'Chiến dịch 40 ngày gây sức ép' của Ukraine: Có thành, có bại

Đây là chiến dịch tập kích phối hợp, lấy tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) tầm xa làm trọng tâm, nhằm làm suy giảm năng lực quân sự - kinh tế của Nga và gây tổn thất cho hạ tầng hậu cần, năng lượng, qua đó buộc Moscow chấp nhận đàm phán theo điều kiện có lợi hơn cho Kiev. Tuy nhiên, khi thời hạn kết thúc, chưa có dấu hiệu nào cho thấy chiến dịch buộc Nga thay đổi lập trường chiến lược hay chấp nhận ngừng bắn.

Theo tuyên bố của Ukraine, chiến dịch được triển khai với sự phối hợp của quân đội, lực lượng tác chiến đặc biệt, Cơ quan Tình báo Quốc phòng, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) và Cơ quan Tình báo Đối ngoại. Kiev mô tả chiến dịch bằng hai cấu phần: “Đòn trừng phạt tầm xa” - tập kích sâu vào lãnh thổ Nga bằng UAV, và “đòn trừng phạt tầm trung” - đánh vào các khu vực Nga kiểm soát sau năm 2014, đặc biệt là Crimea.

Các cuộc tấn công tập trung vào ba nhóm mục tiêu, bao gồm hạ tầng dầu mỏ, mạng lưới kho hàng Wildberries - nền tảng thương mại điện tử lớn của Nga và các mục tiêu cách xa tiền tuyến, nhằm đưa chi phí xung đột đến gần hơn với đời sống thường nhật của người dân Nga.

Về phản ứng của các bên, ngày 8/8, Tổng thống Ukraine Zelensky bày tỏ hài lòng với kết quả, cho rằng các đòn đánh vào hậu cần gây thiệt hại lớn cho Nga, ước tính khoảng 1.000 tỷ Ruble (tương đương 12,2 tỷ USD). Ở chiều ngược lại, giới chức Nga khẳng định chiến dịch đã thất bại; Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Duma Quốc gia Nga Leonid Slutsky nhận định chiến dịch phản tác dụng, chỉ khiến các đòn đáp trả của Nga mạnh hơn. Moscow cáo buộc Ukraine tấn công cơ sở dân sự, đồng thời đáp trả bằng các đợt tập kích UAV và tên lửa nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, siết chặt hoạt động tại các cảng biển và duy trì đà tiến công trên chiến trường.

Nhìn tổng thể, diễn biến chiến dịch 40 ngày của Ukraine có một số điểm đáng chú ý như sau:

Một là, Ukraine đạt được những kết quả đáng kể ở cấp chiến thuật. Kiev mở rộng bán kính tập kích tới các mục tiêu cách xa hàng nghìn km, gây gián đoạn tạm thời tại một số nhà máy lọc dầu và kho nhiên liệu, buộc Nga tăng cường phòng không quanh các trung tâm năng lượng và phải hạn chế xuất khẩu nhiên liệu.

Hai là, chiến dịch chưa đạt được mục tiêu chiến lược cốt lõi. Không có dấu hiệu Nga chấp nhận ngừng bắn; Moscow tiếp tục tập kích cơ sở năng lượng, hậu cần và công nghiệp quốc phòng của Ukraine, đồng thời duy trì đà tiến công tại Donbass.

Ba là, việc mở rộng mục tiêu sang hạ tầng dân sự đặt ra nhiều vấn đề gây tranh cãi. Các cuộc tấn công vào kho hàng Wildberries và một số khu vực đông dân cư làm phát sinh thương vong dân thường - theo phía Nga, vụ UAV rơi xuống bãi biển gần Gelendzhik ngày 3/8 khiến ít nhất 8 người thiệt mạng, trong đó có 4 trẻ em. Việc đưa chiến tranh đến gần đời sống dân sự tuy tạo tác động tâm lý và kinh tế, song đồng thời làm gia tăng rủi ro nhân đạo và các cáo buộc pháp lý.

Như vậy, có thể xem đây là chiến dịch “cưỡng ép chiến lược giới hạn”: Thành công ở cấp chiến thuật và gây chi phí đáng kể cho Nga, nhưng chưa chuyển hóa được các kết quả đó thành nhượng bộ chính trị hay thay đổi cục diện xung đột. Trong bối cảnh xung đột tiếp tục leo thang và hai bên đẩy mạnh mô hình “chiến tranh tiêu hao” nhằm vào huyết mạch kinh tế của nhau, triển vọng về một giải pháp đàm phán vẫn còn nhiều bất định.

Thanh Tâm