Chính phủ cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh ở 11 lĩnh vực

Nghị quyết 66.18 đơn giản hóa thủ tục ở 11 lĩnh vực.

Cải cách thủ tục hành chính trên 11 lĩnh vực

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 11 bộ, ngành. Nghị quyết có hiệu lực chủ yếu từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 28/2/2027.

Các lĩnh vực thuộc phạm vi điều chỉnh gồm công an; công thương; khoa học và công nghệ; nội vụ; quốc phòng; tư pháp; tài chính; xây dựng; văn hóa, thể thao và du lịch; y tế; giáo dục và đào tạo.

Trong số này, Chính phủ thực hiện đồng thời phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục đối với các lĩnh vực thuộc Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Các lĩnh vực còn lại tập trung vào cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh theo từng phụ lục kèm theo Nghị quyết.

Việc triển khai không dừng ở giảm số lượng giấy tờ. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới cơ chế một cửa, một cửa liên thông, công khai quy trình và cho phép thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính. Đây là nền tảng để người dân, doanh nghiệp có thể nộp và theo dõi hồ sơ thuận tiện hơn, thay vì phải tìm đúng cơ quan theo nơi cư trú hoặc địa điểm hoạt động.

Cơ chế một cửa liên thông được hiểu là nhiều cơ quan cùng phối hợp giải quyết một hồ sơ nhưng người dân chỉ phải giao dịch tại một đầu mối. Nếu được số hóa đồng bộ, cơ chế này có thể hạn chế việc doanh nghiệp phải khai lại thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Hồ sơ đã nộp được xử lý thế nào?

Nghị quyết quy định riêng cách giải quyết các hồ sơ chuyển tiếp, nhằm tránh khoảng trống khi quy định mới bắt đầu có hiệu lực.

Đối với thủ tục được đơn giản hóa, nếu cơ quan có thẩm quyền đã tiếp nhận hồ sơ hoặc bưu điện đã đóng dấu gửi trước ngày Nghị quyết có hiệu lực, hồ sơ tiếp tục được giải quyết theo quy định còn hiệu lực tại thời điểm tiếp nhận.

Đối với thủ tục đã bị cắt giảm, nếu hồ sơ được tiếp nhận hoặc đóng dấu bưu chính trước ngày Nghị quyết có hiệu lực, cơ quan chức năng sẽ dừng giải quyết thủ tục và hoàn trả hồ sơ cho cá nhân, tổ chức nếu họ có yêu cầu.

Quy định này phân biệt rõ hai trường hợp. Đơn giản hóa có nghĩa thủ tục vẫn tồn tại nhưng thành phần hồ sơ, trình tự hoặc điều kiện có thể được rút gọn. Cắt giảm có nghĩa thủ tục không còn phải thực hiện. Vì vậy, hồ sơ của thủ tục được đơn giản hóa vẫn tiếp tục xử lý, còn hồ sơ thuộc thủ tục bị bãi bỏ sẽ dừng giải quyết.

Các văn bản và giấy tờ đã được cơ quan có thẩm quyền cấp trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực vẫn được sử dụng cho đến khi hết hiệu lực hoặc hết thời hạn. Người dân và doanh nghiệp không phải xin cấp lại giấy tờ chỉ vì quy định mới được ban hành.

Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Nghị quyết yêu cầu các bộ trưởng và người đứng đầu cơ quan ngang bộ bảo đảm tính khả thi của các phương án phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục. Các biện pháp quản lý cần phù hợp với việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Tiền kiểm là việc cơ quan quản lý kiểm tra điều kiện trước khi cho phép một tổ chức hoặc doanh nghiệp hoạt động.

Hậu kiểm là kiểm tra trong hoặc sau quá trình hoạt động. Cách tiếp cận hậu kiểm có thể giảm thời gian gia nhập thị trường, nhưng cũng đòi hỏi cơ sở dữ liệu đủ tốt và cơ chế kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro.

Nếu hệ thống thông tin giữa các cơ quan chưa kết nối, doanh nghiệp vẫn có thể phải nộp lại cùng một dữ liệu ở nhiều nơi. Vì vậy, hiệu quả thực tế của Nghị quyết phụ thuộc vào mức độ liên thông dữ liệu, khả năng tiếp nhận hồ sơ trực tuyến và việc công khai quy trình xử lý tại từng bộ, ngành, địa phương.

Nghị quyết giao ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tổ chức triển khai, đồng thời bố trí điều kiện để thực hiện các nhiệm vụ được phân quyền. Bộ Tư pháp có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc và kiểm tra quá trình thực hiện.

Người đứng đầu cơ quan, đơn vị và những người tham gia xây dựng, xử lý vướng mắc theo cơ chế của Nghị quyết có thể được xem xét loại trừ hoặc miễn trách nhiệm nếu đã tuân thủ đầy đủ quy trình, không vụ lợi nhưng vẫn xảy ra thiệt hại. Quy định này nhằm tạo không gian cho cán bộ chủ động xử lý công việc trong phạm vi pháp luật cho phép, song điều kiện không vụ lợi và tuân thủ đầy đủ quy trình vẫn phải được bảo đảm.

Cơ chế có thời hạn đến cuối tháng 2/2027

Phần lớn quy định của Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 28/2/2027. Một số nội dung được liệt kê cụ thể tại khoản 2 Điều 7 có hiệu lực sớm hơn, từ ngày 20/5/2026.

Trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực, nếu quy định về thủ tục hành chính hoặc điều kiện kinh doanh tại Nghị quyết khác với văn bản pháp luật có liên quan, cơ quan chức năng thực hiện theo Nghị quyết, trừ trường hợp văn bản mới có hiệu lực theo cơ chế quy định tại khoản 4 Điều 7.

Các bộ, ngành phải tham mưu ban hành hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm có hiệu lực trước ngày 1/3/2027. Khi văn bản mới có hiệu lực, quy định tương ứng tại Nghị quyết sẽ hết hiệu lực.

Mốc thời gian này cho thấy Nghị quyết đóng vai trò như một cơ chế chuyển tiếp, giúp các phương án cải cách được áp dụng sớm trong khi hệ thống văn bản chuyên ngành tiếp tục được hoàn thiện. Chất lượng của giai đoạn tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc các bộ có kịp luật hóa những nội dung cải cách hay không.

Với người dân và doanh nghiệp, lợi ích cần được đo bằng kết quả cụ thể như số giấy tờ được loại bỏ, thời gian xử lý được rút ngắn, tỷ lệ hồ sơ thực hiện hoàn toàn trực tuyến và số lần phải đến cơ quan công quyền. Đây cũng là những chỉ số cần được công khai để đánh giá Nghị quyết sau thời gian thực hiện.

Thế Kiên