Chú trọng công tác đào tạo, tập huấn kỹ năng tranh luận cho đại biểu ngay từ đầu

Chia sẻ về kỹ năng tranh luận tại Tọa đàm "Hành trang và kỹ năng của đại biểu dân cử trong kỷ nguyên mới”, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển nêu lên thực tế với các đại biểu mới trong nhiệm kỳ đầu, việc tham gia tranh luận còn khá hạn chế. Có nhiều nguyên nhân có thể do thiếu tự tin, cũng có thể do tâm lý e ngại, do chưa quen với áp lực nghị trường hoặc chưa kịp thích ứng với yêu cầu phản ứng nhanh.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển phát biểu tại tọa đàm

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho biết, quy tắc nghị trường đặt ra thời gian rất chặt chẽ. Trong đó mỗi phát biểu thường chỉ 5–7 phút, tranh luận 2–3 phút, thậm chí có trường hợp chỉ còn 1 phút cho tranh luận lần hai. Trong điều kiện thời gian ngắn như vậy, không phải đại biểu nào cũng có thể phản ứng nhanh, nhất là khi thiếu thông tin đã được kiểm chứng để lập luận ngay tại chỗ. Nhiều khi đại biểu tin rằng vấn đề mình nêu là đúng, nhưng lại chưa có đủ dữ kiện, bằng chứng thuyết phục để bảo vệ quan điểm. Đó là những lý do dẫn đến việc hạn chế trong tranh luận.

Theo Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, để nâng cao kỹ năng tranh luận, từ phía cơ quan chức năng cần coi đây là một kỹ năng trọng tâm và tổ chức đào tạo, tập huấn bài bản ngay từ đầu cho đại biểu. Các chương trình tập huấn nên tập trung vào các kỹ năng: tư duy logic, kỹ năng lập luận, cách sử dụng và kiểm chứng thông tin, kỹ năng diễn đạt trước nghị trường; đồng thời các đại biểu phải nắm vững quy tắc nghị trường. Đây là những kinh nghiệm được nhiều quốc gia cũng đã triển khai các chương trình đào tạo tương tự cho nghị sĩ.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhấn mạnh, từ phía mỗi đại biểu cần chủ động rèn luyện và chuẩn bị cho mình. Trước hết là rèn luyện kỹ năng phát biểu trong điều kiện thời gian hạn chế. Với quỹ thời gian rất ngắn, đại biểu không thể phát biểu theo hướng dàn trải hay chỉ đồng thuận mà cần tập trung phát hiện vấn đề, chỉ ra những điểm còn bất cập trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật. Khi đã lựa chọn phát biểu, cần dự liệu trước các tình huống phản biện, chuẩn bị sẵn cách bảo vệ quan điểm của mình.

Các đại biểu tại tọa đàm

Ngoài ra, đại biểu cần tích cực tham gia các hoạt động thảo luận tổ trong kỳ họp. Đây là môi trường rất tốt để rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng lập luận và khả năng tranh luận trực diện vào vấn đề. Trong tranh luận, cần đi thẳng vào nội dung cốt lõi, không vòng. Ý kiến đủ sức thuyết phục cần phải có đủ dữ kiện cụ thể, bằng chứng rõ ràng, nguồn dẫn đáng tin cậy.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cũng nhấn mạnh, văn hóa tranh luận nghị trường là yếu tố rất quan trọng, cần đặc biệt lưu ý. Trong đó, các đại biểu phải tuân thủ tuyệt đối quy tắc nghị trường, bao gồm thời gian phát biểu, nội dung theo chương trình. Đồng thời, tôn trọng sự điều hành của chủ tọa, bảo đảm kỷ cương, trật tự nghị trường. Bên cạnh đó, đại biểu cần lưu ý tranh luận để làm rõ vấn đề, không công kích cá nhân.

"Mục tiêu cuối cùng là làm rõ các khía cạnh khoa học, pháp lý, nhằm xây dựng chính sách và pháp luật tốt hơn, tuyệt đối không biến tranh luận thành công kích cá nhân", Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhấn mạnh.

Nhật Trường; Ảnh: Quang Khánh