Chủ động phòng chống sốt xuất huyết, bắt đầu từ những việc nhỏ nhất

Đội phòng bệnh cộng đồng xã Ô Diên tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết ngay từ hộ gia đình. Ảnh: Đỗ Duẩn

Đi tìm nơi sinh ra bệnh…

7 giờ sáng, khi con ngõ Thượng Hội vừa thức dậy sau một đêm mưa, ông Phạm Đình Việt đã bắt đầu vòng đi quen thuộc. Không mang theo những thứ quá đặc biệt, công việc của ông mỗi ngày chỉ là đi đến từng hộ dân, nhìn quanh sân, ghé vào những góc khuất, kiểm tra những chiếc xô, chậu, thùng nước, lốp xe hay bất cứ vật dụng nào có thể giữ lại nước mưa.

Có khi, ông chỉ mất vài phút trước một căn nhà. Nhưng vài phút ấy có thể giúp một gia đình nhận ra một nguy cơ mà họ vốn không để ý. Ông Việt không đi tìm người bệnh. Ông đi tìm những nơi có thể sinh ra bệnh. Đó là công việc tưởng nhỏ nhưng đều đặn của những thành viên Đội phòng bệnh cộng đồng. Mỗi người phụ trách khoảng 50 hộ dân, đi từng nhà, nhắc từng việc, hướng dẫn người dân chủ động loại bỏ nơi muỗi có thể sinh sản.

Ông Phạm Đình Việt kiểm tra từng khu vực quanh nhà dân, chủ động tìm và loại bỏ những nơi có nguy cơ phát sinh bọ gậy. Ảnh: Đỗ Duẩn

“Hàng ngày chúng tôi thường xuyên đi kiểm tra, nhắc nhở nhân dân những vật dụng trong gia đình, nhất là xô, chậu. Sau khi dùng xong phải úp xuống, tránh đọng nước, bởi có nước là muỗi có thể vào đẻ trứng, gây ra bệnh. Người dân bây giờ cũng đã nhận thức khá sâu sắc về công tác phòng, chống dịch”, ông Phạm Đình Việt chia sẻ.

Gia đình bà Quách Thị Chiến đã quen với những lần ông Việt ghé thăm. Những lời nhắc ban đầu tưởng đơn giản, nhưng qua thời gian đã trở thành một phần trong sinh hoạt của gia đình. Sau mỗi trận mưa, bà lại kiểm tra những vật dụng có khả năng đọng nước, chủ động đổ bỏ nước thừa, thu dọn những thứ không cần thiết.

“Chúng tôi cũng cùng chung tay để diệt sốt xuất huyết. Ông Việt thường xuyên nhắc nhở những chỗ có nước lưu, những thùng nước thì phải kiểm tra, đổ đi hết. Gia đình tôi luôn chú ý nên không có bọ gậy”, bà Chiến chia sẻ.

Ông Nguyễn Viết Huy (Khoa Phòng bệnh, An toàn thực phẩm, Trạm Y tế xã Ô Diên), cho biết ý thức của người dân được nâng lên từ những việc nhỏ nhất như lật úp dụng cụ chứa nước, thu gom phế liệu, phế thải đúng nơi quy định. Người dân cũng quan tâm hơn đến sức khỏe và chủ động khai báo khi xuất hiện dấu hiệu nghi mắc bệnh.

Bà Quách Thị Chiến chủ động kiểm tra, loại bỏ nước đọng trong các chậu cây, vật dụng quanh nhà để phòng sốt xuất huyết. Ảnh: Đỗ Duẩn

Ngày 15-8-2026, hệ thống giám sát dịch ghi nhận một ca sốt xuất huyết tại cụm 13, thôn Thượng Hội. Đến ngày 17-8, qua giám sát khu vực khoanh vùng, Trạm Y tế phát hiện thêm một ca bệnh. Ổ dịch được xác định với hai bệnh nhân và ngay lập tức được khoanh vùng, điều tra dịch tễ, giám sát véc tơ truyền bệnh.

Không chờ bệnh lây lan rộng, các lực lượng được huy động vào cuộc. Trong bán kính 200m quanh nhà bệnh nhân, 30 hộ gia đình được điều tra côn trùng; các trường hợp nghi mắc bệnh được rà soát, đồng thời khu vực ổ dịch được khoanh vùng để xử lý.

Ngay sau đó là vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy và phun hóa chất diệt muỗi. Địa phương đặt mục tiêu ít nhất 95% số hộ trong khu vực được diệt bọ gậy và được phun hóa chất xử lý.

Đi trước dịch bệnh một bước

Tại Ô Diên, 23 Đội phòng bệnh cộng đồng được duy trì tại các thôn, tổ dân phố, phối hợp với đội xung kích và lực lượng chuyên môn. Hằng ngày trong thời gian có ổ dịch, các thành viên được phân công tới từng hộ tuyên truyền, hướng dẫn phòng bệnh, giám sát và phát hiện sớm những trường hợp nghi ngờ.

Lực lượng phòng, chống dịch phun hóa chất diệt muỗi, góp phần khống chế nguy cơ lây lan sốt xuất huyết trong khu dân cư. Ảnh: Đỗ Duẩn

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trạm Y tế xã Ô Diên, cho biết từ khi các Đội phòng bệnh cộng đồng được thành lập, công tác phòng, chống dịch có sự thay đổi rõ rệt. Theo bà Trang, trên địa bàn có 35 ca sốt xuất huyết, trong đó 22 ca được chủ động phát hiện, cho thấy vai trò rõ nét của lực lượng phòng bệnh ngay tại cơ sở.

Khi một ca bệnh được phát hiện sớm, thời gian xử lý ổ dịch cũng được rút ngắn. Có trường hợp từ lúc phát hiện đến khi xử lý chỉ trong một ngày. Đó chính là giá trị của một mạng lưới ở gần dân: thấy sớm hơn, báo sớm hơn và hành động sớm hơn.

7 tháng đầu năm 2026, Hà Nội ghi nhận 871 ca sốt xuất huyết tại 111 phường, xã, tăng so với 475 ca cùng kỳ năm 2025. Con số cho thấy áp lực phòng dịch trong mùa mưa không thể chỉ đặt lên vai ngành y tế.

Bởi dịch bệnh không có ranh giới hành chính. Một con muỗi không biết đâu là ranh giới giữa hai khu dân cư. Một điểm nước đọng cũng không chờ đến khi có thông báo mới trở thành nguy cơ.

Theo TS.BS Đào Hữu Thân, Phó Giám đốc CDC Hà Nội, các địa phương cần tổ chức Đội phòng bệnh cộng đồng để nắm chắc địa bàn, nhận diện những nơi nguy cơ cao, nhiều bọ gậy, nhiều rác thải và xử lý ngay, không chờ đến khi hình thành ổ dịch mới hành động.

Ở Thượng Hội, điều ấy đang được bắt đầu bằng những bước chân rất đỗi bình thường. Nhưng phía sau những việc nhỏ ấy là một tư duy lớn hơn: phòng bệnh phải đi trước bệnh. Bởi một ổ dịch có thể bắt đầu từ một điểm nước đọng rất nhỏ. Nhưng lá chắn ngăn dịch lại được tạo nên từ hàng trăm, hàng nghìn gia đình cùng chủ động.

Đỗ Duẩn