Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Phải đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Tham dự Hội nghị có các Ủy viên Ban Chấp hành (BCH) Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Khắc Định, Nguyễn Thị Thanh, Nguyễn Hồng Diên, Nguyễn Thị Hồng, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh; Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh; cùng các Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội, Tổ trưởng Tổ đảng Đoàn ĐBQH và lãnh đạo Đoàn ĐBQH các tỉnh, thành phố.

Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội, Bí thư Đảng ủy, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa - Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên - dự Hội nghị.

Đổi mới tư duy lập pháp, nâng cao bản lĩnh quyết định

Phát biểu tại Hội nghị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, Kỳ họp thứ hai là kỳ họp cuối năm, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Diễn ra sau Hội nghị Trung ương 3 và Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, kỳ họp có nhiệm vụ tiếp tục thể chế hóa đầy đủ, kịp thời, đúng tinh thần các chủ trương đã được Trung ương thông qua, do đó, khối lượng công việc của kỳ họp là rất lớn.

Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội, Bí thư Đảng ủy, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa - Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên - dự Hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Theo chương trình dự kiến, Quốc hội sẽ xem xét 57 nội dung, nhóm nội dung, trong đó, thông qua 39 luật, 4 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến 4 dự án luật và quyết định 10 nhóm nội dung về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, giám sát tối cao cùng các vấn đề quan trọng khác. Khối lượng công việc lớn, thời gian không nhiều, đòi hỏi các cơ quan phải tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm cao nhất, chuẩn bị kỹ lưỡng, phối hợp chặt chẽ, bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tinh thần xuyên suốt của kỳ họp là: “Khẩn trương nhưng không chủ quan; quyết nhanh nhưng không đơn giản; đổi mới mạnh mẽ nhưng không đánh đổi chất lượng”.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội cho rằng thước đo thành công của kỳ họp không nằm ở số lượng luật, nghị quyết được thông qua, mà ở việc các quyết định của Quốc hội có thực sự tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực hay không. Muốn vậy, cần xác định rõ những khó khăn, vướng mắc xuất phát từ chủ trương, chính sách, quy định pháp luật hay từ khâu tổ chức thực thi để có giải pháp phù hợp.

Tinh thần được đồng chí Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh là “vướng ở đâu, gỡ ở đó”. Không lấy việc sửa luật để thay thế trách nhiệm tổ chức thực thi, nhưng cũng không để những quy định lỗi thời tiếp tục cản trở phát triển.

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Cùng với đó, xây dựng pháp luật phải gắn với thẩm quyền, trách nhiệm, tiến độ và nguồn lực thực hiện. Luật chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội; tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định rõ trách nhiệm giữa Quốc hội, Chính phủ và chính quyền địa phương, không làm thay công việc thuộc thẩm quyền của cơ quan hành pháp và địa phương. Tư duy lập pháp cần hướng tới phát huy vai trò kiến tạo của các cơ quan Trung ương, đề cao tính chủ động, trách nhiệm của địa phương theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Một yêu cầu quan trọng khác là phải thể hiện bản lĩnh trong xem xét, quyết định những vấn đề lớn của đất nước. Việc đã chín, đã rõ thì quyết định dứt khoát, không lấy thận trọng làm lý do để trì hoãn. Đối với những vấn đề còn ý kiến khác nhau, cần thảo luận đến cùng, làm rõ các phương án, lấy lợi ích quốc gia, dân tộc và quyền, lợi ích chính đáng của Nhân dân làm chuẩn mực cao nhất.

Đối với công tác xây dựng pháp luật, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị các Tổ trưởng Tổ đảng, Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố quán triệt sâu sắc đến từng đại biểu, xác định đây là “trọng tâm của trọng tâm”. Cùng với 21 luật, 11 nghị quyết đã được thông qua tại kỳ họp trước, nếu hoàn thành chương trình lập pháp tại Kỳ họp thứ hai, trong năm 2026, Quốc hội sẽ thông qua 63 luật, 15 nghị quyết quy phạm pháp luật. Đây là nỗ lực vượt bậc để tháo gỡ điểm nghẽn thể chế - đồng chí Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Nhiều dự án luật được xem xét tại kỳ họp có nội dung lớn, khó, phức tạp, tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội, quyền con người, quyền công dân và hoạt động của doanh nghiệp, như các dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất... Các dự án luật đã được trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, được các cơ quan tiếp thu, tổ chức lấy ý kiến Nhân dân và các đối tượng chịu sự tác động để tiếp tục hoàn thiện. Vì vậy, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các đại biểu tập trung thảo luận vào những vấn đề lớn, điểm nghẽn thể chế và chính sách còn ý kiến khác nhau; không sa đà vào vấn đề kỹ thuật, không nhắc lại những nội dung đã thể hiện đầy đủ trong hồ sơ dự án luật.

