Chung tay tiết kiệm năng lượng, giữ nhịp vận hành hệ thống điện

Tiết kiệm điện – giải pháp thiết thực cho an ninh năng lượng

Trước đà tăng trưởng công nghiệp mạnh, nhu cầu điện tại Thái Nguyên tăng nhanh, gây áp lực lớn lên hệ thống khi khoảng 75% sản lượng phục vụ sản xuất. Bài toán không chỉ là đủ điện mà còn phải sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và bền vững. Ngành điện đã đầu tư hạ tầng, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền tiết kiệm điện.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026–2030 và thị trường năng lượng nhiều biến động, việc bảo đảm cung ứng điện ổn định, phát triển nguồn điện sạch và sử dụng hiệu quả trở thành yêu cầu cấp bách để giữ vững an ninh năng lượng.

Sự chung tay của người dân và doanh nghiệp trong sử dụng điện hợp lý là giải pháp quan trọng giúp hệ thống vận hành ổn định, an toàn trong mùa cao điểm nắng nóng.

Phó Giám đốc Công ty Điện lực Thái Nguyên Ninh Vân Phong cho biết, thực hiện Chỉ thị 10/CT-TTg, đơn vị đã giao chỉ tiêu tiết kiệm điện đến từng bộ phận, gắn trách nhiệm cụ thể theo địa bàn, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp sử dụng điện hiệu quả.

Nhờ triển khai đồng bộ, phong trào tiết kiệm điện đạt kết quả rõ nét: Năm 2025 toàn tỉnh tiết kiệm 135,18 triệu kWh (2,38%), vượt mục tiêu đề ra; riêng khu vực công nghiệp chiếm hơn 115,9 triệu kWh. Giai đoạn 2020–2025, tổng sản lượng điện tiết kiệm đạt hơn 622,6 triệu kWh.

Trong cao điểm nắng nóng, ngành điện tiếp tục khuyến khích ứng dụng công nghệ để giám sát, tối ưu tiêu thụ điện. Những kết quả này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn cho thấy sự chuyển biến trong tư duy của doanh nghiệp, từ tiêu thụ sang chủ động quản trị năng lượng bền vững.

Đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp sử dụng điện hiệu quả.

Thực tế tại Thái Nguyên cho thấy nhiều doanh nghiệp đã chủ động chuyển sang sử dụng năng lượng hiệu quả, tiêu biểu như Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG (TNG). Từ yêu cầu khắt khe của các thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp này đẩy mạnh “xanh hóa” sản xuất, thay thế hoàn toàn lò hơi than bằng biomass và điện, đồng thời đầu tư điện mặt trời áp mái, tiết kiệm hàng trăm triệu đồng mỗi tháng và giảm đáng kể phát thải.

Tương tự, Công ty Cổ phần Thép Toàn Thắng cũng tối ưu quy trình sản xuất khi tận dụng nhiệt từ gang lỏng để luyện thép, giảm tiêu thụ điện, đồng thời hướng tới phát điện từ nhiệt dư trong tương lai.

Tại Nghệ An, tinh thần tiết kiệm điện không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành hành động cụ thể. Nhiều đơn vị chủ động sắp xếp lại sản xuất, vận hành thiết bị theo hướng khoa học, hạn chế dùng điện giờ cao điểm. Các cơ sở du lịch, khách sạn, khu vui chơi linh hoạt bật/tắt hệ thống điều hòa theo lượng khách, mạnh dạn cắt giảm điện ở khu vực không cần thiết, đồng thời từng bước tận dụng năng lượng tái tạo để giảm chi phí.

Tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Trao đổi với PV Báo CAND, ông Nguyễn Đàm Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Đàm Thái Sơn cho biết, khách sạn 3 sao với 71 phòng tại Cửa Lò của đơn vị đang bước vào mùa cao điểm đúng thời điểm nắng nóng, khi nhu cầu điện tăng vọt. Là lĩnh vực tiêu thụ điện lớn, doanh nghiệp xác định tiết kiệm điện không chỉ để giảm chi phí mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống.

Từ thực tế vận hành, khách sạn đã hình thành các thói quen sử dụng điện chặt chẽ: Kiểm tra thiết bị thường xuyên, nhắc nhở nhân viên tắt điện khi không cần thiết, lắp đặt thẻ từ kiểm soát điện trong phòng và tận dụng năng lượng mặt trời cho hệ thống nước nóng. Những giải pháp đơn giản nhưng được duy trì đều đặn đã mang lại hiệu quả rõ rệt.

