Chuẩn hóa dữ liệu - tài sản mới thúc đẩy năng suất

Hoạt động thử nghiệm. (Ảnh: Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia/TTXVN phát)

Bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ cho thấy vai trò quan trọng của dữ liệu, đặc biệt vai trò của dữ liệu trong quá trình chuyển đổi số và nâng cao năng suất theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển, thúc đẩy tăng năng suất, chất lượng sản phẩm hàng hóa hội nhập kinh tế, quốc tế.

Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia Nguyễn Nam Hải khẳng định: Dữ liệu là tài sản mới - truy xuất nguồn gốc là hạ tầng dữ liệu - chuyển đổi số là phương thức tạo giá trị từ dữ liệu - năng suất là kết quả của việc khai thác dữ liệu hiệu quả.

Cũng theo ông Nguyễn Nam Hải, dữ liệu được coi là tài sản mới và là nền tảng cơ bản, công nghệ đi cùng dữ liệu, con người và phương thức quản trị, vì vậy cần chuẩn hóa dữ liệu, quy trình trong lĩnh vực tiêu chuẩn-đo lường-chất lượng để thúc đẩy tăng năng suất, chất lượng.

Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) đang hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn-đo lường-chất lượng, phục vụ thực hiện các quy định pháp luật liên quan đến 3 luật gồm: Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật sửa đổi, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi và Luật Đo lường.

Đối với Luật Đo lường, Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, dự kiến được Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp tới. Sau khi Luật Đo lường được thông qua, Bộ sẽ tiếp tục bổ sung các tính năng trên hệ thống cơ sở dữ liệu để hoàn thiện.

Đến nay, hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn-đo lường-chất lượng đã được xây dựng và cung cấp thông tin phục vụ người dân, doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước. Hệ thống được triển khai theo mô hình nền tảng số, sử dụng đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Theo đó, mỗi địa phương được phân một nền tảng thành phần với quyền quản trị riêng để sử dụng hệ thống phục vụ công tác quản lý nhà nước trên địa bàn. Hiện 34 địa phương đã sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn-đo lường-chất lượng.

Bên cạnh phục vụ công tác quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương, hệ thống được cung cấp miễn phí cho người dân và doanh nghiệp. Các tổ chức, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính hoặc có nhu cầu tra cứu dữ liệu về tiêu chuẩn-đo lường-chất lượng có thể sử dụng hệ thống để tìm kiếm thông tin. Hiện hệ thống thường xuyên có khoảng 400-500 lượt truy cập trực tuyến, góp phần tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong tiếp cận, tra cứu thông tin về tiêu chuẩn-đo lường-chất lượng.

Ông Bùi Bá Chính, Giám đốc Trung tâm Mã số, mã vạch quốc gia (Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia) cũng nhấn mạnh vai trò của dữ liệu trong quá trình chuyển đổi số và nâng cao năng suất. Các cơ quan quản lý nhà nước cần sử dụng cơ sở dữ liệu để phục vụ công tác điều hành, thống kê, phân tích và dự đoán; điều tiết nền kinh tế; giám sát việc tuân thủ pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa; đồng thời hoàn thiện nền tảng và cơ sở dữ liệu dùng chung.

Đối với doanh nghiệp, ông Bùi Bá Chính cho rằng, cần xây dựng hệ thống dữ liệu, đồng thời ứng dụng các công nghệ tiên tiến và khai thác dữ liệu truy xuất để phục vụ quản trị, tối ưu hóa vận hành và nâng cao năng suất, chất lượng.

Tại Diễn đàn Năng suất chất lượng Quốc gia 2026 mới diễn ra, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cũng khẳng định vai trò quan trọng của dữ liệu, đồng thời nhấn mạnh cần xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về năng suất và đưa vào vận hành bộ chỉ tiêu đo lường năng suất ở cấp ngành, địa phương và doanh nghiệp.

Năng suất chuyển từ lan tỏa, làm theo phong trào sang chuyển đổi về thực chất theo hướng phải đo lường được và lấy chỉ tiêu năng suất làm thước đo điều hành. Việt Nam chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, dữ liệu trở thành một nguồn lực chiến lược và giữ vai trò trung tâm, kết nối công nghệ, tri thức và quản trị.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu tại Diễn đàn Năng suất chất lượng quốc gia 2026. (Ảnh: Tiến Lực/TTXVN)

Cũng theo ông Cao Hoàng Long, Viện Năng suất Việt Nam, Chuyên gia năng suất của APO, trong bối cảnh vòng đời sản phẩm, dịch vụ ngày càng ngắn, đối thủ mới liên tục xuất hiện cùng sự phát triển nhanh của AI, tự động hóa và dữ liệu lớn..., dữ liệu có vai trò rất quan trọng để phát triển và có khả năng tạo ra cái mới.

Các cơ quan quản lý dựa vào dữ liệu để đưa ra quyết định, các doanh nghiệp tận dụng nguồn dữ liệu từ doanh nghiệp, nguồn dữ liệu mở được cung cấp từ Chính phủ và các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương để quyết định đầu tư nguồn lực... vì vậy, dữ liệu là cách tốt nhất để các doanh nghiệp dự báo, phân tích, ra quyết định kinh doanh, thúc đẩy tăng năng suất, chất lượng.

Thời gian tới, Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia tập trung chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện tiêu chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật cho dữ liệu, định danh và kết nối là hạ tầng của chuyển đổi số theo hướng hiện đại hóa hạ tầng chất lượng quốc gia, đồng thời hoàn thiện bộ chỉ tiêu và cơ sở dữ liệu quốc gia về năng suất./.