Nhấn mạnh chất lượng lập pháp phải đi đôi với yêu cầu bảo đảm sự trong sạch, minh bạch, đồng chí Trần Thanh Mẫn yêu cầu chấp hành nghiêm các quy định của Trung ương về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật; tăng cường trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan thẩm tra và các đơn vị liên quan trong quá trình rà soát, tiếp thu, chỉnh lý dự án luật.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Quyết sách phải tạo động lực tăng trưởng, giám sát đến cùng trách nhiệm

Về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước và đầu tư công, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, các quyết sách tại kỳ họp lần này có ý nghĩa mở đường cho năm 2027 tăng tốc, bứt phá, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của nhiệm kỳ 2026-2031.

Theo đánh giá được đồng chí Trần Thanh Mẫn nêu tại Hội nghị, trong 9 tháng đầu năm 2026, GDP cả nước tăng 9,01%, nhưng mới có 12/34 tỉnh, thành phố đạt mức tăng trưởng trên 10%. Kết quả này cho thấy tăng trưởng giữa các địa phương chưa đồng đều, trong khi dư địa điều hành kinh tế vĩ mô ngày càng chịu nhiều sức ép.

Từ thực tế đó, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu, nhất là những người giữ cương vị lãnh đạo chủ chốt tại địa phương phải đánh giá đúng tình hình, xác định rõ những điểm nghẽn đang cản trở tăng trưởng, từ thể chế, nguồn lực đến tổ chức thực hiện. Trên cơ sở đó, cần đề xuất các giải pháp cụ thể, có tính khả thi cao, đồng thời chú trọng công tác điều hành trong những tháng còn lại của năm 2026.

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2027 từ 10% trở lên đặt ra yêu cầu các quyết định về ngân sách nhà nước và đầu tư công phải lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên nguồn lực cho những nhiệm vụ, công trình, dự án có tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển; kiên quyết khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải.

Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội lưu ý các đại biểu cần làm rõ mối quan hệ giữa tăng trưởng và nguồn lực; giữa đầu tư công và đầu tư toàn xã hội; giữa chính sách tài khóa và ổn định kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng cao, yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát đòi hỏi chính sách tài khóa, tiền tệ phải được điều hành chủ động, linh hoạt, đồng bộ và hiệu quả.

Cùng với đó, phải đặc biệt chú trọng an ninh năng lượng, lương thực tài chính, an ninh kinh tế, an ninh chính trị nội bộ, an ninh văn hóa, tư tưởng.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Đối với hoạt động giám sát, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức, nâng cao tính thực chất, hiệu lực, hiệu quả. Giám sát không chỉ dừng ở việc nghe báo cáo, ghi nhận khó khăn, vướng mắc mà phải đi đến cùng trách nhiệm và kết quả.

Dự kiến, tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội bố trí một ngày chất vấn theo nhóm vấn đề. Nhấn mạnh chất vấn chỉ có ý nghĩa khi vấn đề được giải quyết trong thực tế, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các đại biểu đặt câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng, đi thẳng vào nội dung, xác định đúng trách nhiệm và hướng tới giải pháp cụ thể, thiết thực.

Về giải quyết kiến nghị của cử tri, khiếu nại, tố cáo và những vấn đề Nhân dân quan tâm, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các Đoàn ĐBQH rà soát kỹ, chỉ rõ những kiến nghị đã được nêu nhiều lần nhưng chưa có chuyển biến, những vấn đề tồn đọng, kéo dài để tiếp tục đôn đốc, giám sát và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết…/.

PHÚ THÀNH