Bài toán kinh tế trong đổi mới tổ chức bầu cử: Tiết kiệm và hiệu quả

Ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin

Cuộc bầu cử lần này có nhiều điểm mới, lần đầu tiên được triển khai; đó là tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, rút ngắn thời gian thực hiện các bước trong quy trình bầu cử, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác bầu cử.

Thông tin bầu cử được phổ biến rộng khắp trên các địa bàn dân cư

Chủ tịch UBND xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai Nguyễn Duy Khiêm cho biết, việc vận hành mô hình chính quyền hai cấp đã mang lại thay đổi căn bản trong phương thức quản lý và quan hệ giữa chính quyền với người dân. Trước đây, người dân và doanh nghiệp (DN) thường phải qua nhiều tầng nấc hành chính. Nay, nhờ tinh gọn đầu mối, ứng dụng công nghệ thông tin, quy trình xử lý trở nên nhanh hơn, rõ trách nhiệm hơn.

Ông Nguyễn Duy Khiêm cho rằng, yếu tố quan trọng nhất giúp bộ máy vận hành hiệu quả chính là hệ thống thôn, tổ dân phố. “Thôn, bản không phải là cấp hành chính, nhưng lại là mắt xích không thể thiếu trong triển khai chính sách đến người dân,” ông nói. Với 35 thôn, tổ dân phố, đội ngũ bí thư chi bộ và trưởng thôn tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong công tác dân vận, tuyên truyền và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị.

Trong các tình huống khẩn cấp như phòng chống thiên tai, dịch bệnh, hay triển khai chính sách an sinh, lực lượng ở thôn, bản luôn là tuyến đầu, giúp chính quyền xã thực hiện nhanh và hiệu quả. Chính quyền xã khi xuống cơ sở đều phải thông qua bí thư, trưởng thôn – những người “bám địa bàn, nắm dân tình và có tiếng nói uy tín”.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, mô hình mới được đánh giá là thuận lợi hơn. Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn cho rằng việc rút gọn đầu mối hành chính giúp họ tiết kiệm thời gian và chi phí. Chính quyền xã giờ là “địa chỉ duy nhất” để họ làm việc, góp phần tăng tính minh bạch và hiệu quả.“Chúng tôi không chỉ quản lý nhà nước, mà phải học cách quản trị mục tiêu, làm sao để mỗi chính sách khi ban hành đều hướng đến người dân, doanh nghiệp và sự phát triển của địa phương,” Chủ tịch Nguyễn Duy Khiêm khẳng định.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới và Việt Nam hiện nay, việc tổ chức bầu cử cần hướng tới sự tiết kiệm thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý danh sách cử tri, tuyên truyền bầu cử và kiểm phiếu để cắt giảm chi phí văn phòng phẩm, nhân lực và thời gian. Rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết, tập trung ngân sách vào những khâu then chốt đảm bảo tính khả thi và thực chất, tránh lãng phí đầu tư dàn trải.

Thực tiễn Yên Bình cho thấy, mô hình chính quyền hai cấp không chỉ là sự thay đổi về tổ chức hành chính, mà còn là bước chuyển về tư duy quản trị ở cơ sở – nơi mỗi cán bộ, công chức đang được đặt trong một cơ chế làm việc mới, minh bạch và hiệu quả hơn. Bộ máy tinh gọn, công nghệ số và quản trị mục tiêu đang mở ra hướng đi mới cho chính quyền cơ sở, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, phục vụ và kiến tạo phát triển, lấy kết quả phát triển và sự phục vụ người dân làm thước đo. Chính quyền cơ sở không chỉ thực thi mệnh lệnh mà chủ động xác định mục tiêu cụ thể như tăng trưởng hai con số, thu ngân sách 550 tỷ đồng vào năm 2030, đồng thời triển khai các chương trình hành động rõ ràng để hiện thực hóa.

