Chủ tịch Quốc hội: Phải đồng thời tạo đột phá về thể chế, khơi thông khu vực kinh tế tư nhân

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham gia thảo luận tại Tổ 2, Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh (Ảnh: Dương Dung).

Sáng 10/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại Tổ về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030; Kế hoạch đầu tư công trung hạn; vay trả nợ công giai đoạn 2026-2030; Phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024; Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; Tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham gia thảo luận tại Tổ 2 (Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh).

Đột phá mạnh mẽ về thể chế để tháo điểm nghẽn

Phát biểu thảo luận tại Tổ 2, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, giải pháp đầu tiên, có tính chất mở đường, là phải đột phá mạnh mẽ về thể chế để tháo điểm nghẽn cho sản xuất, kinh doanh và huy động mọi nguồn lực xã hội.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận tại Tổ 2 (Ảnh: Dương Dung).

Từ thực tiễn điều hành thời gian qua, tăng trưởng cao của nền kinh tế đều gắn với cải cách thể chế và tháo gỡ vướng mắc pháp lý. Đây chính là nền tảng để năm 2024 tăng trưởng đạt trên 7%, các chỉ tiêu chủ yếu đều hoàn thành và vượt kế hoạch; năm 2025 tiếp tục giữ được đà tăng trưởng tích cực cùng kết quả thu ngân sách rất cao. Trên nền tảng đó, năm 2026 được xác định phải phấn đấu quyết liệt hơn để đạt tăng trưởng hai con số và nâng thu ngân sách lên mức cao hơn nữa.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh 5 trụ cột cần triển khai đồng thời gồm: số hóa, xanh hóa, tối ưu hóa nguồn lực, thông minh hóa quản trị và hài hòa lợi ích; trong đó, số hóa được xem là yêu cầu có tính quyết định. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, nếu không số hóa thì bộ máy quản lý nhà nước, hoạt động của doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế sẽ rất khó bứt phá, đất nước sẽ không thể đi lên nhanh và bền vững.

Theo Chủ tịch Quốc hội, bên cạnh mục tiêu phát triển kinh tế, phải luôn đi đôi với công bằng xã hội, giáo dục, y tế, đào tạo nghề, giải quyết việc làm và chăm lo an sinh cho người dân.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, trên tinh thần cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, thời gian qua nhiều chính sách đã được triển khai, trong đó năm học 2025-2026, chúng ta thực hiện miễn, giảm học phí cho trẻ mầm non và học sinh các bậc tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông.

Tiến tới năm 2026, mục tiêu đặt ra là mỗi người dân đều được tiếp cận khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần, đây cũng là vấn đề đã được đồng chí Tổng Bí thư nhiều lần nhấn mạnh.

Đặc biệt, lần đầu tiên Quốc hội quyết định dành 5% nguồn tiết kiệm chi để hỗ trợ xây dựng nhà Đại đoàn kết, thể hiện rõ tính nhân văn và định hướng an sinh xã hội của các chính sách lớn. Đồng thời, Quốc hội cũng đã quyết định cấp ngân sách xây dựng 248 điểm trường dân tộc nội trú, đến nay cơ bản đều đã khởi công, nhiều điểm trường đã hoàn thành tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Phải cắt giảm mạnh chi phí tuân thủ

Một yêu cầu lớn khác được Chủ tịch Quốc hội đặt ra là phải cắt giảm mạnh chi phí tuân thủ, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm rộng rãi, xóa bỏ tâm lý sợ sai bằng cách “từng cấp, từng ngành, từng lãnh đạo phải bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng thực tế hiện nay, bên cạnh một số địa phương làm rất tốt vẫn còn tình trạng nhiều địa phương, nhiều cấp thực thi còn e ngại, sợ trách nhiệm, không dám quyết dù cơ sở pháp lý đã tương đối đầy đủ. Do đó, yêu cầu đặt ra là phải có cơ chế rõ ràng để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, tránh tình trạng chậm trễ làm lỡ cơ hội phát triển.

Song song với đó là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất, để địa phương có quyền quyết, quyền làm và chịu trách nhiệm rõ ràng, trong khi Trung ương tập trung vào kiến tạo thể chế, kiểm tra và giám sát.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, Quốc hội không “ôm” danh mục công trình, danh mục vốn phân bổ. Những công trình lớn thông qua Quốc hội như Điện hạt nhân Ninh Thuận, đường sắt tốc độ cao Bắc Nam, đường sắt đô thị Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Quốc hội chỉ quyết phân tổng thu bao nhiêu, tổng chi bao nhiêu, các nguồn, các lĩnh vực như thế nào.

Kinh tế tư nhân phải trở thành động lực tăng trưởng

Bên cạnh đó, theo Chủ tịch Quốc hội, muốn đạt tăng trưởng hai con số thì một trong những lực đẩy quan trọng nhất là khu vực kinh tế tư nhân.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng Việt Nam cần tiếp tục hình thành thêm nhiều tập đoàn tư nhân lớn, có năng lực tài chính, công nghệ và quản trị hiện đại, đủ sức tham gia các dự án, công trình trọng điểm quốc gia. Thực tế cho thấy nhiều dự án lớn do khu vực tư nhân đảm nhiệm đang có tiến độ rất nhanh, chất lượng tốt, trong khi không ít dự án đầu tư công còn kéo dài thủ tục, đội chi phí, thậm chí phát sinh tiêu cực.

Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc tạo môi trường thuận lợi để kinh tế tư nhân phát triển mạnh hơn không chỉ là yêu cầu kinh tế mà còn là giải pháp chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một số giải pháp quan trọng khác

Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI). Theo Chủ tịch Quốc hội, AI đang mở ra những thay đổi rất lớn trong hoạt động lập pháp, giám sát, quản trị dữ liệu, xử lý văn bản và hỗ trợ ra quyết định.

Một giải pháp khác được Chủ tịch Quốc hội gợi mở đó là vấn đề điều hành kinh tế vĩ mô. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải linh hoạt nhưng dứt khoát, chủ động ứng phó với các yếu tố bất định từ bên ngoài như xung đột, chiến tranh thương mại, biến động thị trường tài chính quốc tế. Trong đó, chính sách tài khóa cần được mở rộng có trọng tâm, dồn lực cho các dự án hạ tầng lớn, có tính lan tỏa nhanh, tránh đầu tư dàn trải, manh mún.

Bên cạnh đó, cần tập trung xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng, đồng thời ưu tiên phát triển các dự án trọng điểm, những công trình kiểu mẫu, có khả năng tạo động lực phát triển vùng và liên kết quốc gia như tinh thần Thủ tướng Chính phủ đã phát biểu trước Quốc hội (chiều 9/4)...

Minh Khôi