Chùa Hang Đồ Sơn - nơi ghi dấu tích Phật giáo hơn 2.000 năm

Theo nhiều nghiên cứu, chùa Hang là nơi phật giáo đầu tiên du nhập vào Việt Nam

Từ xa xưa, thời điểm mới khai hoang, chùa Hang được xây dựng trong một hang đá có chiều cao là 3,5m và rộng 7m. Càng vào sâu bên trong thì chùa càng thu hẹp dần diện tích, phía trước là cảnh núi non, mây trời đẹp hữu tình.

Theo lịch sử ghi lại, vào thế kỷ thứ II (TCN), chuyện rằng: Có một nhà sư nước Thiên Trúc (Ấn Độ) gọi là "Sư Bần" đi thuyền theo đường biển đến cập bến Vạn Sơn để truyền đạo và tu hành. Ngài đã chọn một hang núi đẹp có giếng nước trong mát dưới chân đỉnh Mẫu Sơn, ngay giáp bờ biển, để dựng lên ngôi cổ tự làm nơi thuyết pháp; sau ngài thi tịch tại chùa. Địa danh chùa Hang hay Cốc Tự xuất hiện từ đó.

Sau này, theo khẳng định của một số nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, Phật giáo, chùa Hang Vạn Sơn - ngôi cổ tự độc đáo đứng ở vị trí "trên là núi, dưới là biển, trong hang có giếng nước trong" chính là điểm đầu tiên Phật giáo theo đường biển du nhập vào nước ta.

Để rồi từ đây, đạo Phật truyền lên vùng Luy Lâu của xứ Kinh Bắc (thuộc Thuận Thành, Bắc Ninh) và tiếp tục lan tỏa đến các miền quê trong nước Đại Việt. Khẳng định của các nhà nghiên cứu trên đây có nhiều điểm trùng hợp với những truyền ngôn mà người dân Vạn Sơn đã bao đời tự hào truyền tụng.

Chùa Hang là điểm du lịch tâm linh không thể thiếu của người dân thành phố Cảng

Kiến trúc của chùa bao gồm 2 bậc thềm chính, bậc thềm ngoài rộng khoảng 23m² và bậc thềm trong rộng 7m², cao 0,5m. Đi sâu vào phía trong hang núi là tượng Phật Quang - người đã dạy đạo cho Chử Đồng Tử (Tứ bất tử của người Việt xưa).

Pho tượng Sư Bần bằng đá trong hang

Điểm đặc biệt của ngôi chùa Cốc cổ đó chính là thế lưng tựa núi, mặt hướng biển cực đẹp. Vì vậy, không khí trong hang lúc nào cũng rất mát mẻ và dễ chịu, kể cả thời tiết bên ngoài có khắc nghiệt.

Ngôi chùa có vị thế tuyệt đẹp đã gây không ít "tò mò" cho nhiều du khách đến chiêm bái Phật. Khuôn viên của ngôi chùa tràn ngập cây xanh, cũng chính bởi vậy mà du khách khi đi dạo tại chùa Hang sẽ cảm thấy mát mẻ và dễ chịu.

Cảnh quan bên ngoài ngôi chùa có nhiều pho tượng Phật, tượng Quan Âm Bồ Tát, các không gian mang đậm nét văn hóa cổ truyền của người Việt, các góc check-in chụp hình độc đáo, mới lạ.

Hàng năm, ngôi chùa thu hút hàng trăm nghìn lượt khách đến tham quan, chiêm bái.

Chùa Hang là "minh chứng sống động" cho việc lan tỏa Phật giáo du nhập vào Việt Nam

Như một dòng chảy liên tục trong dòng chảy lớn của lịch sử dân tộc, kể từ khi được các tăng sĩ Ấn Độ du nhập vào đất Việt từ thời Hùng Vương, Phật giáo đã hội nhập vào dòng sinh mệnh của đất nước và đóng góp những nỗ lực làm thăng hoa nếp sống chung của dân tộc.

