Chiến thuật gây nhiễu của ông Trump

Những phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về cuộc chiến với Iran đã gây nhiều bối rối và mâu thuẫn từ trước khi các đòn không kích bắt đầu. Tuy nhiên, trong ngày 9/3, ông tiếp tục đưa ra hàng loạt phát ngôn mâu thuẫn chỉ trong vòng vài giờ.

Hàng loạt phát ngôn mâu thuẫn

Theo CNN, thông tin đáng chú ý nhất chiều 9/3 là khả năng xung đột tại Iran sắp kết thúc. Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với CBS, ông Trump nói: “Tôi nghĩ cuộc chiến gần như đã hoàn toàn kết thúc”.

Tuy nhiên, cùng thời điểm, tài khoản phản ứng nhanh của Bộ Chiến tranh Mỹ trên mạng xã hội X đăng thông điệp: “Chúng tôi mới chỉ bắt đầu chiến đấu”. Trước đó vài ngày, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cũng nói với CBS rằng chiến dịch quân sự “mới chỉ khởi đầu”.

Ngay chiều cùng ngày, ông Trump lại đưa ra thông điệp khác khi phát biểu trước các nghị sĩ Cộng hòa tại bang Florida. “Chúng ta đã thắng xét trên nhiều khía cạnh, nhưng như thế vẫn chưa đủ. Chúng ta sẽ tiếp tục tiến lên với quyết tâm lớn hơn bao giờ hết, để đạt được chiến thắng cuối cùng”, ông Trump nói.

Ít phút sau, tại họp báo, ông tiếp tục nhấn mạnh chiến dịch chưa kết thúc: “Chúng tôi sẽ không dừng lại cho đến khi kẻ thù bị đánh bại hoàn toàn, một cách dứt điểm”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trả lời phóng viên trên chuyên cơ trong chuyến bay tới bang Florida ngày 9/3, đứng cạnh ông là Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth. Ảnh: Reuters.

Về năng lực quân sự hiện tại của Iran, ông Trump cũng đưa ra nhiều đánh giá khác nhau. Trong cuộc phỏng vấn với CBS, ông nói Tehran “không còn hải quân, không còn hệ thống thông tin liên lạc, không còn không quân”. “Iran đã bắn hết những gì họ có thể bắn”, ông nói và cho rằng nước này “không còn gì về mặt quân sự”.

Tại họp báo cùng ngày, ông tiếp tục khẳng định Iran “không còn radar, không còn viễn thông”.

Tuy nhiên, ở những phát biểu khác trong cùng sự kiện, ông lại mô tả năng lực quân sự Iran hiện bị suy giảm mạnh, nhưng chưa bị xóa sổ hoàn toàn. Chẳng hạn, trước đó, ông nói Iran đã sử dụng hết tên lửa, sau đó, ông lại cho rằng năng lực tên lửa của nước này khoảng 10%. Số lượng máy bay không người lái của Iran cũng còn khoảng 25%.

Trong cuộc họp báo, ông Trump ban đầu nói rằng bộ máy lãnh đạo của Iran “đã bị xóa sổ”. “Mọi thứ của họ đều đã mất, bao gồm cả ban lãnh đạo. Họ không còn lãnh đạo”, ông Trump nói.

Tuy nhiên, chỉ vài phút sau khi nói Iran “không còn lãnh đạo”, ông Trump lại nhận định việc bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei làm tân Lãnh tụ Tối cao Iran có thể mang lại sự thay đổi nào cho chính sách của Iran. “Tôi thất vọng vì điều đó có thể dẫn đến những vấn đề tương tự như trước đây”, ông Trump nói.

Chiến thuật gây nhiễu để tránh khó xử?

Theo CNN, ông Trump thường sử dụng chiến thuật gây nhiễu thông tin để tránh những tình huống khó xử. Tuy nhiên, trong cuộc chiến với Iran, cách tiếp cận này dần mất hiệu quả.

Cho tới nay, ông Trump vẫn chưa đưa ra được lý do nhất quán cho quyết định phát động tấn công Iran. Đồng thời, ông lại ám chỉ hòa bình có thể sớm đạt được, dù chính ông và các trợ lý cấp cao cũng đang đồng thời cảnh báo rằng giao tranh có thể leo thang và còn kéo dài.

Sự thiếu nhất quán trong thông điệp không chỉ phản ánh phong cách quen thuộc của ông Trump, mà còn cho thấy áp lực chính trị và quân sự ngày càng lớn. Ông Trump đang đặt cược di sản chính trị của mình vào cuộc chiến này.

Khói bốc lên sau vụ tấn công nhằm vào bể chứa nhiên liệu tại nhà máy lọc dầu ở Tehran, Iran, ngày 8/3, trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đang tiếp diễn. Ảnh: Reuters.

