Chiến dịch 500 ngày đêm: Hà Tĩnh tăng tốc xác định danh tính hàng trăm liệt sĩ chưa rõ tên

Chạy đua với thời gian

Giữa cái nắng gay gắt của miền Trung, xen lẫn những cơn mưa bất chợt khiến nền đất sụt lún, không khí làm việc tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm (xã Tứ Mỹ) vẫn diễn ra khẩn trương.

Dưới những mái bạt dựng tạm, các cán bộ, chiến sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh cùng lực lượng chuyên môn tỉ mỉ thực hiện từng công đoạn khai quật, lấy mẫu sinh phẩm, niêm phong và bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN.

Xã Tứ Mỹ hỗ trợ thân nhân liệt sĩ tham gia thu nhận mẫu sinh phẩm ADN phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Ảnh: Bích Hường.

Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm hiện quy tập 1.195 phần mộ liệt sĩ, trong đó có 557 phần mộ chưa xác định được danh tính, nhiều nhất trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Đây cũng là một trong những điểm trọng tâm của "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin" đang được triển khai trên phạm vi cả nước.

Theo kế hoạch, toàn bộ mẫu hài cốt liệt sĩ không có thông tin sẽ được hoàn thành thu nhận, bàn giao trước ngày 30/8/2026 để phục vụ công tác giám định ADN.

Đến nay, Hà Tĩnh đã hoàn thành giai đoạn đầu lấy mẫu tại các nghĩa trang liệt sĩ ở Can Lộc, Toàn Lưu, Đức Thọ và Hương Khê với hơn 200 phần mộ chưa xác định được thông tin.

Sau hơn một tháng triển khai, các tổ công tác đã hoàn thành việc xác định vị trí phần mộ, khai quật và thu nhận mẫu tại những địa phương này trước khi tiếp tục mở rộng đến Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm và các nghĩa trang còn lại.

Trực tiếp nhiều ngày tham gia công tác quy tập, Trung tá quân nhân chuyên nghiệp Bùi Đình Quận, nhân viên Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh cho biết, thời tiết là trở ngại lớn nhất đối với quá trình lấy mẫu.

"Buổi sáng nắng như đổ lửa, buổi chiều mưa lớn khiến đất sụt, việc bảo quản mẫu gặp rất nhiều khó khăn. Anh em phải dựng bạt, vừa làm vừa bảo vệ mẫu sinh phẩm. Chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả giám định ADN. Vì vậy, ai cũng cố gắng làm cẩn trọng nhất với mong muốn sớm giúp các gia đình tìm lại được người thân", Trung tá Quận chia sẻ.

Để bảo đảm chất lượng mẫu, mọi công đoạn đều được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt. Sau khi khai quật, các cán bộ chuyên môn lựa chọn mẫu xương phù hợp, tiến hành khử khuẩn, mã hóa, niêm phong và bảo quản trong điều kiện nhiệt độ tiêu chuẩn trước khi chuyển đến đơn vị giám định.

Điểm mới của đợt triển khai lần này là toàn bộ quá trình thu nhận mẫu được kết hợp số hóa ngay tại hiện trường. Mỗi phần mộ đều được ghi nhận đầy đủ thông tin về vị trí, hiện trạng, đặc điểm nhận dạng và cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung. Việc số hóa không chỉ giúp quản lý chặt chẽ mà còn tạo thuận lợi cho quá trình đối chiếu, giám định và lưu trữ lâu dài.

Vì một "mệnh lệnh từ trái tim"

Để chiến dịch đạt hiệu quả, Hà Tĩnh xác định đây không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng quân đội mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Tại xã Tứ Mỹ, địa phương nơi có Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm, chính quyền đã thành lập tổ công tác chuyên trách, huy động lực lượng dân quân, đoàn viên thanh niên, công an và các tổ chức đoàn thể phối hợp cùng đơn vị quân đội triển khai nhiệm vụ.

Theo lãnh đạo UBND xã Tứ Mỹ, địa phương đã rà soát toàn bộ hồ sơ liệt sĩ, kiểm đếm phần mộ, chuẩn bị mặt bằng và thông báo rộng rãi để thân nhân các liệt sĩ có thể đối chiếu thông tin khi cần thiết.

Không riêng xã Tứ Mỹ, các địa phương có nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh đều thành lập Ban Chỉ đạo, phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị và người đứng đầu. Từ việc xác định vị trí phần mộ, khai quật, thu nhận mẫu đến lập hồ sơ, niêm phong đều được giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm đúng quy trình chuyên môn.

Xã Đan Hải tổ chức đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN cho 420 thân nhân liệt sĩ. Ảnh: Đậu Hà.

Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Hà Tĩnh giao Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh làm cơ quan thường trực, trực tiếp chỉ đạo toàn bộ hoạt động tại hiện trường, đồng thời phối hợp với các cơ quan chuyên môn để xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.

Theo Đại tá Mai Ngọc Việt, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh, việc thu nhận mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm được triển khai bài bản, khoa học, bảo đảm đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật phục vụ giám định ADN.

Sau hơn một tháng thực hiện, Đội Quy tập Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã hoàn thành việc xác định vị trí phần mộ, khai quật và thu nhận mẫu tại các nghĩa trang Đức Thọ, Hương Khê, Toàn Lưu và Can Lộc, tạo tiền đề để tiếp tục triển khai đồng bộ trên toàn tỉnh.

Song song với việc thu nhận mẫu hài cốt, lực lượng chức năng cũng tăng cường tuyên truyền, vận động thân nhân liệt sĩ cung cấp thông tin và hiến mẫu ADN nhằm nâng cao khả năng đối chiếu, xác định danh tính.

Lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh khẳng định, mục tiêu của địa phương là hoàn thành toàn bộ chỉ tiêu Bộ Quốc phòng giao trước tháng 7/2027, góp phần thực hiện thắng lợi Chiến dịch "500 ngày đêm", hướng tới dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).

Toàn bộ mẫu hài cốt sau khi thu nhận sẽ được giám định ADN, đồng thời số hóa dữ liệu để phục vụ đối chiếu, xác minh danh tính. Ảnh: TL.

Mỗi phần mộ được xác định danh tính không chỉ khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài hàng chục năm của nhiều gia đình mà còn góp phần làm vơi đi những mất mát do chiến tranh để lại. Đó cũng là sự tri ân sâu sắc đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Từ Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm, chiến dịch "500 ngày đêm" đang lan tỏa khắp Hà Tĩnh với sự chung sức của lực lượng quân đội, chính quyền và nhân dân.

Trong cuộc chạy đua với thời gian ấy, mỗi mẫu ADN được thu nhận, mỗi hồ sơ được hoàn thiện đều mang theo hy vọng về ngày những người con đã hy sinh sẽ được gọi đúng tên mình, trở về trong ký ức trọn vẹn của gia đình và quê hương.

Nguyễn Sơn