Chiếc cặp cũ và bài học mới

Cuối tuần trước, khi cùng con dọn lại góc học tập để chuẩn bị bước vào năm học mới, tôi thấy dưới gầm bàn ba chiếc cặp sách. Chiếc đầu tiên đã theo con suốt năm lớp 7, quai đeo hơi bị dây mực nhưng vẫn chắc chắn. Chiếc thứ hai là món quà của ông bà tặng con nhân dịp sinh nhật, chỉ bị hỏng khóa kéo. Chiếc còn lại gần như vẫn còn mới.

Nhìn những chiếc cặp xếp cạnh nhau, tôi hỏi con: “Năm nay con dùng chiếc nào?”. Con lắc đầu: “Con muốn mua một chiếc mới”. Tôi hỏi vì sao, con trả lời rất thật: “Lớp con bạn nào cũng có cặp mới, có bạn một năm học mua mấy cái cặp để thay đổi trong tuần. Với lại, mấy mẫu này cũ rồi, chiều mẹ mang vứt giúp con”.

Câu trả lời của con khiến tôi giật mình. Không phải vì chiếc cặp mới là món đồ quá đắt đỏ, mà bởi những chiếc cặp cũ kia bị vứt bỏ quá nhanh. Chúng chưa cũ hỏng đến mức phải thay thế, nhưng vẫn bị xếp vào một góc chỉ vì không còn là món đồ mới.

Mỗi dịp năm học mới đến, thị trường đồ dùng học tập lại trở nên sôi động. Từ cặp sách, hộp bút, giày dép đến bình nước… được bày bán với đủ kiểu dáng, mẫu mã bắt mắt. Tâm lý muốn con có một khởi đầu trọn vẹn khiến nhiều bậc phụ huynh sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu của trẻ.

Việc mua sắm cho năm học mới là điều cần thiết. Một chiếc cặp phù hợp sẽ giúp trẻ thuận tiện hơn trong học tập. Những bộ quần áo, đôi giày mới cũng mang đến niềm vui và sự háo hức trong ngày tựu trường. Thế nhưng, ranh giới giữa nhu cầu và sự lãng phí đôi khi lại rất mong manh. Có những gia đình mỗi năm đều thay mới toàn bộ đồ dùng học tập cho con dù nhiều món vẫn còn sử dụng tốt. Có những quyển vở chỉ viết được vài trang rồi bị bỏ dở. Có những chiếc hộp bút, cặp sách, thước kẻ bị thay thế chỉ vì đã lỗi thời.

Điều đáng suy ngẫm là trong khi không ít gia đình dễ dàng chi tiền để mua những món đồ mới, vẫn còn nhiều học sinh phải chắt chiu từng cuốn vở, từng cây bút. Để giúp đỡ các em, các chương trình tiếp sức đến trường, trao tặng cặp sách, sách giáo khoa và đồ dùng học tập cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn vẫn được duy trì hằng năm tại các địa phương. Những món quà ấy tuy không lớn nhưng đã giúp nhiều em có thêm động lực để tiếp tục đến trường.

Thực tế, tiết kiệm không phải là bắt trẻ chấp nhận sự thiếu thốn. Tiết kiệm cũng không đồng nghĩa với việc phải sử dụng những món đồ đã hư hỏng, không còn đáp ứng nhu cầu học tập. Tiết kiệm trước hết là biết trân trọng công sức của cha mẹ, là hiểu rằng mỗi món đồ đều có giá trị riêng, là biết sửa lại một chiếc khóa kéo thay vì vội vàng mua mới, là học cách tận dụng những quyển vở vẫn còn giấy trắng...

Quan trọng hơn, đó còn là bài học về trách nhiệm. Trẻ em hôm nay lớn lên trong điều kiện vật chất đầy đủ hơn trước. Điều đó thật đáng mừng. Nhưng nếu sự đầy đủ ấy vô tình tạo ra thói quen tiêu dùng thiếu cân nhắc thì những bài học về sự trân trọng và sẻ chia sẽ dần bị lãng quên. Một chiếc cặp mới có thể mang lại niềm vui trong chốc lát. Nhưng một chiếc cặp cũ được gìn giữ cẩn thận hoặc được trao cho một người cần đến nó lại mang theo một giá trị khác: Giá trị của lòng biết ơn và sự sẻ chia.

Chiều hôm ấy, tôi cùng con ngồi phân loại lại sách vở và đồ dùng học tập. Ba chiếc cặp cũ được đặt ngay ngắn trên bàn. Tôi hỏi con: “Nếu mẹ mang đi sửa, giặt sạch rồi tặng những chiếc cặp này cho các bạn khó khăn, con thấy thế nào?”. Con im lặng một lúc rồi chợt quay sang nói: “Con xin lỗi, đáng ra con nên nghĩ đến điều này sớm hơn, mẹ ạ. À, mấy quyển vở cũ vẫn còn nhiều giấy trắng, mẹ cắt phần đã viết đi giúp con để con sử dụng làm vở nháp, mẹ nhé”.

Lời nói của con làm tôi thật vui và nhận ra rằng, trước khi chuẩn bị sách vở, quần áo hay những vật dụng mới cho năm học sắp tới, điều quan trọng hơn cả là giúp con chuẩn bị một hành trang khác: Bài học về sự tiết kiệm, biết trân trọng những gì mình đang có và biết mở lòng với những người xung quanh. Đó mới là những bài học có thể theo con đi suốt cuộc đời.

Minh Hằng