Chiêm ngưỡng Mặt Trăng chuyển màu đỏ thẫm chiều tối nay

Nguyệt thực toàn phần cuối cùng trong vòng 2 năm tới

Nguyệt thực toàn phần diễn ra từ chiều tối nay (3/3) là sự kiện thiên văn đáng để trông đợi. Khi Trái Đất nằm thẳng hàng giữa Mặt Trời và Mặt Trăng, ánh trăng quen thuộc sẽ dần nhuộm sắc đỏ huyền ảo – khoảnh khắc khiến cả bầu trời như chậm lại. Đây sẽ là lần nguyệt thực toàn phần cuối cùng cho đến đêm giao thừa năm 2028.

Hội Thiên văn Việt Nam (VACA) cho biết, nguyệt thực là hiện tượng xảy ra khi Mặt trời, Trái đất và Mặt trăng nằm thẳng hàng (hoặc gần như thẳng hàng) với Trái đất nằm giữa. Vào thời điểm này, Mặt trăng đi vào vùng bóng tối phía sau Trái đất và chỉ nhận được một phần ánh sáng từ Mặt trời so với khi nó không đi vào khu vực này. Vì lý do này, một phần hoặc toàn bộ Mặt trăng sẽ tối hơn bình thường và có màu đỏ thẫm - vì thế, một số người còn gọi nó là "trăng máu", tuy nhiên đó là một cách gọi mang tính ví von, không phải thuật ngữ chính xác.

Mặt Trăng chuyển màu đỏ kỳ ảo trong nguyệt thực toàn phần tối 3/3.

Tối nay, Việt Nam nằm trong vùng quan sát đẹp hiện tượng thiên văn hiếm gặp này. Tại Hà Nội, Mặt trăng mọc lúc 17 giờ 57 phút, chỉ khoảng 7 phút trước khi pha toàn phần mở màn - thời gian gần như hoàn hảo cho những ai muốn bắt trọn khoảnh khắc kịch tính nhất.

Vào tối nay Trái Đất sẽ nằm chính xác ở giữa Mặt Trời và Mặt Trăng, và trong 58 phút, bóng của hành tinh chúng ta sẽ nuốt trọn Trăng Giun và nhuộm lên vệ tinh này một màu đỏ máu đầy rùng rợn - một trong những cảnh tượng ngoạn mục nhất mà bầu trời có thể mang lại.

Mặt Trăng đỏ nổi bật trên nền trời đêm trong hiện tượng nguyệt thực toàn phần.

Không cần thiết bị hỗ trợ, không cần kính chuyên dụng, chỉ cần tìm Mặt Trăng trong chòm sao Leo (Sư Tử) bằng cách nhìn về phía Đông ngay sau khi Mặt Trăng mọc lên vào lúc hoàng hôn là bạn có thể quan sát hiện tượng thiên văn kỳ thú này.

Các giai đoạn quan sát nguyệt thực toàn phần chiều nay.

Tuy nhiên, điều kiện thời tiết sẽ đóng vai trò then chốt. Khu vực miền Bắc, bao gồm Hà Nội, có thể chịu ảnh hưởng của không khí lạnh gây nhiều mây, thậm chí có mưa, làm giảm cơ hội theo dõi trọn vẹn.

Các tỉnh Bắc và Trung Trung Bộ như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế và Đà Nẵng cũng được dự báo có mưa rào và dông rải rác trong tối 3/3.

Ngược lại, khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên được kỳ vọng có điều kiện thuận lợi hơn. Các địa phương như Quy Nhơn, Kon Tum, Nha Trang, Đắk Lắk, Đà Lạt và khu vực Nam Bộ có khả năng quan sát rõ hiện tượng nếu trời quang mây.

Trăng máu báo hiệu điều gì?

Trong thời hiện đại, "trăng máu" đơn thuần là một hiện tượng thiên văn ấn tượng, nhắc nhở về chuyển động không ngừng của trái đất trong hệ mặt trời. Tuy nhiên, trong lịch sử, hiện tượng này từng được gắn với nhiều điềm báo. Người Inca cổ đại cho rằng màu đỏ của mặt trăng là do một con báo đốm đang tấn công nó. Còn tại Lưỡng Hà, nguyệt thực bị xem là dấu hiệu đe dọa nhà vua. Một số cộng đồng bản địa ở Bắc Mỹ tin rằng mặt trăng đang "bị thương" và cần được chữa lành bằng các nghi lễ.

Dù từng mang nhiều tầng ý nghĩa huyền bí, ngày nay nguyệt thực toàn phần vẫn là một trong những sự kiện thiên văn thu hút sự quan tâm lớn của công chúng, khuyến khích mọi người ngước nhìn bầu trời và chiêm ngưỡng vẻ đẹp của vũ trụ.

Theo ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch Hội Thiên văn và vũ trụ học Việt Nam (VACA), thuật ngữ "Mặt Trăng máu" xuất phát từ Thiên Chúa giáo, cho biết đây là điềm báo của ngày tận thế. Tuy nhiên, Mặt Trăng thường xuyên có màu đỏ như máu vào mọi lần nguyệt thực toàn phần. Do đó, "điềm báo" này không có tác dụng trong nhận thức của nhân loại.

Tới đầu thế kỷ 21, hai linh mục là John Hagee and Mark Biltz bắt đầu tuyên truyền rằng điềm báo thực sự xảy ra khi có một bộ bốn nguyệt thực toàn phần liên tiếp, mỗi lần cách nhau đúng 6 tuần trăng. Tuyên bố này của họ vô tình trùng với 4 nguyệt thực trong những năm 2014-2015 lần lượt vào các ngày 15/4/2014, 8/10/2014, 4/4/2015 và 28/9/2015.

Vào năm 2014, khi lần nguyệt thực lần đầu tiên trong "bộ tứ" này được thông báo, một số tờ báo phương Tây đã khai thác câu chuyện của hai linh mục và gọi những lần nguyệt thực là "Blood Moon" (Mặt Trăng máu). Tuy nhiên, đây chỉ là cách khai thác của báo chí chứ không hề có nhà khoa học nào nói như vậy.

"Ngay cả nguyệt thực toàn phần cũng không phải là Trăng máu. Khái niệm đó chỉ dùng để nói tới những bộ bốn nguyệt thực toàn phần liên tiếp như mô tả nêu trên, không hề dự báo điều gì và cũng không phải là thuật ngữ khoa học" ông Sơn khẳng định.

Không chỉ là một hiện tượng thiên văn, nguyệt thực còn là lời nhắc rằng vũ trụ luôn vận hành chính xác đến kỳ diệu. Mỗi lần ngước nhìn "trăng máu", chúng ta không chỉ chiêm ngưỡng vẻ đẹp của tự nhiên, mà còn đánh thức trong mình sự tò mò, tình yêu khoa học và khát khao khám phá những điều lớn lao ngoài kia.

Tô Hội