (Ảnh: Minh Thu/Vietnam+)

Một số điểm mới trong công tác chuyển đổi số có thể kể đến là: Ứng dụng phần mềm quản lý thông tin bầu cử, website hoidongbaucu.quochoi.vn; ứng dụng Bầu cử Quốc hội khóa XVI trên VneID; phát huy thế mạnh của các nền tảng mạng xã hội.

Yếu tố quan trọng nhất trong chuyển đổi số bầu cử là dữ liệu. Việc khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư giúp chuẩn hóa thông tin, hạn chế tình trạng dữ liệu không đồng nhất như trước đây.

Trong thực tế, khi mỗi cá nhân tự khai thông tin, có thể xuất hiện nhiều cách viết khác nhau cho cùng một nội dung, dẫn đến khó khăn trong tổng hợp và xử lý dữ liệu. Khi sử dụng dữ liệu đã được chuẩn hóa từ hệ thống quốc gia, các thông tin về nhân thân sẽ chính xác và thống nhất hơn.

Dữ liệu chỉ cần nhập một lần, sau đó được chia sẻ và sử dụng trong nhiều khâu của quy trình bầu cử. Điều này giúp giảm rất nhiều công việc lặp lại cho cả người dân và cán bộ.

Bên cạnh dữ liệu, công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình. Hệ thống quản lý thông tin bầu cử do Văn phòng Quốc hội triển khai đã được kết nối tới tất cả các xã, phường trên cả nước. Nhờ đó, dữ liệu từ cơ sở được cập nhật lên hệ thống theo thời gian thực, giúp cơ quan quản lý có thể theo dõi và tổng hợp thông tin nhanh chóng.

Trước đây việc tổng hợp số liệu thường chịu áp lực lớn về thời gian và dễ xảy ra sai sót. Nay khi dữ liệu được cập nhật trực tuyến, hệ thống có thể thống kê và báo cáo theo thời gian thực, giúp nâng cao độ chính xác và giảm áp lực cho cán bộ ở cơ sở.

Ứng dụng bản đồ số để tra cứu khu vực bỏ phiếu. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

- Cùng với những lợi ích rõ rệt, chuyển đổi số trong bầu cử đặt ra những vấn đề như thế nào, thưa Vụ trưởng?

Vụ trưởng Bùi Danh Tuyên: Chuyển đổi số không chỉ là áp dụng công nghệ mà còn là thay đổi cách quản lý và vận hành. Muốn làm được điều đó, cần xây dựng hệ thống thông tin xuyên suốt từ trung ương đến cơ sở.

Chuyển đổi số trong bầu cử đặt ra yêu cầu cao về an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Các hệ thống phục vụ bầu cử phải được thiết kế với mức độ bảo mật cao. Sau khi hoàn tất việc cập nhật hồ sơ trực tuyến, dữ liệu sẽ được tách khỏi hệ thống internet và vận hành trên mạng nội bộ chuyên dụng để bảo đảm an toàn.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, nhận thức và kỹ năng của người sử dụng cũng rất quan trọng. Trong xã hội vẫn còn nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi, chưa quen với các ứng dụng số. Vì vậy, việc phổ cập kỹ năng số, hỗ trợ người dân tiếp cận các nền tảng thông tin chính thống như cổng thông tin bầu cử, ứng dụng định danh điện tử hay các nhóm thông tin cộng đồng là điều cần thiết.

Cán bộ làm công tác bầu cử cũng cần kỹ năng tác nghiệp trên phần mềm; thay đổi thói quen từ cách làm truyền thống sang ứng dụng công nghệ thông tin. Chuyển đổi số phải đi cùng với phổ cập kỹ năng số để mọi người dân đều có thể tiếp cận và tham gia.

Cán bộ làm công tác bầu cử cũng cần kỹ năng tác nghiệp. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Đối với các cử tri, chỉ tham gia vào các nhóm Zalo do người có trách nhiệm quản trị; cần kiểm chứng thông tin; cảnh giác với các nguồn thông tin giả, xuyên tạc, độc hại trên mạng xã hội.

Quy trình bầu cử minh bạch, hiệu quả

- Có thể thấy, từ việc lập danh sách cử tri, cung cấp thông tin ứng cử viên đến quản lý dữ liệu và tổng hợp kết quả, công nghệ số đang từng bước tham gia sâu hơn vào quá trình tổ chức bầu cử. Xin ông chia sẻ cách điều hành của Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia để phát huy hiệu quả chuyển đổi số trong công tác bầu cử?

Vụ trưởng Bùi Danh Tuyên: Trước tiên, chúng tôi bám sát chỉ đạo của Chủ tịch Hội đồng bầu cử Quốc gia trong việc triển khai công tác chuyển đổi số. Cùng với việc triển khai các hệ thống số, công tác tập huấn và hướng dẫn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở được đặc biệt coi trọng nhằm bảo đảm mọi quy trình được thực hiện đúng luật và thống nhất.

