Chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy, nổ trên tàu cá

Hiện trường vụ 8 tàu cá neo đậu tại cảng cá Tam Quan, tỉnh Gia Lai bị cháy vào tối 9/7. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Cảnh báo cháy, nổ từ bến cá

Chiều 29/6, khu neo đậu tàu thuyền trên đầm Thị Nại thuộc thôn Huỳnh Giản, xã Tuy Phước Đông, tỉnh Gia Lai bất ngờ xảy ra hỏa hoạn. Ngay sau khi nhận tin báo, lực lượng Bộ đội Biên phòng, Công an, chính quyền địa phương cùng người dân khẩn trương triển khai phương án chữa cháy, ngăn ngọn lửa lan rộng. Tuy nhiên, vụ hỏa hoạn vẫn khiến 16 tàu cá của ngư dân bị thiệt hại, trong đó, 12 tàu bị cháy hoàn toàn, 4 tàu bị cháy một phần.

Chỉ một ngày sau, vào khoảng 6 giờ 30 phút, ngày 30/6, ở thôn Tân An thuộc xã Quỳnh Phú, tỉnh Nghệ An, người dân phát hiện một tàu cá đang neo đậu trên sông Hầu, cách cửa biển Lạch Quèn khoảng 5km bất ngờ bốc cháy dữ dội và lan sang 2 tàu khác. Sau gần một giờ nỗ lực của lực lượng Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương, Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, cùng người dân, đám cháy mới được khống chế. 3 tàu cá bị hư hỏng nặng, nhiều tài sản bị thiêu rụi. Tiếp đó, tối 9/7, tại khu neo đậu tránh trú bão tàu cá Tam Quan, phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai xảy ra một vụ cháy. Ngay khi nhận được thông tin, Đồn Biên phòng Tam Quan Nam đã cử 3 tổ công tác cùng các phương tiện, ca nô phối hợp với lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ triển khai dập lửa, không để đám cháy lan rộng. Mặc dù lực lượng chức năng, Ban Quản lý cảng cá, chủ tàu và người dân đã nỗ lực khống chế đám cháy, nhưng vẫn có 8 tàu cá bị ảnh hưởng, trong đó, 6 tàu cháy hoàn toàn.

Các vụ cháy xảy ra trong thời gian ngắn với mức độ thiệt hại lớn tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn phòng cháy, chữa cháy tại các khu neo đậu tàu cá. Chỉ cần một sự cố phát sinh trên một phương tiện, trong điều kiện các tàu neo đậu san sát, chứa lượng lớn nhiên liệu, dầu nhớt, ngư lưới cụ và nhiều vật liệu dễ cháy, ngọn lửa có thể nhanh chóng lan rộng, gây thiệt hại cho nhiều tàu khác.

Điểm chung ở các vụ việc là ngay từ những phút đầu xảy ra hỏa hoạn, Bộ đội Biên phòng luôn là một trong những lực lượng có mặt sớm nhất tại hiện trường. Với đặc thù thường xuyên làm nhiệm vụ tại cửa biển, cảng cá và khu neo đậu tàu thuyền, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng đã nhanh chóng phối hợp với Công an, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng triển khai chữa cháy, tổ chức di dời tàu thuyền ra khỏi khu vực nguy hiểm, ngăn chặn cháy lan và bảo đảm an toàn cho người dân. Trong điều kiện đám cháy diễn biến phức tạp, nguy cơ phát nổ từ các khoang chứa nhiên liệu luôn thường trực, sự có mặt kịp thời của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng đã góp phần hạn chế thiệt hại, bảo vệ tài sản của ngư dân.

Nguy cơ tiềm ẩn từ sự chủ quan

Qua các vụ cháy tàu cá xảy ra thời gian qua có thể thấy, bên cạnh những yếu tố khách quan, nguy cơ mất an toàn phòng cháy, chữa cháy còn xuất phát từ chính sự chủ quan trong quá trình sử dụng, bảo quản các thiết bị trên tàu của một bộ phận chủ phương tiện và ngư dân. Thực tế kiểm tra tại nhiều cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền cho thấy, trên một số tàu cá, hệ thống điện chưa được lắp đặt, bảo dưỡng đúng quy định. Dây dẫn điện đấu nối tạm thời, chằng chịt, không được bảo vệ trong điều kiện thường xuyên tiếp xúc với môi trường nước mặn khiến nguy cơ chập điện, phát sinh tia lửa rất dễ xảy ra. Trong khi đó, nhiều thiết bị điện trên tàu hoạt động liên tục trong những chuyến biển dài ngày nhưng chưa được kiểm tra, thay thế kịp thời khi có dấu hiệu xuống cấp.

Cùng với nguy cơ từ hệ thống điện, việc sử dụng, bảo quản nhiên liệu, khí gas trên tàu cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Để phục vụ những chuyến khai thác dài ngày, nhiều tàu cá thường dự trữ lượng lớn xăng, dầu. Nếu việc bố trí, bảo quản không bảo đảm khoảng cách an toàn với nguồn nhiệt hoặc khu vực sinh hoạt, chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến cháy, nổ. Một số tàu còn sử dụng bình gas, dây dẫn đã cũ, chưa được thay thế kịp thời; việc thắp hương tại khu vực thờ cúng trên tàu nhưng không có người trông coi cũng là nguy cơ cần được quan tâm.