Tương tự, ông Lê Cao Cường, Kỹ sư trưởng Khu vui chơi VinWonders Cửa Hội cho biết, đơn vị duy trì bảo trì hệ thống điện định kỳ và điều hành linh hoạt trong mùa cao điểm. Khu vực ít khách sẽ tạm dừng hoạt động, điều hòa chỉ vận hành ở nơi cần thiết để tránh lãng phí.

Những mô hình này cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ nét của doanh nghiệp từ tiêu thụ năng lượng sang quản trị năng lượng hiệu quả, không chỉ giúp giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện, hướng tới phát triển bền vững và bảo đảm an ninh năng lượng lâu dài.

Lan tỏa thói quen nhỏ, tạo hiệu quả lớn trong cộng đồng

Trước nhu cầu điện tăng cao, nhất là vào mùa nắng nóng, ngành điện đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm khuyến khích người dân và doanh nghiệp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, góp phần bảo đảm cung ứng điện ổn định cho sinh hoạt và sản xuất.

Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền với nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hiện; khuyến khích sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ thông minh để kiểm soát tiêu thụ điện. Các kênh truyền thông được đa dạng hóa từ phát tờ rơi đến nền tảng số như website, Zalo, mạng xã hội, giúp thông điệp tiết kiệm điện lan tỏa rộng rãi.

Tối ưu hóa sử dụng năng lượng đang trở thành xu hướng tất yếu, giúp doanh nghiệp thích ứng với yêu cầu phát triển bền vững.

Theo ông Phạm Ngọc Hào, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Hưng Yên, đơn vị hiện cung cấp điện cho hơn 1,24 triệu khách hàng và thường xuyên tư vấn, hướng dẫn sử dụng điện an toàn, hiệu quả. Người dân được khuyến nghị sử dụng điện theo nguyên tắc “đúng lúc, đúng chỗ, đúng cách”, đồng thời hình thành thói quen tắt các thiết bị điện khi không sử dụng; hạn chế dùng điện giờ cao điểm và thay thế thiết bị tiêu tốn năng lượng.

Song song với đó, công tác tuyên truyền an toàn điện, phòng chống cháy nổ và giáo dục ý thức tiết kiệm điện trong trường học cũng được chú trọng. Ngành điện đồng thời đẩy nhanh đầu tư, nâng cấp lưới điện nhằm giảm tổn thất, hạn chế quá tải và bảo đảm vận hành ổn định, lâu dài.

Ông Phạm Văn Thắng, Tổ trưởng Tổ kinh doanh dịch vụ tổng hợp, Điện lực Cửa Lò cho biết, trước cao điểm nắng nóng khoảng 1–2 tháng, đơn vị đã chủ động đến các cơ quan, doanh nghiệp lớn để tuyên truyền, hướng dẫn tiết kiệm điện như: đặt điều hòa từ 26–27°C, vệ sinh thiết bị định kỳ, hạn chế dùng điện giờ cao điểm, ưu tiên thiết bị tiết kiệm năng lượng… Đồng thời, phối hợp với địa phương tuyên truyền qua loa phát thanh, giúp nâng cao ý thức người dân. Ngành điện cũng tăng cường trực 24/24h, sẵn sàng xử lý nhanh khi có sự cố để đảm bảo cấp điện liên tục.

Hiện, tỉnh Quảng Ngãi cũng đang đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà, khuyến khích hộ dân, doanh nghiệp và cơ quan lắp đặt gắn với lưu trữ năng lượng. Trước nguy cơ nắng nóng kéo dài, tỉnh tiếp tục yêu cầu tiết kiệm điện, coi phát triển điện mặt trời mái nhà gắn công nghệ số và lưu trữ năng lượng là hướng đi dài hạn, hướng tới hệ thống điện thông minh và bền vững.

Kiểm tra tình trạng vận hành trạm GIS tại trạm biến áp 110kV Tây Hồ.

Là trung tâm kinh tế lớn, Hà Nội đã đạt nhiều kết quả tích cực giai đoạn 2021–2025 với tổng năng lượng tiết kiệm 705,7 kTOE (8,26% so với dự báo), phát triển 118 MWp điện mặt trời mái nhà và vận hành các nhà máy điện rác với tổng công suất 127 MW. Tuy nhiên, áp lực cung ứng điện vẫn gia tăng, nhất là vào mùa hè khi nhu cầu tiêu thụ tăng cao, trong bối cảnh thời tiết cực đoan và thị trường năng lượng thế giới biến động.

