Châu Âu chìm trong biển lửa: Khủng hoảng cháy rừng có thể tồi tệ đến mức nào?

Châu Âu đang trải qua một trong những mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất nhiều năm qua, khi các đợt nắng nóng liên tiếp, hạn hán kéo dài và gió mạnh khiến hàng loạt đám cháy bùng phát, lan nhanh tại Pháp, Tây Ban Nha và nhiều nước Nam Âu.

Video các vụ cháy rừng bùng phát ở Pháp từ ngày 22/7. (Nguồn: Reuters

Những điểm nóng lớn nhất

Các đám cháy bùng phát mạnh từ ngày 22/7, tập trung tại tây nam nước Pháp cùng miền trung và miền đông Tây Ban Nha.

Ở Tây Ban Nha, lực lượng chức năng đang ứng phó với một trong những vụ cháy lớn nhất từng được ghi nhận tại khu vực phía tây Madrid. Các tỉnh Ávila, Toledo và Castellón ở bờ biển phía đông cũng chứng kiến nhiều đám cháy lan rộng, trong đó một số vẫn chưa được kiểm soát.

“Mức độ thảm họa mà chúng ta đang trải qua thật khó có thể chấp nhận”, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez nói ngày 26/7.

Tại Pháp, vùng Gironde quanh Bordeaux trở thành điểm nóng cháy rừng lớn nhất châu Âu. Giới chức nước này mô tả đây là tình trạng khẩn cấp nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, còn Tổng thống Emmanuel Macron gọi đây là vụ cháy tồi tệ nhất kể từ Thế chiến II.

“Tại Gironde, chúng tôi vẫn tiếp tục chiến đấu. Đám cháy đã được khống chế phần nào nhưng vẫn rất dữ dội. Chúng tôi đang làm mọi cách để ngăn chặn”, ông Macron nói.

Tình hình đặc biệt phức tạp do nhiều đám cháy lan qua các khu rừng khô, địa hình khó tiếp cận và khu vực đông khách du lịch. Gió mạnh khiến hướng cháy thay đổi nhanh, đe dọa các khu dân cư và gây khó khăn cho lực lượng chữa cháy trên mặt đất.

Thiệt hại vẫn đang được thống kê khi nhiều đám cháy chưa được dập tắt hoàn toàn.

Ít nhất 80.000 hecta đã bị thiêu rụi tại Tây Ban Nha, trong khi con số tại Pháp là khoảng 42.000 hecta. Tổng diện tích cháy ở hai quốc gia đã vượt 120.000 hecta.

Ba lính cứu hỏa thiệt mạng trong quá trình làm nhiệm vụ, gồm hai người tại Pháp và một người tại Italy.

Tại Le Porge, gần Bordeaux, ít nhất 240 ngôi nhà bị phá hủy hoàn toàn, trong khi nhiều công trình khác hư hại. Khói dày bao phủ nhiều khu vực, làm giảm tầm nhìn và ảnh hưởng tới chất lượng không khí.

Hơn 320.000 người đã phải sơ tán tại Pháp và Tây Ban Nha. Riêng ở Pháp, giới chức tiếp tục yêu cầu gần 4.000 cư dân và khách du lịch rời các khu vực ven Đại Tây Dương để đề phòng đám cháy đổi hướng.

Các cuộc sơ tán diễn ra đúng cao điểm du lịch hè, khiến nhiều khu nghỉ dưỡng, bãi biển, khu cắm trại và tuyến đường phải đóng cửa.

EU huy động lực lượng quy mô lớn

Trước quy mô của các vụ cháy, nhiều quốc gia phải yêu cầu hỗ trợ từ Liên minh châu Âu.

Công cụ chính được kích hoạt là Cơ chế Bảo vệ Dân sự EU, cho phép các nước thành viên chia sẻ máy bay, trực thăng, phương tiện và lực lượng cứu hỏa khi năng lực trong nước bị quá tải.

EU duy trì đội chữa cháy gồm 22 máy bay và 5 trực thăng, có thể triển khai đến các quốc gia đối mặt với hỏa hoạn lớn.

Hơn 770 lính cứu hỏa từ 14 nước cũng được điều tới những khu vực có nguy cơ cao tại Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp, Italy, Hy Lạp và Cyprus.

Pháp đã nhận máy bay chữa cháy từ Bồ Đào Nha, Croatia và Thụy Điển cùng trực thăng từ Slovakia và Czech. Tây Ban Nha được hỗ trợ máy bay từ Hy Lạp, Italy và Thổ Nhĩ Kỳ, cùng các đội chữa cháy mặt đất từ Bồ Đào Nha.

Dịch vụ vệ tinh Copernicus của EU cũng cung cấp bản đồ khẩn cấp để xác định phạm vi đám cháy, hướng lan và những khu vực cần ưu tiên sơ tán.

Nguy cơ chưa đạt đỉnh

Điều khiến giới chức lo ngại nhất là cuộc khủng hoảng có thể còn nghiêm trọng hơn.

Châu Âu đã trải qua ba đợt nắng nóng lớn trong mùa hè, khiến đất đai và thảm thực vật khô kiệt. Khi độ ẩm xuống thấp, rừng cây và bụi rậm trở thành nguồn nhiên liệu lớn, chỉ cần một tia lửa nhỏ cũng có thể tạo ra đám cháy lan nhanh.

Một đợt nhiệt độ cao mới được dự báo trong tuần này, làm tăng nguy cơ xuất hiện các điểm cháy mới và khiến những đám cháy hiện hữu bùng phát trở lại.

Tại Gironde và Nouvelle-Aquitaine, giới chức cho biết đám cháy thiêu rụi 42.000 hecta thảm thực vật trong chưa đầy một tuần đã được “khoanh vùng”. Tuy nhiên, nhiệt độ tăng và gió mạnh vẫn có thể khiến ngọn lửa vượt khỏi các tuyến kiểm soát.

Lính cứu hỏa chiến đấu với vụ cháy rừng gần Navas del Rey, Tây Ban Nha, cách thủ đô Madrid 55 km về phía tây nam. (Ảnh: Getty Images)

Không chỉ Pháp và Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Italy, Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều khu vực ở Tây Balkan cũng được cảnh báo có nguy cơ cao.

Các nhà khoa học cho rằng nắng nóng kéo dài kết hợp với hạn hán đã tạo điều kiện lý tưởng để cháy rừng lan rộng trên khắp Nam Âu.

Dù biến đổi khí hậu tạo ra môi trường thuận lợi để cháy rừng bùng phát, nhưng phần lớn các đám cháy vẫn bắt nguồn từ hoạt động của con người.

Theo Ủy ban châu Âu, khoảng 96% vụ cháy rừng trên lục địa do con người gây ra, vô tình hoặc cố ý. Nguyên nhân có thể là tàn thuốc lá, bếp nướng ngoài trời, lửa trại, tia lửa từ máy móc, đường dây điện hoặc hành vi phóng hỏa.

Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunẽz cho biết 9 trong 10 vụ cháy tại nước này liên quan đến con người. Hơn 110 nghi phạm phóng hỏa đã bị bắt trên toàn quốc.

(Nguồn: Euronews)

Hoa Vũ