Chủ tịch Hồ Chí Minh đi bầu cử Quốc hội

Bác là Chủ tịch nước nhưng trước hết là một công dân. Đây là minh chứng sống động nhất cho câu nói của Bác: "Trong nước Việt Nam dân chủ cộng hòa của chúng ta, tất cả mọi quyền lực đều là của nhân dân”([1]).

Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ mỗi một lá phiếu của các cử tri tuy khuôn khổ bé nhỏ nhưng có một giá trị rất lớn lao bởi: “Nhân dân ta đã trải qua biết bao gian khổ, hy sinh biết bao xương máu trong cuộc cách mạng đánh đổ thực dân và phong kiến mới giành được nó. Nó chứng tỏ chế độ dân chủ và tự do của Nhà nước ta và quyền làm chủ thật sự của mỗi người công dân ta”([2]). Trên tinh thần đó, mỗi cử tri phải sử dụng đúng đắn quyền bầu cử của mình khi lựa chọn những đại biểu thay mặt mình vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và nhất định “Không ai ép, không ai mua, toàn dân sẽ thực hiện cái quyền dân chủ ấy”([3]) trong ngày bầu cử Quốc hội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến bầu cử tại nhà số 10, phố Hàng Vôi, Hà Nội. Ảnh tư liệu

Không chỉ có quan điểm đúng đắn về tầm quan trọng của công tác bầu cử, không chỉ gương mẫu trong việc xây dựng pháp luật bảo đảm quyền tự do dân chủ của nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là tấm gương mẫu mực, ngời sáng trong việc tôn trọng và thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về công tác bầu cử. Với Người, mỗi lần đi bầu cử là một lần Người thực hành đức khiêm nhường, tinh thần thượng tôn pháp luật và gửi gắm khát vọng về một nền dân chủ “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân".

Sự tôn trọng, dân chủ, nghiêm túc thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện ở những việc làm rất nhỏ của công tác bầu cử. Trong ngày Tổng tuyển cử đầu tiên 6-1-1946, làng An Thái (thường gọi là làng Bưởi ở Tây Hồ, Hà Nội) đã may mắn được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh. Khi Bác đi qua phòng bỏ phiếu bầu cử, một vị phụ trách công tác bầu cử vội vàng ra chào Bác. Bác hỏi về số cử tri của xã và nhắc cán bộ thực hiện đầy đủ quyền dân chủ phổ thông đầu phiếu cho mỗi công dân trong bầu cử. Bác nhắc mọi người phải nghiêm chỉnh chấp hành đúng luật bầu cử. Nghe Bác nói xong, vị phụ trách mời Bác vào thăm hòm phiếu. Bác bảo: Bác là ứng cử viên thuộc khu vực hòm phiếu nơi đây, theo đúng luật, Bác từ chối không vào, đồng thời Bác chỉ lên khẩu hiệu trước phòng bỏ phiếu: Nghiêm chỉnh chấp hành luật bầu cử ([4]).

Ngày 8-5-1960, Hà Nội bước vào ngày hội lớn: Ngày bầu cử Quốc hội khóa II. Chủ tịch Hồ Chí Minh đến bỏ phiếu bầu cử tại phòng bỏ phiếu tổ 52 khu Trúc Bạch đặt tại hội trường trường Nguyễn Trãi (nay là trường cấp 3 Phan Đình Phùng). Nhân dân khu Trúc Bạch còn ghi nhớ mãi hình ảnh giản dị và thân thương của Bác trong ngày bầu cử Quốc hội hôm ấy. 7 giờ sáng Bác đã tới, làm nghĩa vụ công dân. Bác là người bỏ lá phiếu thứ hai sau cụ Thạc là người cao tuổi nhất. Bác ân cần thăm hỏi cán bộ, nhân dân, khen ngợi ban tổ chức làm việc chu đáo.

Bốn năm sau, ngày 26-4-1964, nhân dân Hà Nội lại nô nức đi bỏ phiếu bầu Quốc hội khóa III. Chủ tịch Hồ Chí Minh, người “công dân số một” của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, từ sáng sớm đã tới địa điểm bầu cử của hai khối 42 - 43 khu Ba Đình giữa tiếng hoan hô vang dậy. Nơi bầu cử của hai khối này đặt ở gian đầu của Hội trường lớn Bộ Nông nghiệp (phố Ngọc Hà, Hà Nội) vừa mới xây dựng xong. Một biểu ngữ lớn căng trước hội trường: “Sáng suốt lựa chọn những đại biểu xứng đáng vào Quốc hội khóa III”. Hòm phiếu mang số hiệu A.24 ngày hôm nay sẽ được vinh dự nhận lá phiếu bầu đầu tiên của Bác Hồ.

