Chính quyền đồng hành, người dân chủ động chuyển đổi số từ cơ sở

Những ngày gần đây, Nhà văn hóa Tổ dân phố Hợp Giang 6 trở thành một “điểm hỗ trợ số” thu hút đông đảo người dân. Không có những hội trường lớn hay bài giảng lý thuyết kéo dài, thay vào đó là các bàn hướng dẫn nhỏ, chia nhóm theo nhu cầu, nơi cán bộ, lực lượng đoàn thể và nhân viên các nhà mạng trực tiếp hỗ trợ từng người dân. Mỗi thao tác được hướng dẫn cụ thể, mỗi thắc mắc được giải đáp ngay tại chỗ. Đây không chỉ là cách làm linh hoạt, mà còn là biểu hiện rõ nét của việc lấy người dân làm trung tâm trong CĐS.

Tại điểm hỗ trợ, các nội dung triển khai đều gắn trực tiếp với đời sống như: cài đặt và kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID mức 2, đăng ký dịch vụ công trực tuyến, cài đặt phần mềm an sinh xã hội, xác thực thuê bao di động, mở tài khoản ngân hàng, làm quen với thanh toán không dùng tiền mặt… Những thao tác tưởng chừng đơn giản với người trẻ, nhưng lại là rào cản không nhỏ với nhiều người dân, đặc biệt là người cao tuổi. Hình ảnh những người cao tuổi chậm rãi thao tác trên điện thoại, vừa học vừa hỏi, vừa làm vừa ghi nhớ đã trở thành một điểm nhấn rất đặc biệt. Công nghệ không còn là khái niệm xa lạ, mà dần hiện hữu trong đời sống thường ngày.

Bà Nông Thị Xuân, 72 tuổi, Tổ dân phố Hợp Giang 6 chia sẻ: Hôm nay tôi đến được các cán bộ hướng dẫn cài đặt VNeID mức 2. Tôi đã cao tuổi nên sử dụng điện thoại kém, nhưng được hướng dẫn hiện đã hoàn thành việc cài đặt.

Từ sự e dè ban đầu, người dân đã từng bước tiếp cận, rồi chủ động sử dụng công nghệ cho nhu cầu của mình. Niềm vui của người dân khi tự mình thực hiện được một thao tác số, dù là đăng ký một tài khoản hay hoàn thành một giao dịch đó chính là minh chứng rõ nhất cho hiệu quả của cách làm này. CĐS không còn là khẩu hiệu, mà trở thành trải nghiệm cụ thể, có thể cảm nhận được. Điều đáng nói, hoạt động hỗ trợ không mang tính thời điểm mà được tổ chức theo hướng linh hoạt, chủ động. Cán bộ không chờ người dân đến trụ sở, mà trực tiếp xuống khu dân cư, tổ chức vào buổi tối, cuối tuần hay những khung giờ phù hợp nhất. Cách làm này không chỉ tăng tỷ lệ tiếp cận, mà còn tạo sự gần gũi, tin tưởng.

Người dân đến nhà văn hóa tổ dân phố để được hỗ trợ trong việc chuyển đổi số.

Chị Nguyễn Thị Dịu, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Thục Phán chia sẻ: Phường triển khai ra quân CĐS, cử cán bộ phối hợp với các nhà mạng đến từng tổ dân phố để hướng dẫn bà con kỹ năng số, cài đặt các phần mềm chuyển đổi số. Qua đánh giá, bà con hưởng ứng rất nhiệt tình, mô hình triển khai di động này rất hiệu quả. Thời gian tới sẽ tiếp tục triển khai đồng loạt trên 60 tổ dân phố.

Tỉnh xác định, CĐS phải bắt đầu từ người dân, hướng đến phục vụ người dân. Theo định hướng này, tỉnh đang tập trung phổ cập kỹ năng số, đưa dịch vụ công đến tận cơ sở, đặc biệt tại các xã vùng sâu, vùng xa. Một trong những trụ cột quan trọng là mô hình “Tổ công nghệ số cộng đồng” lực lượng nòng cốt “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cài đặt ứng dụng, tiếp cận các nền tảng số. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là cầu nối giữa chính quyền và người dân trong môi trường số.

Hệ thống dịch vụ công trực tuyến của tỉnh được kết nối đồng bộ với Cổng dịch vụ công quốc gia, giúp người dân có thể nộp hồ sơ, tra cứu, xử lý thủ tục hành chính ngay tại nhà. Việc này không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí, mà còn nâng cao tính minh bạch trong giải quyết thủ tục. Các nền tảng số như “Công dân số Cao Bằng”, “Nông dân Việt Nam” cũng đang được triển khai, góp phần hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin, giao dịch và kết nối thị trường. Đặc biệt, việc đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt tại các chợ, cơ sở kinh doanh với sự đồng hành của các ngân hàng đang từng bước thay đổi thói quen tiêu dùng. Cùng với đó, các lớp tập huấn kỹ năng số được tổ chức thường xuyên, không chỉ cho cán bộ mà còn cho người dân, nhất là tại các xã, huyện. Nội dung tập huấn không dừng ở kỹ năng sử dụng, mà còn bao gồm nhận thức về an toàn thông tin, yếu tố ngày càng quan trọng trong môi trường số.

Theo lộ trình, giai đoạn 2025 - 2026, tỉnh tập trung xây dựng đồng bộ chính quyền số, kinh tế số và xã hội số theo Nghị quyết số 11-NQ/TU, với nguồn lực hàng trăm tỷ đồng. Đây là mức đầu tư đáng kể đối với một tỉnh miền núi, thể hiện quyết tâm rất lớn trong việc thu hẹp khoảng cách số. Tuy nhiên, thực tế cũng đặt ra không ít thách thức. Là tỉnh miền núi, hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống còn nhiều khó khăn, trình độ tiếp cận công nghệ không đồng đều. Điều này đòi hỏi quá trình CĐS không thể nóng vội, mà phải kiên trì, linh hoạt và phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Vì vậy, vai trò của chính quyền cơ sở càng trở nên then chốt. Không chỉ là người tổ chức, cán bộ còn phải là người hướng dẫn, đồng hành, thậm chí là “người bạn công nghệ” của người dân. Mỗi bước tiến nhỏ của người dân chính là bước tiến của quá trình CĐS. Và chính những “công dân số” hôm nay sẽ là nền tảng để tỉnh từng bước xây dựng một chính quyền số hiện đại, một xã hội số bao trùm và một nền kinh tế số bền vững trong tương lai.

Thế Hiển