Chương trình Thời sự đặc biệt: 'Để hồ Tây trở thành trung tâm văn hóa, du lịch của Thủ đô'

Hồ Tây không chỉ là thắng cảnh nổi tiếng, mà còn là không gian văn hóa, lịch sử và sinh thái đặc biệt của Thủ đô Hà Nội. Tuy nhiên, hồ Tây đang đứng trước yêu cầu phải được nhìn nhận lại đúng tầm để bảo tồn hiệu quả hơn, khai thác bài bản hơn và phát huy xứng đáng hơn những giá trị vốn có.

Từ thực trạng hạ tầng thiếu đồng bộ, không gian công cộng bị chia cắt, ô nhiễm môi trường đến những định hướng mới trong Đề án bảo tồn và phát huy giá trị khu vực hồ Tây và phụ cận, thành phố Hà Nội đang thể hiện quyết tâm tái thiết không gian, nâng tầm giá trị, để hồ Tây thực sự trở thành trung tâm văn hóa, du lịch, cảnh quan đặc sắc của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới.

Chương trình Thời sự đặc biệt hôm nay có sự tham gia của các khách mời: Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam; Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa Hà Nội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long, cùng trao đổi, thảo luận nhằm hiến kế các giải pháp phát huy tiềm năng, giá trị của hồ Tây.

Chương trình Thời sự đặc biệt tối 19-3. Ảnh: Phạm Hùng

Hồ Tây - “món quà” đặc biệt trời đất ban cho Hà Nội

Nhận định về vị trí của hồ Tây trong tiến trình lịch sử và không gian văn hóa của Thăng Long - Hà Nội, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức cho rằng, hồ Tây giữ một vị trí rất đặc biệt. Nói một cách hình ảnh, khi nhắc đến hồ Tây là nhắc đến trái tim, tâm hồn của mỗi người dân Thủ đô, của đất Kinh kỳ ngàn năm văn hiến.

Các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, kiến trúc đã nói rất nhiều về hồ Tây; các nhà thơ cũng dành nhiều cảm xúc cho không gian này. Trong tiến trình lịch sử, có rất nhiều câu chuyện gắn với hồ Tây, từ những tên gọi xưa như đầm Xác Cáo, Dâm Đàm, Lãng Bạc đến những huyền tích về Kim Ngưu với những dấu ấn thú vị, vừa sinh động, vừa có những điều cần được ghi nhớ trong lịch sử.

Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long. Ảnh: Phạm Hùng

Tựu trung lại, hồ Tây là “món quà” đặc biệt mà thiên nhiên, trời đất ban tặng cho Hà Nội. Trải qua hàng ngàn năm, dù có nhiều biến đổi, hồ Tây vẫn là một phần của hệ thống sông Hồng và ngày nay trở thành một hồ đặc biệt trong không gian đô thị.

Xung quanh hồ Tây là hệ thống di tích phong phú với đền, chùa, phủ, trong đó, có những địa danh tiêu biểu như đền Trấn Vũ, chùa Tảo Sách…, tạo nên một không gian văn hóa - tâm linh đặc sắc.

“Điều quan trọng hơn cả, hồ Tây luôn hiện hữu trong tâm hồn người Hà Nội. Nơi đây không chỉ gắn với các giá trị lịch sử, mà còn là không gian nuôi dưỡng những giá trị văn hóa tốt đẹp, gắn với tên tuổi nhiều danh nhân, trong đó có Nguyễn Du”, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức chia sẻ.

Hệ thống di sản - bản sắc rất riêng của hồ Tây

Chia sẻ về hồ Tây, Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho biết, địa danh hồ Tây là một thương hiệu của Hà Nội, là một địa điểm du lịch và văn hóa rất nổi tiếng.

Nơi đây không chỉ có vẻ đẹp của mặt nước tự nhiên rộng trên 500ha, hay cảnh quan huyền bí và thơ mộng, quan trọng hơn cả, ở đây tập trung mật độ các đình, chùa, phủ rất nổi tiếng. Ai mới đến Hà Nội thì phải đến phủ Tây Hồ, đền Quán Thánh, chùa Trấn Quốc, chùa Ngọc Linh… Tất cả đền, chùa quanh hồ Tây đều rất tuyệt vời, với khoảng 70 di sản văn hóa.

Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam. Ảnh: Phạm Hùng

Theo kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, trong không gian ấy, còn có nhiều làng cổ, làng nghề truyền thống, ví dụ như làng Quảng An, làng Yên Phụ, làng Sơn La; bên Tây, bên Đông, phía Bắc, phía Nam của hồ đều có làng cổ, tạo nên bản sắc văn hóa tại mảnh đất nghìn năm văn hiến.

"Chúng ta phải có cách gìn giữ không gian hồ Tây, bởi cảnh quan thiên nhiên và công trình ở đây đã trở thành biểu tượng về văn hóa, lịch sử và tâm linh của Thủ đô", Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính nói.

“Cái nôi” nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp của con người

Trong đời sống đô thị hiện đại, hồ Tây là một trong số ít không gian công cộng lớn vừa để nghỉ ngơi, thư giãn, vừa để người dân tìm đến với thiên nhiên và văn hóa.

Trao đổi về vai trò của hồ Tây trong đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng và hưởng thụ văn hóa của người dân Thủ đô, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức một lần nữa khẳng định, hồ Tây tiếp tục giữ một vị trí, vai trò rất quan trọng. Đây không chỉ là không gian công cộng để người dân nghỉ ngơi, thư giãn, hòa mình vào thiên nhiên, mà còn là nơi nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp trong tâm hồn, trái tim, ý chí và nghị lực của con người.

Hồ Tây gắn với ký ức và trải nghiệm của nhiều thế hệ. Những buổi chiều, giới trẻ lên hồ Tây dạo mát, thưởng thức bánh tôm hương vị khó quên. Du khách nước ngoài khi đến đây cũng lưu lại nhiều ấn tượng. Từ bình minh, hoàng hôn, hay cả thời điểm giữa trưa, hồ Tây đều mang một vẻ đẹp riêng. Đó là bởi hồ Tây là một di sản đặc biệt mà thiên nhiên ban tặng, đồng thời cũng là không gian được con người gìn giữ, bồi đắp qua thời gian. Giữa con người và thiên nhiên ở đây luôn tồn tại sự gắn bó, tương hỗ: Hồ Tây nuôi dưỡng đời sống tinh thần của con người, và con người có trách nhiệm gìn giữ, phát huy giá trị của hồ Tây.

Cũng theo Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, quan niệm “Thiên - Địa - Nhân hợp nhất”, coi trọng sự hài hòa với thiên nhiên từ truyền thống cha ông vẫn đang được tiếp nối trong đời sống hiện đại. Việc bảo tồn và phát huy giá trị hồ Tây vì thế không chỉ là giữ gìn một cảnh quan, mà còn là gìn giữ một không gian văn hóa gần gũi, giàu bản sắc và thiết thực với đời sống hôm nay.

Giữ hồn cốt hồ Tây - nguyên tắc tạo giá trị và động lực phát triển

Trước nhiều ý kiến cho rằng hồ Tây đang rơi vào tình trạng “giàu giá trị nhưng chưa mạnh sức hút”, TS Nguyễn Viết Chức cho rằng, cần nhìn nhận lại một cách đầy đủ hơn. Theo ông, hồ Tây không thiếu sức hút, mà điều còn thiếu là cách phát huy xứng tầm tiềm năng vốn có.

Với một tiềm năng lớn như vậy, yêu cầu và mong muốn đặt ra phải cao hơn, cần có cách tiếp cận phù hợp để phát huy hiệu quả hơn. Tuy nhiên, đây là một bài toán không đơn giản. Khó ở chỗ phải vừa giữ được hồ Tây - không gian được xem là cái nôi nuôi dưỡng con người Kinh kỳ, vừa bảo đảm phát triển. Đây là bài toán bảo tồn và phát triển mà không chỉ riêng Hà Nội, nhiều quốc gia cũng phải đối mặt.

TS Nguyễn Viết Chức, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long. Ảnh: Phạm Hùng

Thực tế cho thấy, để có được diện mạo hồ Tây như hôm nay là kết quả của cả một quá trình nỗ lực. Con đường Thanh Niên (trước đây là đường Cổ Ngư) được hình thành từ rất nhiều công sức. Ngay cả việc đầu tư xây dựng tuyến đường ven hồ hiện nay cũng từng là quyết định không dễ dàng, khi Thành ủy Hà Nội phải cân nhắc nhiều lần trước khi dành nguồn lực lớn để kè hồ, chống lấn chiếm mặt nước.

Theo TS Nguyễn Viết Chức, nguyên tắc quan trọng nhất là phát triển nhưng không được làm tổn hại đến hồ Tây; cần giữ được hồn cốt của hồ Tây, bởi chính yếu tố này tạo nên giá trị và động lực phát triển.

