Cháy rừng đang trở thành thảm họa kinh tế với Pháp và Tây Ban Nha

Khói và lửa bùng phát từ một vụ cháy rừng ở Cotignac, Pháp. FBM Media/

Những đám cháy rừng dữ dội đang bao trùm nhiều khu vực ở Pháp và Tây Ban Nha không chỉ thiêu rụi hàng chục nghìn ha rừng mà còn đe dọa sinh kế của hàng triệu người và làm lung lay các trụ cột kinh tế của hai quốc gia.

Tại vùng Gironde, nơi có thành phố Bordeaux nổi tiếng của Pháp, tác động của cháy rừng đã lan rộng vượt xa khu vực hỏa hoạn. Dù doanh nghiệp không nằm trong vùng nguy hiểm, ông Mark Hand, chủ công ty Tours in Bordeaux cho biết, lượng khách đặt tour đã giảm khoảng 40%.

“Với một trong những tour đi bộ được yêu thích nhất, vào thời điểm này trong năm chúng tôi thường có từ 20-30 khách. Sáng nay chỉ còn 6 người, còn tuần tới đã có 10 khách hủy tour”, ông nói.

Theo ông Hand, Bordeaux đón khoảng 6,5 triệu lượt khách mỗi năm và du lịch là ngành kinh tế chủ lực của thành phố. Việc khách du lịch đồng loạt hủy chuyến vào đúng mùa cao điểm sẽ khiến nhiều doanh nghiệp chịu thiệt hại tài chính nặng nề.

Một đám cháy rừng đang bùng phát gần Cestas thuộc vùng Gironde ở tây nam nước Pháp. Ảnh: Julien Soulard/EPA

Ba trụ cột kinh tế cùng lúc chịu sức ép

Tại Gironde, du lịch đóng góp khoảng 7% GDP của địa phương. Tuy nhiên, đây không phải lĩnh vực duy nhất bị ảnh hưởng.

Ông Michael Baynes, đồng sở hữu công ty bất động sản Maxwell-Baynes Christie’s International nhận định, khu vực này vốn phụ thuộc vào ba ngành kinh tế chính là rượu vang, lâm nghiệp và du lịch.

“Ngành rượu vang đang suy giảm, rừng thì bị thiêu rụi, còn du lịch chịu tác động nghiêm trọng. Ba trụ cột kinh tế của vùng đều đang gặp khó khăn”, ông nói.

Theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Bordeaux Gironde, khoảng 220.000 người đã phải sơ tán, trong khi 14.500 doanh nghiệp địa phương không thể hoạt động bình thường.

Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure mô tả đây là “một cú sét giáng xuống nền kinh tế” của một khu vực vốn đã chịu nhiều sức ép. Trong khi đó, Tổng thống Emmanuel Macron gọi đây là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất mà nước Pháp phải đối mặt kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

Kinh tế Pháp đã suy yếu trước khi cháy rừng bùng phát. Biểu đồ: Telegraph

Theo Daniel Parker, chuyên gia của Oxford Economics, Gironde là nơi tập trung ngành sản xuất rượu vang có ý nghĩa toàn cầu, cùng các ngành chế biến nông sản và logistics phát triển. Vì vậy, những gián đoạn tại địa phương có thể nhanh chóng lan sang chuỗi cung ứng và hoạt động xuất khẩu.

Thiệt hại không chỉ dừng ở du lịch

Tại Pháp, khoảng 200 ngôi nhà đã bị phá hủy, 70 khu cắm trại phải đóng cửa và ngọn lửa đang tiến gần các khu công nghiệp quan trọng, trong đó có các nhà máy sản xuất tên lửa và động cơ hàng không.

Những tập đoàn lớn như Ariane, Airbus, Dassault hay Safran nhiều khả năng sẽ sớm khôi phục hoạt động nếu không chịu thiệt hại trực tiếp. Tuy nhiên, theo một nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương Pháp, các doanh nghiệp nhỏ thường chịu ảnh hưởng lâu dài hơn sau các thảm họa thiên nhiên. Doanh thu của họ có thể giảm khoảng 8% trong suốt 5 năm, thậm chí nhiều doanh nghiệp phải chuyển địa điểm kinh doanh đến những khu vực an toàn hơn.

