Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự Hội nghị AI Thế giới

WAIC 2026 đánh dấu lần đầu Chủ tịch Tập Cận Bình trực tiếp dự lễ khai mạc, phát đi thông điệp về vai trò của Trung Quốc trong quản trị AI toàn cầu. Ảnh: Bloomberg.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho rằng AI "không nên là màn độc diễn của một quốc gia, mà phải là bản giao hưởng của hợp tác quốc tế". Phát biểu tại lễ khai mạc Hội nghị AI Thế giới (WAIC) 2026 được tổ chức tại Thượng Hải, Trung Quốc, ông kêu gọi các nước xây dựng đồng thuận để AI phục vụ lợi ích của nhân loại.

Việc Chủ tịch Tập Cận Bình lần đầu trực tiếp dự lễ khai mạc Hội nghị AI Thế giới cho thấy AI đã được nâng lên thành ưu tiên chiến lược của Trung Quốc. Thông điệp ông đưa ra cũng phản ánh sự dịch chuyển trong cuộc đua AI: thay vì chỉ cạnh tranh với Mỹ bằng mô hình ngôn ngữ hay chip bán dẫn, Bắc Kinh muốn mở rộng ảnh hưởng sang lĩnh vực xây dựng tiêu chuẩn, cơ chế quản trị và hợp tác AI toàn cầu.

Đó cũng là điểm khác biệt của WAIC 2026 so với những năm trước. Nếu các kỳ hội nghị trước chủ yếu giới thiệu mô hình AI mới hoặc năng lực tính toán, năm nay trọng tâm được mở rộng sang hệ sinh thái AI và quản trị công nghệ.

Theo ban tổ chức, hơn 1.100 doanh nghiệp mang đến hơn 3.000 sản phẩm, trong đó có hơn 300 sản phẩm ra mắt lần đầu. Ngoài các mô hình AI của Alibaba, Tencent, MiniMax hay Moonshot AI, hội nghị còn trưng bày hàng trăm robot hình người, điện thoại AI, chip, máy chủ và hạ tầng điện toán.

Financial Times nhận định điều Bắc Kinh muốn thể hiện không chỉ là năng lực phát triển AI, mà còn là khả năng dẫn dắt cách AI được quản lý và ứng dụng trên phạm vi toàn cầu. Cuộc cạnh tranh AI đang chuyển từ cuộc đua về mô hình sang cuộc đua về tiêu chuẩn và ảnh hưởng quốc tế.

Trong bài phát biểu, ông Tập cũng nhấn mạnh AI cần được phát triển theo hướng "an toàn, bảo mật và có thể kiểm soát". Theo nhà lãnh đạo Trung Quốc, các nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản trị để công nghệ này phát triển nhanh nhưng không vượt ngoài tầm kiểm soát.

Những tuyên bố này đi kèm các cam kết cụ thể. Trong 5 năm tới, Trung Quốc sẽ cung cấp 5.000 suất đào tạo AI cho các nước đang phát triển, xây dựng các trung tâm hợp tác AI với ASEAN, Liên đoàn Arab, Liên minh châu Phi, CELAC, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải và BRICS. Bắc Kinh cũng đặt mục tiêu mở rộng hệ thống cảnh báo khí tượng ứng dụng AI Mazu tới 30 quốc gia.

Điều đó cho thấy cuộc cạnh tranh AI không còn chỉ xoay quanh việc ai tạo ra mô hình mạnh hơn. Ở giai đoạn tiếp theo, lợi thế có thể thuộc về quốc gia có khả năng xây dựng tiêu chuẩn, thiết lập cơ chế hợp tác và thuyết phục nhiều nước cùng tham gia hệ sinh thái của mình.

Lê Duy