Đáng chú ý, tại một số nơi, phương tiện chữa cháy ban đầu trên tàu chưa được chủ phương tiện chú trọng đúng mức. Bình chữa cháy có thể đã hết hạn sử dụng, hư hỏng hoặc bố trí ở vị trí chưa thuận tiện cho việc sử dụng khi xảy ra sự cố. Trong tình huống đám cháy mới phát sinh, nếu không được xử lý kịp thời bằng các phương tiện tại chỗ, ngọn lửa có thể nhanh chóng lan rộng do đặc thù trên tàu cá chứa nhiều vật liệu dễ cháy. Bên cạnh yếu tố trên tàu, điều kiện neo đậu tại các cảng cá, khu tránh trú bão cũng là vấn đề cần được quan tâm. Tại nhiều khu neo đậu, do số lượng tàu lớn trong khi diện tích mặt nước có hạn, khoảng cách giữa các phương tiện chưa thật sự bảo đảm. Khi xảy ra cháy, nhất là trong điều kiện thời tiết có gió mạnh, việc ngăn chặn cháy lan gặp rất nhiều khó khăn.

Những vụ cháy tàu cá xảy ra thời gian qua cho thấy, công tác phòng cháy, chữa cháy không thể chỉ được quan tâm khi sự cố đã xảy ra, mà phải bắt đầu từ ý thức phòng ngừa của từng chủ tàu, từng thuyền viên. Mỗi sơ suất nhỏ trong quá trình sử dụng điện, nhiên liệu hay thiết bị sinh hoạt đều có thể dẫn đến hậu quả khó lường.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị tham gia dập tắt đám cháy trên tàu cá của ngư dân. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Chủ động phòng ngừa từ cơ sở

Với đặc thù là lực lượng thường xuyên bám địa bàn, quản lý khu vực biên giới biển, cửa khẩu cảng và các khu vực tàu thuyền hoạt động, Bộ đội Biên phòng có điều kiện nắm chắc tình hình, kịp thời tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân nâng cao ý thức chấp hành các quy định về bảo đảm an toàn trên biển, trong đó có công tác phòng cháy, chữa cháy. Không chỉ trực tiếp tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ khi xảy ra sự cố, các đơn vị Bộ đội Biên phòng còn chú trọng công tác phòng ngừa thông qua việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát người, phương tiện ra vào cửa biển, cán bộ Biên phòng kết hợp nhắc nhở chủ tàu kiểm tra các điều kiện bảo đảm an toàn trước khi xuất bến; chú trọng hệ thống điện, thiết bị sử dụng nhiên liệu, phương tiện chữa cháy trên tàu.

Nội dung tuyên truyền được các đơn vị Biên phòng triển khai theo hướng cụ thể, sát với thực tế sản xuất của ngư dân, không chỉ dừng ở việc phổ biến quy định mà tập trung hướng dẫn cách nhận biết nguy cơ, cách xử lý tình huống ban đầu khi xảy ra cháy, nổ. Những bài học từ các vụ cháy tàu cá được phân tích để ngư dân thấy rõ hậu quả của sự chủ quan, từ đó nâng cao trách nhiệm trong bảo quản phương tiện, tài sản của mình.

Cùng với tuyên truyền trực tiếp, Bộ đội Biên phòng các địa phương còn phối hợp với chính quyền, Ban Quản lý cảng cá và các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, rà soát những yếu tố có nguy cơ mất an toàn tại khu neo đậu; vận động chủ tàu, thuyền viên chấp hành nghiêm các quy định về phòng cháy, chữa cháy. Việc xây dựng ý thức tự giác trong mỗi ngư dân được xác định là giải pháp quan trọng, bởi khi sự cố xảy ra trên biển hoặc tại khu vực neo đậu, khả năng xử lý trong những phút đầu tiên có ý nghĩa quyết định trong việc hạn chế thiệt hại.

Đối với các khu neo đậu tàu thuyền, bên cạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý, cần tiếp tục quan tâm đầu tư hệ thống cấp nước, phương tiện chữa cháy, xây dựng phương án ứng phó phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Việc tổ chức diễn tập, tập huấn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy với sự tham gia của lực lượng chức năng, Ban Quản lý cảng cá, chủ tàu và ngư dân cũng là giải pháp thiết thực để nâng cao khả năng phối hợp khi xảy ra tình huống khẩn cấp.

Với vai trò là lực lượng nòng cốt trong quản lý, bảo vệ khu vực biên giới biển, Bộ đội Biên phòng tiếp tục đồng hành cùng ngư dân bằng những hoạt động thiết thực, từ tuyên truyền, hướng dẫn đến hỗ trợ xử lý sự cố, góp phần xây dựng môi trường khai thác an toàn để mỗi chuyến tàu vươn khơi trở về bình an.

Hồng Lam