Cắt lông cánh khiến cú lợn không thể bay: Có thể bị xử lý thế nào?

Những ngày gần đây, mạng xã hội xôn xao hình ảnh một con cú lợn bị cắt trụi lông cánh, không thể bay, được phát hiện trong hẻm ở TPHCM sau khoảng 3 ngày. Con vật sau đó được người dân đưa đến phòng khám thú y để kiểm tra sức khỏe, hiện đang được chăm sóc, theo dõi.

Được biết, một cán bộ kiểm lâm bước đầu nhận định qua hình ảnh, đây có thể là cú lợn lưng xám, thuộc nhóm IIB trong danh mục động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm. Tuy nhiên, việc xác định chính xác loài và tình trạng pháp lý của cá thể này cần căn cứ vào kết quả nhận diện chuyên môn.

Mạng xã hội xôn xao hình ảnh một con cú lợn bị cắt trụi lông cánh, không thể bay, được phát hiện trong hẻm ở TPHCM. Ảnh: MXH

Vấn đề đặt ra là nếu có người cố ý cắt lông cánh khiến con chim không thể bay, hành vi đó có thể bị xử lý như thế nào?

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Văn Nam (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) phân tích: Để xác định trách nhiệm pháp lý, trước hết cần làm rõ nguồn gốc cá thể cú lợn, loài cụ thể, tình trạng thương tích, mục đích và hoàn cảnh thực hiện hành vi cắt lông cánh. Không thể chỉ dựa vào hình ảnh con vật bị thương để mặc nhiên kết luận một cá nhân đã phạm tội hoặc phải chịu một mức phạt cụ thể.

Theo quy định pháp luật về lâm nghiệp và bảo vệ động vật hoang dã, việc quản lý, bảo vệ các loài nguy cấp, quý, hiếm được thực hiện theo chế độ riêng, tùy thuộc vào danh mục và mức độ bảo vệ của từng loài.

Từ ngày 1/1/2026, Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm, loài động vật rừng thông thường và thực thi Công ước CITES có hiệu lực. Bên cạnh đó, Nghị định số 42/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định trong lĩnh vực lâm nghiệp và kiểm lâm, có hiệu lực từ ngày 26/1/2026. Đây là những văn bản cần được đối chiếu khi đánh giá vụ việc.

Luật sư Nguyễn Văn Nam cho rằng, nếu kết quả xác minh cho thấy cá thể cú lợn thuộc loài được bảo vệ và có người thực hiện hành vi trái pháp luật, cơ quan chức năng cần xem xét tổng thể các hành vi liên quan, không chỉ riêng việc cắt lông cánh. Những vấn đề cần làm rõ gồm việc bắt giữ, nuôi nhốt, vận chuyển, mua bán cá thể này có hợp pháp hay không; người thực hiện có biết rõ nguồn gốc, đặc điểm của con vật hay không; hành vi đã gây ra hậu quả gì và có đủ căn cứ xử lý theo quy định nào.

Về xử lý hành chính, Nghị định số 146/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp, thay thế Nghị định số 35/2019/NĐ-CP. Việc áp dụng chế tài phải căn cứ vào hành vi vi phạm cụ thể, đối tượng bị tác động và các tình tiết liên quan.

Nếu xác minh được việc bắt, nuôi nhốt, tàng trữ, vận chuyển hoặc mua bán động vật rừng trái quy định, người thực hiện có thể bị xử lý theo quy định tương ứng. Tuy nhiên, không thể tự động áp dụng một mức phạt cụ thể chỉ từ thông tin con chim bị cắt lông cánh, bởi cần xác định hành vi đó có thuộc trường hợp vi phạm được quy định trong văn bản xử phạt hay không.

Ở mức độ nghiêm trọng hơn, trách nhiệm hình sự cũng cần được xem xét nếu hành vi và các tình tiết liên quan thỏa mãn đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự.

Điều 234 Bộ luật Hình sự quy định về tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã. Việc xem xét điều luật này phải dựa trên các hành vi, đối tượng và điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự mà pháp luật quy định; không phải mọi hành vi làm động vật hoang dã bị thương đều đương nhiên cấu thành tội danh này.

Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, cần đặc biệt thận trọng khi phân biệt giữa hành vi gây tổn thương cho một cá thể động vật với hành vi vi phạm các quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã. Cơ quan chức năng cần xác minh người thực hiện, thu thập chứng cứ, xác định thương tích và nhận diện loài trước khi đưa ra kết luận về trách nhiệm pháp lý.

Phúc Đức