Bên cạnh đó còn cần có sự phối hợp nhịp nhàng, cẩn trọng giữa Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia, Văn phòng Quốc hội, Bộ Công an, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) và các cơ quan liên quan, đặc biệt là các ủy ban bầu cử ở cơ sở.

- Nhờ việc triển khai các hệ thống số, cách tiếp cận của cử tri được cải thiện thế nào trong cuộc bầu cử lần này, thưa ông?

Vụ trưởng Bùi Danh Tuyên: Như chúng ta biết, bầu cử là ngày hội của toàn dân, thông qua lá phiếu của mình lựa chọn những đại biểu xứng đáng đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân. Phần lớn cử tri cả nước dễ dàng tiếp cận với thông tin bầu cử; vậy còn ở các khu vực vùng sâu vùng xa thì chuyển đổi số hỗ trợ thế nào?

Tôi xin chia sẻ thông tin là đã có 3.320 xã, phường, đặc khu được kết nối vào hệ thống quản lý thông tin bầu cử, được cập nhật vào hệ thống theo thời gian thực. Ngoài ra, các thông tin này được cung cấp cho cử tri qua website của Hội đồng bầu cử Quốc gia và trên ứng dụng VneID, cử tri có thể đối chiếu, so sánh và thậm chí là chất vấn ứng viên ngay trên không gian số. Điều này xóa bỏ khoảng cách địa lý, giúp quá trình lựa chọn đại biểu trở nên minh bạch, đa chiều và chất lượng hơn hẳn các khóa trước.

Bên cạnh vai trò chủ đạo của Tổ bầu cử còn có sự vào cuộc tích cực của các tổ chức, đoàn thể trong việc lan tỏa thông tin trên các nền tảng số đến cử tri và nhân dân ở các nơi được đánh giá là vùng trũng của thông tin. Thông qua các ứng dụng Bản đồ số, Hòm thư số thanh niên hay các Fanpage, nhóm Zalo…, cử tri có thể tra cứu thông tin ứng cử viên, điểm bỏ phiếu; đóng góp ý kiến, phản ánh những tâm tư nguyện vọng, những thắc mắc đến Ủy ban bầu cử.

Tất cả đã sẵn sàng cho ngày hội toàn dân. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

- Nghị quyết 57 được xem là “kim chỉ nam” để phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Với tinh thần đó, Vụ Chuyển đổi số-Văn phòng Quốc hội có kế hoạch xây dựng Quốc hội số như thế nào, thưa ông?

Vụ trưởng Bùi Danh Tuyên: Bản thân việc triển khai chuyển đổi số trong công tác bầu cử lần này là một minh chứng sống động cho việc đưa Nghị quyết vào cuộc sống. Cụ thể là, Văn phòng Quốc hội đã triển khai nền tảng công nghệ dùng chung trong toàn khối các cơ quan dân cử (Từ Quốc hội đến Hội đồng nhân dân tỉnh/thành phố và cho tới Hội đồng nhân dân xã/phường). Hệ thống này được liên thông với Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư. Sau bầu cử, hệ thống sẽ là một trụ cột chuyển đổi số của Quốc hội mở rộng thêm các nền tảng như “Bình dân học vụ số” cho toàn bộ đại biểu dân cử.

Văn phòng Quốc hội cũng có kế hoạch triển khai nền tảng phòng họp thông minh đến Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân trên cả nước.

Ngoài ra, chúng tôi cũng từng bước triển khai liên thông chia sẻ dữ liệu giữa Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp để phục vụ công tác lập pháp, giám sát của các cơ quan dân cử.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Văn phòng Quốc hội được giao trọng trách xây dựng và phát triển Quốc hội số, trong đó Vụ Chuyển đổi số là đơn vị nòng cốt, chủ trì triển khai.

Với sự đồng lòng, quyết tâm chính trị cao, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng một Quốc hội số minh bạch, hiện đại, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân và xu thế phát triển của đất nước.

- Xin trân trọng cảm ơn ông./.

Chuyên trang thông tin về bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 (https://baucuquochoi.vn/) của Thông tấn xã Việt Nam là sản phẩm báo chí chuyên biệt, gồm 6 ngôn ngữ: Việt, Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nga và Trung Quốc; cung cấp thông tin chính thống, toàn diện, chuẩn xác, kịp thời cả trước, trong và sau cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đến đông đảo công chúng trong nước, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, giới báo chí và bạn bè quốc tế. Nội dung chuyên trang bao gồm các phần chính: Chuyên đề; Thời sự; Tư liệu; Đa phương tiện; Dành cho báo chí. ĐẶC BIỆT chuyên trang có dữ liệu nhân sự về 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI: https://baucuquochoi.vn/ky-hop/xvi-189.html.

(Vietnam+)