Ở góc độ tổ chức không gian, hồ Tây cần được định hình là nơi để con người tìm đến sự thư thái. Việc phát triển hạ tầng không nên theo hướng mở rộng cho phương tiện cơ giới tốc độ cao, mà cần tính toán các giải pháp như bố trí điểm đỗ xe hợp lý, khuyến khích đi bộ, tạo không gian an toàn, yên tĩnh.

Bên cạnh đó, mọi can thiệp vào hồ Tây cần theo hướng làm đẹp hơn, không làm biến dạng. Việc tham gia của doanh nghiệp cần gắn với mục tiêu nâng cao giá trị cảnh quan, đồng thời bảo tồn các yếu tố văn hóa, làng nghề và môi trường tự nhiên xung quanh hồ.

Hồ Tây nhìn từ trên cao. Ảnh: Phạm Hùng

Đặc biệt, mặt nước hồ Tây được ví như “mặt gương”, vì vậy, việc giữ gìn, cải thiện chất lượng nước là yêu cầu quan trọng, góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần của người dân.

Trong quá trình triển khai các dự án, dù đã có quy hoạch, vẫn cần sự tham gia thực chất của các chuyên gia tâm huyết trong lĩnh vực kiến trúc, văn hóa, lịch sử. Thực tế đã có những bài học khi ý kiến chuyên gia không được coi trọng, dẫn đến công trình quy mô lớn nhưng hiệu quả chưa như kỳ vọng.

Theo TS Nguyễn Viết Chức, Hà Nội có nhiều chuyên gia uy tín, am hiểu sâu sắc về văn hóa và lịch sử, sẵn sàng đóng góp trí tuệ, tâm huyết và tình yêu với Thủ đô. Việc huy động được nguồn lực này sẽ giúp hạn chế sai sót trong quá trình phát triển, bởi những sai lầm trong không gian như hồ Tây thường rất khó khắc phục.

Thiếu hệ thống không gian quảng trường, bãi đỗ xe quanh hồ Tây

Nhìn từ góc độ quy hoạch đô thị, Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất khiến hồ Tây chưa phát huy được đúng tầm, đúng giá trị là chưa khai thác được không gian cảnh quan đặc biệt.

Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam. Ảnh: Phạm Hùng

Hồ Tây là lá phổi xanh của Thủ đô với cảnh đẹp rất đặc sắc, sức hút của hồ Tây rất lớn, nhưng hiện nay, người đi bộ xung quanh hồ thật khó cảm nhận vẻ đẹp đó. Khu vực hồ thiếu không gian quảng trường, thiếu bến tàu, không có chỗ đỗ xe và như vậy, không thể có chỗ ngắm cảnh quan liên tục.

Do đó, chúng ta cần tổ chức giao thông tốt, tạo cảnh quan để người dân ngắm cảnh đẹp được nhiều nhất. Nếu chúng ta làm tốt công tác quy hoạch, kết nối các công trình kiến trúc cổ, khu vực tâm linh... để mọi người được chiêm ngưỡng, giải trí thì hồ Tây sẽ là điểm đến có sức hút cực lớn, đúng với giá trị một cảnh quan văn hóa đặc sắc của Thủ đô.

Nghiên cứu, quy hoạch đồng bộ, xứng tầm khu vực và quốc tế

Việc xây dựng quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm đang mở ra một cách tiếp cận mới, đòi hỏi tư duy dài hạn, toàn diện. Theo Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, trong định hướng này, Hà Nội xác định phát triển theo các giá trị cốt lõi: Văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc.

Là không gian cảnh quan đặc biệt, độc nhất vô nhị của Hà Nội, với vai trò là trung tâm giao thoa giữa thiên nhiên, lịch sử và văn hóa, hồ Tây cần được nghiên cứu quy hoạch đồng bộ, xứng tầm khu vực và quốc tế. Đặc biệt, mối liên kết giữa hồ Tây với sông Hồng, cùng trục cảnh quan kéo dài tới Cổ Loa, tạo nên một không gian văn hóa – lịch sử nghìn năm có giá trị đặc biệt, cần được bảo tồn và phát huy đúng mức.

Theo Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, không gian này còn kết nối chặt chẽ với khu vực Ba Đình, hồ Hoàn Kiếm và các vùng phụ cận, hình thành một tổng thể hài hòa giữa các lớp trầm tích văn hóa và kiến trúc đô thị. Việc quy hoạch không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà còn là trách nhiệm gìn giữ bản sắc Thăng Long - Hà Nội, đáp ứng kỳ vọng lớn của người dân.

Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam (trái) trao đổi tại chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Để làm được điều đó, cần có sự tham gia của các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, các chuyên gia quy hoạch - kiến trúc cùng tiếng nói của cộng đồng. Mục tiêu là tạo ra một không gian vừa bảo tồn giá trị truyền thống, vừa khai thác hiệu quả các yếu tố văn hóa – lịch sử làm điểm nhấn, đồng thời, phát triển hồ Tây trở thành “lá phổi xanh” và điểm đến hấp dẫn của Hà Nội cũng như bạn bè quốc tế.

Một vấn đề quan trọng khác, theo Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, là bảo vệ môi trường mặt nước hồ Tây, không để xảy ra tình trạng ô nhiễm, ảnh hưởng đến cảnh quan và chất lượng sống. Những hình ảnh đặc trưng như sâm cầm, làng quê truyền thống, chùa, đền cổ kính… cần được gìn giữ, đồng thời, tạo điều kiện để người dân và du khách tiếp cận, trải nghiệm một cách thuận lợi nhất.

Trong định hướng phát triển, Hà Nội cũng đặt mục tiêu hình thành những công trình kiến trúc mang tính biểu tượng bên hồ Tây, như một nhà hát hiện đại do các kiến trúc sư danh tiếng thiết kế. Tuy nhiên, đi kèm với đó là bài toán hạ tầng giao thông và tổ chức không gian, làm sao để đón hàng nghìn người mà không gây ùn tắc, bảo đảm sự thuận tiện cho hoạt động thưởng thức văn hóa - nghệ thuật của người dân. Nếu được triển khai bài bản, đây có thể trở thành một công trình mang tầm vóc quốc tế, tương tự những nhà hát biểu tượng của thế giới. Quan trọng hơn, đó sẽ là sự kết tinh những giá trị tinh túy mà Hà Nội đang sở hữu, được nâng tầm để đáp ứng kỳ vọng của người dân Thủ đô và cả nước trong tương lai dài hạn.

Bảo tồn và phát triển hài hòa - hướng đi bền vững cho không gian hồ Tây

Theo Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, việc UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 315/QĐ-UBND ngày 22-1-2026 về phê duyệt Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị khu vực hồ Tây và phụ cận” thể hiện rõ quyết tâm chính trị và tư duy phát triển mới của Thủ đô đối với một không gian đặc biệt. Đây là bước đi phù hợp với quy luật phát triển tất yếu, bởi không thể giữ nguyên trạng quá khứ, mà cần đặt trong dòng chảy vận động.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nằm ngay trong tên gọi của đề án: “Bảo tồn” được đặt trước “phát huy”. Điều đó cho thấy cách tiếp cận cân bằng, coi trọng gìn giữ giá trị cốt lõi, từ đó phát triển một cách bền vững, tránh những can thiệp mang tính chủ quan, thiếu định hướng dài hạn.

Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Chính việc giữ được “hồn cốt” đã tạo nên sức hấp dẫn của Hà Nội trong con mắt bạn bè quốc tế. Thăng Long - Hà Nội là nơi hội tụ tinh hoa, thu hút nhân tài từ khắp mọi miền, vì vậy, một đề án đúng đắn sẽ tiếp tục khơi dậy nguồn lực trí tuệ, góp phần kiến tạo không gian đô thị hài hòa giữa truyền thống và hiện đại.

Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức bày tỏ tin tưởng rằng, với sự đồng thuận của chính quyền và nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đề án sẽ được triển khai hiệu quả, hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, sạch, đẹp, văn minh, hiện đại và nâng cao chất lượng sống, hạnh phúc của người dân.

Kiểm soát tốt các yếu tố môi trường, phục hồi hệ sinh thái tự nhiên

Theo Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, khi nói đến bảo tồn và tôn tạo hồ Tây, trước hết phải bắt đầu từ việc gìn giữ mặt nước – với quy mô hơn 500ha. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng, không chỉ là cảnh quan, mà còn là không gian sinh thái đặc hữu của Thủ đô. Vì vậy, yêu cầu tiên quyết là phải bảo đảm tiêu chí “xanh – sạch – đẹp”, tuyệt đối không làm suy giảm diện tích mặt nước hiện có.