Ngày 19/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 09/CT-TTg về tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện.

Chỉ thị đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm tiêu hao năng lượng/GDP 1–1,5%/năm; tiết kiệm điện tối thiểu 3%/năm tại các cơ sở trọng điểm; giảm 5,8% điện năng truyền tải và phân phối; 100% cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm áp dụng hệ thống quản lý năng lượng; và ít nhất 50% phương tiện công cộng tại đô thị chuyển sang xe điện. Trên cơ sở đó, Hà Nội phấn đấu năm 2026 tiết kiệm 1,6–1,8% tổng năng lượng, so với mức dự báo nhu cầu, đồng thời đẩy mạnh các mô hình sử dụng điện hiệu quả trong cộng đồng.

Theo ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), bài toán năng lượng hiện không chỉ là đáp ứng nhu cầu mà còn gắn với ổn định kinh tế và năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, tiết kiệm năng lượng cần được nhìn nhận theo hướng “thông minh hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn”, thông qua đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và hình thành thói quen sử dụng năng lượng hợp lý.

Từ hộ gia đình đến doanh nghiệp, việc nâng cao ý thức tiết kiệm năng lượng đang góp phần giữ nhịp vận hành hệ thống điện, giảm áp lực giờ cao điểm và tăng hiệu quả sử dụng điện trong toàn xã hội.

Năm 2026, Việt Nam lần thứ 18 hưởng ứng Chiến dịch Giờ Trái đất với thông điệp “Sáng tạo xanh - Tương lai xanh”, nhấn mạnh vai trò của đổi mới sáng tạo trong sử dụng năng lượng và thúc đẩy chuyển đổi xanh. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cùng các đơn vị thành viên đã đẩy mạnh truyền thông trên nền tảng số và tại cộng đồng, kêu gọi người dân, doanh nghiệp tham gia tắt các thiết bị điện không cần thiết trong một giờ hưởng ứng. Kết quả, trong khung giờ từ 20h30 đến 21h30 ngày 28/3/2026, cả nước đã tiết kiệm được khoảng 463.000 kWh điện, tương đương hơn 1 tỷ đồng – một con số cho thấy sức lan tỏa của những hành động nhỏ khi được cộng đồng cùng chung tay thực hiện.

Trước nguy cơ nắng nóng cực đoan và nhu cầu điện tăng đột biến, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) tập trung bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định thông qua loạt giải pháp đồng bộ. Ngay từ đầu năm, đơn vị chủ động xây dựng phương án vận hành theo từng địa phương, rà soát phụ tải quan trọng, đồng thời tăng cường sửa chữa, nâng cấp lưới điện để giảm nguy cơ sự cố trong cao điểm mùa hè. Công tác đầu tư cũng được đẩy mạnh với các dự án lưới điện 110kV, trung - hạ áp và ứng dụng công nghệ hiện đại như tụ bù, hệ thống lưu trữ năng lượng. Song song, EVNNPC triển khai mạnh chương trình quản lý nhu cầu phụ tải (DSM/DR), khuyến khích khách hàng dịch chuyển sử dụng điện khỏi giờ cao điểm, đồng thời thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà để giảm áp lực hệ thống.

Các địa phương như Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hưng Yên, Phú Thọ cũng đồng loạt vào cuộc với việc ký cam kết tiết kiệm điện, giám sát phụ tải, ứng trực 24/24h và ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, vận hành lưới điện.

EVN kêu gọi người dân và khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, đặc biệt trong các tháng mùa khô và nắng nóng ở miền Bắc, khi nhu cầu điện tăng cao dễ gây áp lực lên hệ thống. Người dân cần hạn chế sử dụng đồng thời các thiết bị công suất lớn vào giờ cao điểm, nhất là buổi chiều tối, nhằm giảm nguy cơ sự cố và tránh hóa đơn tiền điện tăng đột biến.

Ngành điện khẳng định, sự chung tay của người dân và doanh nghiệp trong sử dụng điện hợp lý là giải pháp quan trọng giúp hệ thống vận hành ổn định, an toàn trong mùa cao điểm nắng nóng.

Lưu Hiệp