Chủ động bảo vệ cây trồng vụ xuân

Trong bối cảnh thời tiết thất thường, độ ẩm cao, nhiệt độ thay đổi liên tục, nguy cơ sâu bệnh phát sinh, lây lan tăng cao, ngành Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo người dân chủ động theo dõi đồng ruộng, áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp để bảo vệ năng suất, chất lượng cây trồng.

Người dân xã Ba Vì (Hà Nội) kiểm tra tình hình sâu bệnh trên lúa vụ xuân.

Nguy cơ sâu bệnh gia tăng

Hiện nay, nông dân trên cả nước đang tập trung gieo cấy và chăm sóc lúa đông xuân cùng hoa màu. Tổng diện tích gieo cấy lúa đông xuân đạt khoảng 2,73 triệu héc ta, giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước. Cây lúa nhìn chung sinh trưởng, phát triển tốt, chủ yếu ở giai đoạn hồi xanh - đẻ nhánh, giai đoạn quan trọng quyết định số dảnh hữu hiệu, liên quan trực tiếp đến năng suất...

Tuy nhiên, thời tiết phức tạp (âm u, mưa, nắng xen kẽ) tạo môi trường thuận lợi cho sâu bệnh phát sinh. Theo báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các đối tượng gây hại trên lúa vụ xuân bao gồm: Rầy nâu, rầy lưng trắng; sâu đục thân hai chấm, sâu cuốn lá nhỏ; chuột, ốc bươu vàng; bệnh đạo ôn lá, khô đầu lá... Ngoài ra, hiện tượng vàng lá sinh lý cũng xuất hiện rải rác tại một số ruộng có tàn dư vụ đông chưa phân hủy hết, làm đất bị ngộ độc hữu cơ, ảnh hưởng trực tiếp đến bộ rễ và khả năng hấp thu dinh dưỡng.

Đối với rau màu và cây ăn quả, các đối tượng như nhện đỏ, rệp, sâu khoang, sâu xanh, bọ nhảy, sâu vẽ bùa, thán thư, sương mai, gỉ sắt có thể phát sinh mạnh trong điều kiện ẩm ướt và nhiệt độ biến động... Trước tình hình đó, nông dân cần tăng cường giám sát, dự báo và xử lý kịp thời, tránh thiệt hại lớn cho cây trồng.

Tại Hà Nội, theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), các địa phương đã hoàn tất gieo cấy lúa xuân. Diện tích cấy sớm trước ngày 4-2 là khoảng 13.440ha, đang ở giai đoạn hồi xanh, đẻ nhánh rộ. Tuy nhiên, một số hiện tượng gây hại đã xuất hiện như: Ốc bươu vàng gây nhẹ - trung bình 0,5-1 con/m², nơi cao 2-3 con/m², cục bộ 4-6 con/m²; chuột hại nhẹ cục bộ, trung bình 1-3% dảnh, nơi cao 5-7%, cục bộ 15-20% dảnh.

Ngoài ra, bọ trĩ, bệnh đạo ôn lá, bọ xít đen gây hại nhẹ. Cây rau xuất hiện sâu xanh bướm trắng, sâu khoang mật độ trung bình 3-5 con/m², cao 8-12 con/m², mức độ gây hại nhẹ đến trung bình; bọ nhảy, bệnh sương mai, chuột, rệp, sâu tơ, bệnh thối nhũn… cũng đang có dấu hiệu gây hại. Bà Trần Thị Hưởng, nông dân xã Ba Vì cho biết, lúa đang đẻ nhánh, đây là giai đoạn quyết định năng suất. Tuy nhiên, hiện tượng vàng lá sinh lý xuất hiện rải rác, chủ yếu ở những ruộng còn tàn dư vụ đông chưa phân hủy hết, ảnh hưởng trực tiếp đến bộ rễ và khả năng hấp thụ dinh dưỡng.

Cần áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật

Hiện nay, rau vụ xuân phát triển tốt, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người trồng. Tuy nhiên, thời điểm giao mùa cũng là lúc nhiều loại sâu, bướm hại rau ăn lá bắt đầu đẻ trứng, nở thành sâu non phá hoại mạnh. Để bảo vệ rau, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Hương Ngải (xã Tây Phương) Nguyễn Đỗ Ban cho biết, các thành viên hợp tác xã thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, áp dụng biện pháp phòng trừ sâu bệnh theo hướng hữu cơ, an toàn sinh học như bắt sâu bằng tay, sử dụng chế phẩm sinh học, màng lưới che phủ phòng, chống sinh vật gây hại kết hợp bón phân cân đối, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh cho cây...

Để bảo đảm công tác gieo trồng vụ xuân đúng khung thời vụ, cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt, hạn chế thiệt hại do sâu bệnh, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đề nghị các địa phương chỉ đạo, hướng dẫn người dân tăng cường kiểm tra đồng ruộng, tuyên truyền, hướng dẫn phòng trừ ốc bươu vàng. Cùng với đó là tuyên truyền, hướng dẫn các biện pháp kỹ thuật chăm sóc kịp thời để cây lúa sinh trưởng tốt, đẻ nhánh tập trung.

Đối với diện tích lúa mới cấy, cần duy trì mực nước trên mặt ruộng 2-3cm để lúa sinh trưởng tốt, tỉa dặm kịp thời, bảo đảm mật độ. Đối với trà lúa đẻ nhánh, nông dân cần bón thúc kịp thời, bón cân đối kết hợp với làm cỏ, sục bùn, trong đó trọng tâm là giảm lượng đạm, sử dụng phân bón NPK đa yếu tố, phân bón chuyên dùng; sau bón thúc 5-7 ngày, cần rút nước để cây lúa đẻ nhánh sớm đạt số dảnh hữu hiệu, tạo tiền đề cho năng suất cao.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội Lưu Thị Hằng, thời điểm này, cần tăng cường công tác điều tra, phát hiện, dự tính, dự báo sinh vật gây hại cây trồng để có biện pháp phòng trừ kịp thời, hiệu quả; đặc biệt chú ý bệnh đạo ôn 3 lá trên các giống lúa mẫn cảm như: J02, BC15, TBR225, nếp...; áp dụng linh hoạt các biện pháp phòng trừ chuột tùy điều kiện từng địa phương để bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, người dân cần tiếp tục gieo trồng rau màu trên diện tích đã thu hoạch hay đất trống để bảo đảm diện tích.

Trên những diện tích đã gieo trồng, các địa phương hướng dẫn nông dân bón thúc, vun xới, bảo đảm tưới tiêu phù hợp, giúp cây trồng sinh trưởng thuận lợi, phòng trừ sâu bệnh đúng kỹ thuật, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường sinh thái... Việc chủ động theo dõi, phát hiện sớm, phòng trừ kịp thời đối tượng sinh vật gây hại sẽ góp phần bảo vệ năng suất, chất lượng cây trồng, bảo đảm thắng lợi cho sản xuất vụ xuân 2026.

Ngọc Quỳnh