Cuộc xung đột đang gây ra khủng hoảng năng lượng và kéo theo những biến động kinh tế, địa chính trị trên toàn cầu.

Thị trường chứng khoán giảm mạnh và giá dầu tăng vọt đã làm dấy lên lo ngại rằng một cuộc xung đột kéo dài có thể làm rung chuyển kinh tế toàn cầu. Trong khi đó, các đợt tấn công trả đũa bằng tên lửa và UAV của Iran sang các nước vùng Vịnh làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng.

Tại Mỹ, áp lực chính trị cũng đang tăng lên. Ông Trump và các đồng minh lo ngại tác động kinh tế của xung đột có thể làm trầm trọng thêm vấn đề chi phí sinh hoạt của người dân, gây ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý cử tri trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ông Trump cũng hiểu rằng sự kiên nhẫn của người Mỹ đối với chiến sự là có giới hạn. Ông khẳng định chiến dịch quân sự đang “đi trước tiến độ rất nhiều”, thậm chí nói về cuộc chiến ở khía cạnh lợi ích kinh tế.

“Chúng ta đang nỗ lực chấm dứt mối đe dọa này một lần và vĩnh viễn. Kết quả sẽ là giá dầu và khí đốt thấp hơn cho các hộ gia đình Mỹ. Việc này giống như một cuộc thám hiểm cần phải thực hiện. Chúng ta đang ở rất gần điểm kết thúc rồi”, ông nói.

Hiện tại, mục tiêu chiến lược mà ông Trump đặt ra trong cuộc xung đột tại Iran cũng thay đổi liên tục. Có thể ông Trump đang cố tình gây nhiễu để đánh lạc hướng đối phương trước các bước leo thang tiếp theo.

Cũng có thể ông Trump cần đưa ra các thông điệp có lợi cho việc giảm áp lực kinh tế và chính trị ở trong nước. Thực tế, sau khi ông Trump nói với CBS rằng cuộc chiến “gần như đã kết thúc”, giá dầu liền giảm nhẹ và thị trường chứng khoán phục hồi phần nào.

Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng lúc này là: Liệu ông Trump có thể thực sự kết thúc xung đột tại Iran không?

Người dân xuống đường thề trung thành với Lãnh tụ Tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei, tại Tehran, Iran, ngày 9/3. Ảnh: Reuters.

Một vấn đề cốt lõi khác là mục tiêu cuối cùng Mỹ mong muốn đạt được trong cuộc xung đột. Liệu đây là cuộc xung đột nhằm thay đổi chính quyền tại Iran, hay chỉ nhằm loại bỏ những mối đe dọa quân sự?

Ông Trump nhiều lần ám chỉ muốn đạt mục tiêu thứ nhất. Việc Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei bị ám sát khiến nhiều người coi đó là dấu hiệu của nỗ lực thay đổi chính quyền tại Iran. Ông Trump cũng từng yêu cầu chính phủ Iran “đầu hàng vô điều kiện”, thậm chí cho rằng Mỹ có thể đóng vai trò trong việc lựa chọn lãnh đạo mới tại Tehran.

Tuy nhiên, những kịch bản này được đánh giá là khó xảy ra, thậm chí cho thấy sự hiểu lầm của Mỹ về cấu trúc quyền lực tại Iran.

Hiện thực chính trị tại Tehran cũng đang cho thấy mục tiêu của ông Trump còn rất xa vời. Việc Iran chọn con trai của lãnh tụ quá cố làm tân lãnh tụ là động thái mang thông điệp thách thức từ giới giáo sĩ và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

Cộng đồng tình báo của Mỹ vốn cũng thống nhất quan điểm rằng tiến hành chiến dịch quân sự lớn cũng khó gây ra biến động chính trị mạnh tại Iran.

Ngoài ra, Mỹ còn đang phải đối mặt với những quyết định chiến lược khó khăn: Làm thế nào để tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz hoạt động bình thường trở lại? Làm thế nào để chấm dứt trạng thái đối đầu gần nửa thế kỷ giữa Mỹ và Iran?

Vấn đề nào cũng cần nhiều thời gian giải quyết, thậm chí phải tính bằng năm. Theo chuyên gia an ninh Seth Jones, cựu cố vấn cấp cao của Mỹ trong chiến tranh Afghanistan, khả năng xung đột tại Iran sớm kết thúc là rất thấp. “Tôi không nghĩ chúng ta đã ở rất gần điểm kết thúc”, ông Jones nói.

Có lẽ đó cũng là lý do khiến ông Trump đưa ra những thông điệp mâu thuẫn. Tổng thống Mỹ có thể cũng muốn cuộc chiến sớm kết thúc, nhưng ông cũng hiểu điều đó không sớm xảy ra. Nhưng nếu nói thẳng ra, áp lực kinh tế và chính trị sẽ rất lớn, và điều đó không có lợi cho ông hay cho nước Mỹ.

An Hòa