Trên đất nước lớn lên từ huyền thoại Tiên Rồng, Phật giáo Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử đã trở thành một lối sống gắn liền với dòng sống của dân tộc.

Chùa có bàn thờ đá thờ tượng A Di Đà, bát hương đá xưa, nay vẫn còn

Nếu tính mốc thời gian vào ngày 25.3.1990 là ngày dân khôi phục, từng bước hoạt động của ngôi chùa đã một thời gian bị lãng quên, nay đã được biết đến.

Cảnh chùa còn giữ được nhiều nét sơ khai nguyên thủy như cách bài trí thờ tự: tượng nhất pho, bầu đá, bát hương đá như để thích ứng với điều kiện khí hậu ẩm của vùng biển như Đồ Sơn, đồng thời với sự truyền bá Phật giáo vào vùng đất này.

Ngoài di vật tượng Phật bằng đá, ở chùa Hang còn tồn tại một giếng nước cổ - tương truyền nhà sư từ Ấn Độ Phật Quang đã dùng nước ngọt từ giếng này. Đây chính là dấu tích còn lại của ngôi chùa cách thời đại ngày nay hơn 20 thế kỷ.

Chùa Hang có thế dựa lưng vào núi, phía trước nhìn ra biển

Giá trị lịch sử văn hóa của Di tích chùa Hang được các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa ở Hải Phòng và toàn quốc quan tâm nhiều do bản thân di tích hàm chứa nhiều vấn đề cơ bản của Phật giáo trong xã hội Việt Nam hiện nay; trong việc ứng dụng các giá trị văn hóa Phật giáo với sự phát triển bền vững của đất nước.

Lễ hội chùa Hang được tổ chức hàng năm từ ngày mùng 1 - 6 Tết Âm lịch, gồm 2 phần: Lễ và hội với mong muốn cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, nhân dân an lạc, đời sống yên lành, hạnh phúc.

Phần lễ gồm: dâng hương lễ Phật trong chùa và đặt vòng hoa tại đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ của quận. Phần hội thu hút đông đảo người tham gia với các trò chơi dân gian quen thuộc, mang đậm bản sắc dân tộc như: bắt vịt, chọi gà, kéo co...

Trong dịp này, du khách, Phật tử từ khắp mọi miền Tổ quốc ghé thăm rất đông, để chiêm ngưỡng ngôi chùa cùng thắp hương tỏ lòng thành kính, cầu cho gia đình được bình an, hạnh phúc.

Vẻ đẹp độc đáo của chùa Hang đã đi vào trong thơ ca như: "Chùa Hang, động Phật, hang dơi/ Bốn phương tám hướng chẳng nơi nào bằng". Hay trong ca dao cổ có ghi: "Chùa Hang cảnh Phật nhiệm màu/ Ấy là bụt mọc hay bầu tiên xây".

Dù đã trải qua nhiều lần tôn tạo và trùng tu, chùa Hang cơ bản vẫn giữ nguyên được nét độc đáo của tự nhiên mang lại, cùng với hang sâu thâm trầm trong lòng núi nhưng vẫn có sự lan tỏa ấm cúng trong lòng du khách thập phương mỗi khi có dịp về với vùng biển Đồ Sơn sóng vỗ quanh năm.

Chùa Hang được ví như chốn động cảnh tiên

Song hành cùng với những "truyền ngôn" phảng phất màu huyền thoại, điểm độc đáo, thú vị của chùa Hang bao đời nay đã tạo nên sự hấp dẫn "khó cưỡng" với số đông du khách chính ở chỗ giữa khung cảnh sôi động, nhộn nhịp của một địa phương du lịch ồn ào, bỗng bất ngờ được gặp một nét riêng biệt, "một chốn Động Phật - Cảnh tiên" mang nét huyền bí, linh thiêng, đậm nét thanh bình, yên ả, hòa cùng cảnh sắc thiên nhiên sơn hải rất khoáng đạt và hữu tình...

Về với chùa Hang, du khách như được về với nguồn gốc Phật giáo linh thiêng, về với nguồn cội tuyệt diệu của đạo Phật xưa...

VĨNH QUÂN