Cùng với đó, việc cải thiện và làm sạch nguồn nước trong hồ cần được đặt lên hàng đầu. Hệ sinh thái bao gồm tầng đáy, môi trường nước và các loài thủy sinh phải được phục hồi và duy trì trong trạng thái lành mạnh, tạo điều kiện cho các sinh vật phát triển tự nhiên.

Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính cho biết thêm, một nguyên tắc quan trọng là không để xảy ra tình trạng ô nhiễm từ nguồn thải. Hồ Tây phải được giữ gìn sự thanh sạch, không có mùi, không tiếp nhận nước thải chưa qua xử lý. Để làm được điều này, cần triển khai đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống ống bao thu gom nước thải, bảo đảm toàn bộ nguồn thải được xử lý trước khi xả ra môi trường, tuyệt đối không xả trực tiếp vào hồ.

Chỉ khi kiểm soát tốt các yếu tố môi trường và phục hồi được hệ sinh thái tự nhiên, hồ Tây mới có thể phát triển bền vững, đúng với vai trò là không gian sinh thái – văn hóa đặc biệt của Hà Nội.

Không gian thơ mộng ven hồ Tây. Ảnh: Phạm Hùng

Không gian công cộng và chất lượng sống – thước đo giá trị hồ Tây

Một điểm đáng chú ý trong Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị khu vực hồ Tây và phụ cận” là định hướng tổ chức lại cảnh quan ven hồ theo hướng ưu tiên không gian công cộng, người đi bộ và cộng đồng. Theo Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, đây không đơn thuần là câu chuyện hạ tầng, mà là vấn đề cốt lõi về chất lượng sống và quyền thụ hưởng không gian đô thị của người dân.

Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức cho rằng, việc quy hoạch khu vực hồ Tây cần được đặt trong tổng thể quy hoạch chung, với tầm nhìn dài hạn và tư duy rộng mở. Có những ý tưởng mang tính kết nối lớn, như liên kết không gian từ Cổ Loa đến Ba Đình, gợi mở sự nối tiếp giữa quá khứ và hiện tại trong dòng chảy lịch sử. Tuy nhiên, để hiện thực hóa những định hướng lớn ấy, cần bắt đầu từ những yếu tố rất cụ thể, gần gũi như tổ chức giao thông, không gian đi bộ, cách con người tiếp cận và tận hưởng khu vực này.

Việc tạo dựng một không gian thanh thản, thư thái cho người dân và du khách khi đến hồ Tây là điều quan trọng. Nếu để xảy ra tình trạng chen chúc, xô đẩy, lộn xộn thì giá trị văn hóa của không gian sẽ bị suy giảm. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là quy hoạch, mà còn là nâng cao chất lượng sống, chất lượng văn hóa trong từng hành vi ứng xử.

“Hồ Tây vốn đã là một không gian đẹp, có sức hút tự nhiên. Điều cần quan tâm là cách “đón” người đến, từ ý thức của cộng đồng cư dân xung quanh đến việc giữ gìn môi trường, xây dựng nếp sống thanh lịch, văn minh. “Mặt gương” của hồ Tây không chỉ là mặt nước, mà chính là đời sống văn hóa của con người nơi đây”, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức nhấn mạnh.

Bày tỏ sự ủng hộ đối với định hướng của Đề án, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức cũng kỳ vọng việc triển khai sẽ thực sự đáp ứng nhu cầu của người dân, tạo nên một không gian vừa giàu bản sắc, vừa đáng sống, nơi con người được “vẫy gọi” bằng văn hóa và những giá trị tinh thần bền vững.

Quy hoạch tốt để phát huy giá trị hồ Tây

Trả lời câu hỏi “Thành phố Hà Nội cần làm gì để bảo tồn hồ Tây không chỉ là gìn giữ, mà còn là làm giàu thêm giá trị cho không gian này?”, Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính cho rằng, việc bảo tồn cần hướng tới làm giàu thêm giá trị văn hóa cho không gian đặc biệt này.

Theo ông Trần Ngọc Chính, trước hết, cần duy trì và bảo vệ mặt nước hồ Tây, bảo đảm luôn trong sạch, đồng thời, giữ gìn hệ sinh thái và không gian cảnh quan - yếu tố cốt lõi tạo nên giá trị của khu vực. Đây là yêu cầu quan trọng hàng đầu trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng gia tăng.

Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Bên cạnh đó, cần chú trọng bảo tồn và khai thác hiệu quả các làng nghề, làng cổ ven hồ như làng hoa, các làng Trích Sài, Yên Phụ… Đây đều là những không gian có giá trị văn hóa - du lịch đặc sắc, có sức hấp dẫn lớn đối với du khách, đặc biệt là khách quốc tế. Việc quy hoạch cần được định hướng hợp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và du khách tiếp cận, trải nghiệm các không gian này.

Cùng với đó, hệ thống di tích như phủ Tây Hồ, đền Quán Thánh, các chùa cổ ven hồ Tây cần tiếp tục được trân trọng, bảo tồn và phát huy giá trị. Muốn làm được điều này, thành phố Hà Nội cần đặc biệt quan tâm đến hạ tầng giao thông, tạo sự kết nối thuận lợi nhưng vẫn bảo đảm hài hòa với không gian cảnh quan.

Chuyển hóa tiềm năng lớn thành giá trị cụ thể

Hồ Tây là không gian đặc biệt của Thủ đô, nhưng tiềm năng lớn chỉ thật sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành giá trị phát triển cụ thể. Việc Hà Nội phê duyệt đề án và triển khai các dự án như Nhà hát Ngọc Trai, Công viên văn hóa nghệ thuật tại Đầm Trị - Quảng An cho thấy quyết tâm rất rõ của thành phố.

Chia sẻ về điều này, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức bày tỏ: “Tôi thấy các đề án rất tuyệt vời, đặc biệt là khi trực tiếp được nghe người đang thi công Nhà hát Ngọc Trai nói về quá trình thi công dự án. Tất cả đều rất đẹp, rất thú vị. Tôi quan tâm đến một câu nói của đơn vị thi công, rằng các dự án, công trình này phải trở thành một phần của hồ Tây”.

Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long. Ảnh: Phạm Hùng

Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức cho rằng, các dự án, công trình dù đẹp thế nào cũng cần phải trở thành một bộ phận cấu thành, làm cho hồ Tây đẹp hơn.

“Chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên mới và Hà Nội ngàn năm văn hiến phải là nơi mời du khách đến để cảm nhận văn hiến ra sao, để xem thời đại của những điều tốt đẹp... Và cái bắt đầu, khởi nguồn vẫn là hồn cốt của Thăng Long - Hà Nội được giữ gìn và phát huy”, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức bày tỏ.

Giữ hồn xưa, bồi đắp giá trị mới cho hồ Tây

Thành phố Hà Nội đang thể hiện quyết tâm phát huy giá trị hồ Tây bằng đề án và dự án cụ thể. Điều dư luận chờ đợi là những chuyển động thực chất và bền vững hơn nữa. Phát triển hồ Tây vì thế phải là câu chuyện của tầm nhìn dài hạn, đồng bộ và kiên định.

Kỳ vọng vào những chuyển biến sắp tới của không gian hồ Tây, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức bày tỏ: “Tôi rất tin tưởng rằng, với sự lãnh đạo quyết liệt, quyết đoán, Hà Nội chắc chắn sẽ có những bước chuyển biến tốt đẹp. Hồ Tây không chỉ là hồ Tây của hôm qua, mà còn là hồ Tây của hôm nay, vẫn giữ được hồn cốt, nhưng mang diện mạo hiện đại hơn. Đó là mong muốn của tôi với tư cách là một công dân Hà Nội”.

Đồng tình với quan điểm này, Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính cho rằng, định hướng phát triển Thủ đô theo tinh thần Nghị quyết 02-NQ/TƯ của Bộ Chính trị, xây dựng Hà Nội trở thành đô thị “văn hiến, văn minh, hiện đại, bản sắc, hạnh phúc” cần được cụ thể hóa bằng những không gian tiêu biểu như hồ Tây.

Trong đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị hồ Tây không chỉ nhằm giữ gìn cảnh quan, di sản, mà còn hướng tới nâng cao chất lượng sống, tạo điều kiện để người dân được thụ hưởng không gian văn hóa - cảnh quan một cách trọn vẹn. Đây không chỉ là giá trị dành riêng cho người Hà Nội, mà còn là tài sản chung của cả nước và là điểm đến hấp dẫn đối với bạn bè quốc tế.

Chuyên gia này nhấn mạnh, kỳ vọng vào tương lai của hồ Tây, cũng là kỳ vọng vào một Hà Nội phát triển bền vững, hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, nơi mỗi không gian di sản đều được gìn giữ, phát huy để trở thành nguồn lực cho sự phát triển lâu dài.

Các khách mời và ê kíp làm chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Nhóm phóng viên