Mô hình chính quyền hai cấp bước đầu vận hành ổn định, chuyển đổi số được đẩy mạnh với 96% hồ sơ trực tuyến, hệ thống văn bản điện tử, giao ban trực tuyến đồng bộ, tạo nền tảng cho chính quyền điện tử hiện đại.

Khi bộ máy đã được sắp xếp tinh gọn, tư duy quản trị mục tiêu được xác lập và chuyển đổi số được đẩy mạnh, công tác chuẩn bị bầu cử cũng có điều kiện để tổ chức khoa học, minh bạch, đúng quy trình, bảo đảm mỗi lá phiếu thực sự phát huy giá trị, góp phần xây dựng chính quyền hai cấp ngày càng hiệu lực, hiệu quả và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Giảm mạnh các khâu trung gian

Theo nhận xét của giới chuyên gia kinh tế, một trong những điểm nổi bật của mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong kỳ bầu cử lần này là quy trình được xây dựng bài bản nhưng tinh gọn rõ nét. Việc cắt giảm khâu trung gian giúp các văn bản chỉ đạo, kế hoạch và mốc thời gian được chuyển trực tiếp từ tỉnh đến xã, từ cấp thành phố xuống phường được bảo đảm thông tin xuyên suốt, rõ việc, rõ trách nhiệm, hạn chế tình trạng chờ đợi hay chồng chéo. Cán bộ xã, phường chủ động nắm chắc địa bàn, giải đáp kịp thời băn khoăn của người dân và tổ chức thực hiện phù hợp với thực tế cơ sở. Đổi mới tổ chức bầu cử không đơn thuần là bài toán cắt giảm ngân sách, mà là sự hài hòa giữa tiết kiệm tài chính và gia tăng hiệu quả chính trị. Sự linh hoạt trong tổ chức, gắn với chất lượng đại biểu và sự tham gia trách nhiệm của cử tri chính là chìa khóa để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đất nước.

Thông tin về ứng cử viên đại biểu công khai, minh bạch

Ghi nhận thực tế cho thấy, nhiều người dân đánh giá cao sự thay đổi này. Chị Nguyễn Thị Thiều - một cử tri ở khu vực phường Dương Nội (Hà Nôi) chia sẻ, các thông tin về bầu cử được đưa nhiều và đậm nét, thậm chí nếu có thắc mắc thông tin nào chỉ cần tra cứu tìm hiểu từ mạng xã hội là ra hết. Trong khi đó, anh Nguyễn Đức Thiện, tiểu thương tại chợ tạm Hải Phát chia sẻ rằng các thông tin bầu cử được đưa ra nhiều giúp người dân cảm thấy các ứng viên gần dân hơn.

Sự phân cấp mạnh mẽ này không chỉ rút ngắn quy trình bầu cử mà còn nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đòi hỏi các đại biểu được lựa chọn phải có năng lực thực chất, tư duy hiện đại và khả năng đáp ứng yêu cầu quản trị trong giai đoạn chuyển đổi số.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long cho biết, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là ngày hội lớn của toàn dân, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân, lựa chọn bầu ra những đại biểu có đức, có tài để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc; đồng thời, cuộc bầu cử cũng là thước đo sinh động đối với năng lực tổ chức, điều hành của bộ máy chính quyền các cấp, đặc biệt ở cơ sở.

Theo Thứ trưởng Trương Hải Long, trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thúc đẩy chuyển đổi số và cải cách hành chính, công tác bầu cử đặt ra những yêu cầu cao hơn, toàn diện hơn và chặt chẽ hơn.

Giới chuyên gia khẳng định việc tổ chức bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp (15/3/2026) trong bối cảnh xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp đòi hỏi hoàn thiện pháp luật bầu cử, không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật mà là tái định hình cấu trúc quyền lực. Chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu mới, mọi quyết định công phải hướng đến hiệu quả phục vụ nhân dân và chịu trách nhiệm giải trình rõ ràng. Trong điều kiện đó, lá phiếu của cử tri càng cần bảo đảm tính chuẩn xác, thực chất.

Hồ Hương