Không riêng Pháp, Tây Ban Nha cũng đang trải qua một trong những mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua, với khoảng 77.000 ha rừng bị thiêu rụi và hàng chục nghìn người phải sơ tán.

Chi phí chữa cháy tại Tây Ban Nha được ước tính dao động từ 10.000-19.000 euro cho mỗi ha, đồng nghĩa tổng kinh phí có thể lên tới hàng tỷ euro.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đến thăm trung tâm điều khiển lính cứu hỏa ở La Vall d'Uixo. Ảnh: Manuel Bruque/EPA

Gánh nặng tái thiết đè lên ngân sách

Theo các chuyên gia, thiệt hại trước mắt chỉ là phần nổi của vấn đề. Điều đáng lo hơn là khoản chi phí khổng lồ dành cho tái thiết, phục hồi rừng và tăng cường khả năng ứng phó với những đợt cháy rừng được dự báo sẽ xuất hiện thường xuyên hơn do biến đổi khí hậu.

Thách thức này diễn ra đúng thời điểm cả Pháp và Tây Ban Nha đều chịu áp lực về tài khóa.

Tây Ban Nha mới dần ổn định tài chính công sau cuộc khủng hoảng nợ công của Khu vực đồng euro, trong khi Pháp vẫn đang vật lộn với tình trạng thâm hụt ngân sách khoảng 5% GDP.

Ông Hadrien Camatte, chuyên gia của ngân hàng đầu tư Natixis cho rằng, với mức thâm hụt hiện nay, Pháp gần như không còn dư địa để tăng chi tiêu: “Nếu Chính phủ muốn hỗ trợ tái thiết khu vực bị cháy, họ sẽ buộc phải cắt giảm ngân sách ở những lĩnh vực khác”.

Ngay cả trước khi xảy ra cháy rừng, vùng Bordeaux cũng đã đối mặt nhiều khó khăn khi xuất khẩu rượu vang của Pháp trong năm ngoái xuống mức thấp nhất kể từ đầu thế kỷ. Chính quyền địa phương đang lên kế hoạch loại bỏ khoảng 30.000 ha nho, tương đương gần một phần ba diện tích trồng nho của Bordeaux.

Theo ông Baynes, cháy rừng càng khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn đối với một khu vực vốn đang trong quá trình tái cơ cấu.

Bài toán dài hạn

Trong ngắn hạn, Chính phủ Pháp đã yêu cầu các công ty bảo hiểm đưa ra chính sách bồi thường thuận lợi hơn, đồng thời nới lỏng điều kiện tiếp cận trợ cấp đối với người lao động phải tạm nghỉ việc. Các doanh nghiệp cũng đang đề xuất được miễn giảm thuế và các khoản đóng góp an sinh xã hội.

Tuy nhiên, gánh nặng lớn nhất vẫn nằm ở các khoản đầu tư dài hạn. Một số ước tính cho thấy riêng chi phí trồng lại rừng tại Pháp có thể lên tới 300 triệu euro, chưa kể kinh phí xây dựng các dải ngăn cháy, thay thế những loài cây dễ bắt lửa và đầu tư thêm máy bay chuyên dụng cùng các lực lượng chữa cháy.

“Nếu có một điều mà người dân trong vùng cùng chia sẻ, thì đó là chúng ta cần đầu tư nhiều hơn vào các máy bay thả chất chống cháy. Châu Âu cần sẵn sàng ứng phó với những sự kiện như thế này bằng lực lượng được đào tạo bài bản và trang thiết bị đầy đủ”, ông Baynes nói.

Tuy nhiên, trước khi tính đến những kế hoạch dài hạn đó, Pháp và Tây Ban Nha vẫn phải tập trung dập tắt các đám cháy. Giới chỉ huy lực lượng cứu hỏa Pháp cảnh báo quá trình này có thể kéo dài “nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng”.

Trong khi đó, những dư chấn kinh tế mà các vụ cháy để lại có thể còn kéo dài lâu hơn nữa.

Hồng Nhung