Trong hội trường đã diễn ra một cảnh tượng rất cảm động và vô cùng vui vẻ, thân mật gần gũi giữa lãnh tụ với nhân dân, giữa ứng cử viên với các cử tri. Bà con hai khối 42 - 43 khu Ba Đình vô cùng vinh dự khi họ được biết Bác Hồ là đại biểu ra ứng cử của khu phố họ và sáng nay Người lại đến từ sớm làm nhiệm vụ của một công dân bình thường như họ. Bác ân cần trò chuyện với các cụ phụ lão, các cháu thanh niên và kiều bào ở nước ngoài mới về. Đến giờ khai mạc, Bác xuống đứng xếp hàng với các cử tri, nghe một đại biểu khu phố đọc lời khai mạc. Ban tổ chức bầu cử và mọi người mời Bác bỏ lá phiếu đầu tiên. Đáp lại lòng kính trọng, quý mến của mọi người, Bác vui vẻ nói:

- Tôi xin lấy quyền công dân mời một cụ ông nhiều tuổi nhất, một cụ bà nhiều tuổi nhất, một cháu nào mới đi bỏ phiếu lần đầu và một đại biểu Việt kiều mới về nước cùng bỏ phiếu trước với tôi.

Và thế là nhà khoa học nổi tiếng Nguyễn Công Tiễu, 72 tuổi; cụ bà Nguyễn Thị Sáu 81 tuổi ở phố Ngọc Hà; cô nữ sinh Phạm Thị Tịnh và chị công nhân Lê Thị Kim Liên là Việt kiều mới ở Thái Lan về nước vinh dự được Bác mời cùng bỏ phiếu trước. Hành động của Bác không chỉ là sự khiêm nhường. Đó là sự khẳng định đanh thép về tính bình đẳng của nền dân chủ mới. Trước hòm phiếu, không có Chủ tịch nước hay thường dân, chỉ có những công dân cùng chung trách nhiệm với vận mệnh dân tộc. Việc Bác mời đủ các thành phần: Già, trẻ, Việt kiều cùng bỏ phiếu là biểu tượng rực rỡ của khối đại đoàn kết toàn dân - nơi mỗi cá nhân đều là một mắt xích không thể thiếu của đất nước.

Cuộc bỏ phiếu bắt đầu. Chủ tịch Hồ Chí Minh tuần tự đi theo từng bàn, nhận phiếu bầu, vào nơi ghi phiếu và cuối cùng ra trước hòm phiếu bỏ phiếu bầu vào hòm. Các cử tri được Bác mời cùng làm theo Bác. Hàng trăm bà con khối phố sung sướng và cảm động dõi theo từng cử chỉ của Bác. Tiếng hò reo hoan hô vang dậy khi những lá phiếu đầu tiên được bỏ vào hòm.

Cụ Nguyễn Công Tiễu xúc động nói:

- Tôi đã đi bỏ phiếu nhiều lần qua hai chế độ. Ngày xưa đi bầu cử phải có bằng cấp cao, phải có địa vị giàu sang. Mà bầu cử thì bầu những ai? Bầu những ông “Nghị gật” cho đế quốc nó bóc lột mình. Riêng tôi hôm nay được Bác Hồ cho cùng đi bầu trước, tôi thật vô cùng cảm động.

Còn cô công nhân Lê Thị Kim Liên cứ ngỡ như đây không phải là chuyện thật. Về nước mơ được gặp Bác thì giờ đây được Bác dắt tay đi, hiền từ như một người ông dẫn cháu. Cô nói:

- Đã nghe Bác dặn mỗi người làm việc bằng hai rồi, giờ đây được vinh dự như thế này tôi mà không cố gắng hơn nữa thì vô cùng có lỗi với Bác.

Hình ảnh Bác "hiền từ như một người ông dẫn cháu" xóa tan khoảng cách giữa lãnh tụ và nhân dân, biến ngày bầu cử thực sự trở thành một ngày hội của gia đình Việt Nam.

Hơn 80 năm đã trôi qua kể từ những sự kiện thật đáng nhớ diễn ra trong năm 1946 mở đầu cho nền lập hiến Việt Nam: Ngày 6-1 diễn ra cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên, ngày 2-3 diễn ra Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa I, ngày 9-11 tại Kỳ họp thứ hai của Quốc hội khóa I, bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa được thông qua.

Những sự kiện đầu tiên ấy được bắt đầu từ Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người đã tổ chức Chính phủ và xây dựng Nhà nước, đã tham gia dự thảo Hiến pháp và cùng Quốc hội bỏ phiếu thông qua Hiến pháp. Câu chuyện Chủ tịch Hồ Chí Minh đi bầu cử để lại những bài học sâu sắc về việc xây dựng nhà nước pháp quyền, nơi mỗi công dân, kể cả người đứng đầu, đều bình đẳng và trách nhiệm trước lá phiếu của mình. Việc bầu cử có ý nghĩa đưa đất nước ta bước vào một thời kỳ mới mà mỗi lá phiếu có ý nghĩa như là một viên gạch xây dựng đất nước.

Học tập Bác, trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên là phải thể hiện vai trò tiên phong, gương mẫu trong việc tuyên truyền các chủ trương, đường lối, pháp luật về bầu cử, đồng thời thể hiện tích cực quyền và nghĩa vụ công dân của mình trong cuộc bầu cử. Có như vậy, mới góp phần làm ngày bầu cử thực sự là “một ngày vui sướng của đồng bào ta”, là “một ngày hội non sông”.

[1] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG, H.2021, t.8, tr.262

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H.2021, t.11, tr.247

[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H.2021, t.4, tr.147

[4] Văn Tuế: Báo Người Hà Nội, số 29, 19-7-1997