Hướng dẫn cách quan sát trăng máu đẹp nhất từ Việt Nam

Khu vực quan sát trăng máu tốt nhất chiều tối nay

Chiều tối nay (3/3), nguyệt thực bắt đầu với pha nửa tối lúc 15h44, tiếp đến là pha một phần lúc 16h50. Theo Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA), Mặt Trăng bắt đầu mọc lúc 17h57 tại Hà Nội (sớm hơn một chút với địa phương lệch về phía đông và muộn hơn nếu lệch về phía tây Thủ đô), nên người quan sát tại Việt Nam sẽ lỡ mất các pha này.

Không cần có kính thiên văn hay bất cứ dụng cụ quan sát nào, bạn vẫn có thể theo dõi nguyệt thực toàn phần - hiện tượng thiên văn đáng chú ý nhất của năm 2026 này. Lịch trình theo giờ Việt Nam: Nguyệt thực nửa tối bắt đầu: 15h44'25"; Nguyệt thực toàn phần bắt đầu: 16h50'07"; Nguyệt thực toàn phần bắt đầu: 18h04'34"; Nguyệt thực cực đại: 18h33'46"; Nguyệt thực toàn phần kết thúc: 19h02'49"; Nguyệt thực một phần kết thúc: 20h17'15"; Nguyệt thực nửa tối kết thúc: 21h23'06".

Chiều tối nay sẽ diễn ra nguyệt thực toàn phần có thể quan sát được từ Việt Nam.

VACA cho biết, do giai đoạn đầu, Mặt Trăng còn chưa mọc, nên bạn sẽ bắt đầu theo dõi được từ sau 18h, khi đã vào pha toàn phần của hiện tượng. Tất cả những gì bạn cần chỉ là một vị trí quan sát cho phép nhìn xuống thấp, gần chân trời phía Đông và một bầu trời không mưa hoặc mây mù.

Theo ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch VACA, Việt Nam vẫn sẽ quan sát được hầu hết pha toàn phần, vốn đáng chú ý hơn. Nguyệt thực toàn phần bắt đầu lúc 18h04 và khoảng nửa tiếng sau sẽ đạt cực đại - thời điểm Mặt Trăng đi qua gần tâm bóng Trái Đất nhất. Pha toàn phần kết thúc lúc 19h02. Đến 21h23, toàn bộ hiện tượng nguyệt thực kết thúc.

Ông Sơn cho biết, về cơ bản, mọi nơi ở Việt Nam đều có thể quan sát nguyệt thực, nhưng lý tưởng nhất là khu vực bờ biển, có hướng nhìn về phía đông, hoặc nơi cao như đồi, núi, nhà cao tầng. Ông giải thích: "Thời điểm Mặt Trăng bắt đầu mọc, người quan sát cần góc nhìn rộng cho phép nhìn xuống gần chân trời phía đông. Người quan sát ở dưới thấp trong các khu vực đô thị nhiều khả năng sẽ lỡ mất giai đoạn Mặt Trăng mới mọc".

Trong sự kiện thiên văn này, người quan sát sẽ thấy Mặt Trăng chuyển dần từ màu xám bạc sang sắc đỏ thẫm, cam, thậm chí màu đồng trước khi di chuyển ra khỏi vùng tối của Trái Đất và trở lại trạng thái bình thường. Nguyên nhân dẫn đến sự đổi màu này là khí quyển Trái Đất bẻ cong và lọc ánh sáng Mặt Trời, tán xạ ánh sáng xanh lam trong khi vẫn cho phép các bước sóng đỏ và cam chiếu tới Mặt Trăng.

Lần Trăng tròn đặc biệt

Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) cho biết, nếu không tính đến nguyệt thực, đây vẫn là một lần Trăng tròn đặc biệt. Trăng tròn tháng Giêng âm lịch - lần Trăng tròn đầu tiên của năm mới Bính Ngọ sẽ xảy ra vào lúc 18 giờ 37 phút tối ngày 3/3. Vào thời điểm này trong tháng, Mặt Trăng có thể được nhìn thấy gần như suốt đêm. Nó sẽ mọc lên ở hướng Đông khi hoàng hôn buông xuống và lặn ở hướng Tây khi bình minh báo hiệu ngày mới đến.

Theo cách gọi tên một lần Trăng tròn trong niên giám nông dân, lần Trăng tròn xảy ra vào tháng 03 dương lịch được gọi là Trăng Giun. Bên cạnh đó, đây là lần Trăng tròn cuối cùng trước điểm xuân phân nên nó còn được gọi là "Trăng Mùa Chay".

Lần Trăng tròn này càng trở nên đặc biệt hơn nữa khi Mặt Trăng sẽ đi vào vùng bóng tối của Trái Đất và nhuộm lên mình một màu đỏ máu đầy rùng rợn ở lần nguyệt thực toàn phần duy nhất trong vòng gần ba năm tới. Một ánh Trăng khác lạ thắp sáng bầu trời đêm Nguyên tiêu.

"Trăng máu" là cách gọi dân gian nhằm ám chỉ việc ta quan sát thấy Mặt Trăng chuyển sang màu đỏ cam trong hiện tượng nguyệt thực toàn phần. Về mặt vật lý, khi xảy ra hiện tượng nguyệt thực toàn phần, Trái Đất nằm giữa Mặt Trời và Mặt Trăng nên Mặt Trăng bị che khuất khỏi ánh sáng trực tiếp từ Mặt Trời. Thế nhưng thay vì biến mất khỏi nền trời, vệ tinh tự nhiên này lại hiện lên với một sắc đỏ huyền ảo.

Nguyên nhân là do ánh sáng từ Mặt Trời khi đi xuyên qua bầu khí quyển Trái Đất sẽ bị tán xạ theo nhiều hướng, nhưng không phải tất cả bước sóng đều bị tán xạ với cường độ như nhau. Ánh sáng có bước sóng ngắn (xanh, tím) sẽ bị tán xạ mạnh hơn ánh sáng có bước sóng dài (cam, đỏ). Do đó, sau khi đi qua khí quyển, phần ánh sáng còn lại chủ yếu là ánh sáng có bước sóng dài (cam, đỏ). Nhờ hiện tượng khúc xạ, phần ánh sáng này bị bẻ cong vào vùng bóng tối phía sau Trái Đất và chiếu lên bề mặt Mặt Trăng, nên lúc này ta sẽ thấy Mặt Trăng có màu đỏ cam chứ không tối hoàn toàn.

Tô Hội