Cắt giảm điều kiện kinh doanh: Không để đặc thù ngành 'cản' cải cách

Quyết liệt “gỡ rào” điều kiện kinh doanh, giảm chi phí cho doanh nghiệp

Tại cuộc làm việc với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước ngày 20/4, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh theo tinh thần thực chất, không hình thức. Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu quán triệt rõ quan điểm: “không viện cớ đặc thù ngành để né tránh cải cách”.

Đây được xem là thông điệp mạnh mẽ trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp vẫn liên tục phản ánh về rào cản thủ tục và điều kiện kinh doanh chưa hợp lý.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện lại phương án cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đáp ứng yêu cầu chỉ đạo của Thường trực Chính phủ - Ảnh: VGP/Đức Tuân

Theo báo cáo của Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc tại cuộc họp, tính đến ngày 15/4/2026, Bộ Tài chính có 738 thủ tục hành chính còn hiệu lực, thuộc 25 lĩnh vực quản lý nhà nước, là một trong những bộ có số lượng thủ tục hành chính lớn, phạm vi điều chỉnh rộng và tần suất phát sinh giao dịch cao, tác động trực tiếp đến hoạt động của người dân và doanh nghiệp.

Bộ Tài chính đề xuất số lượng ngành, nghề kinh doanh dự kiến cắt giảm của Bộ là 7 ngành, nghề, đạt tỷ lệ 36,8% (vượt chỉ tiêu 6 ngành nghề, tỷ lệ 30%), bao gồm nhóm ngành nghề cắt giảm, chuyển sang phương thức quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật như ngành nghề "kinh doanh dịch vụ kế toán", "kinh doanh hàng miễn thuế", "đại lý bảo hiểm" và nhóm ngành có tính chất tương tự nhau, cùng phạm vi.

Về thủ tục hành chính, Bộ Tài chính dự kiến cắt giảm, đơn giản hóa 821 thủ tục hành chính, dự kiến cắt giảm tổng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính là 41.458 tỷ đồng, chiếm 54,96% và dự kiến cắt giảm tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính là 6.678 ngày, chiếm 54,35%.

Đối với điều kiện kinh doanh, Bộ Tài chính sẽ cắt giảm, đơn giản hóa 123/363 điều kiện kinh doanh, đạt tỷ lệ 33,9%.

Bộ Tài chính cho rằng, một số thủ tục hành chính thuộc các lĩnh vực đặc thù không có điều kiện để thực hiện phân cấp cho chính quyền địa phương, do gắn với yêu cầu quản lý tập trung, tiêu chuẩn chuyên môn cao hoặc không có tổ chức tương ứng tại địa phương. Vì vậy, Bộ Tài chính đề xuất cho phép loại trừ các thủ tục hành chính đặc thù không có điều kiện phân cấp khỏi tổng số thủ tục hành chính làm cơ sở tính toán chỉ tiêu phân cấp.

Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước cho biết đã rà soát và cắt giảm toàn bộ 260/260 điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết trong năm 2025, đồng thời tiếp tục đề xuất cắt giảm thêm 93 thủ tục trong năm 2026, với thời gian giải quyết giảm 734 ngày và chi phí tuân thủ giảm hơn 50% so với trước.

Siết trách nhiệm bộ ngành, thúc cải cách thực chất thay vì hình thức

Dù đạt một số kết quả, nhưng theo đánh giá của Chính phủ, cải cách vẫn còn nhiều hạn chế. Một trong những vấn đề nổi cộm là tỷ lệ phân cấp, phân quyền giải quyết thủ tục hành chính còn thấp. Hiện tỷ lệ này tại Bộ Tài chính là 33,29% và tại Ngân hàng Nhà nước là 48,51%, chưa đạt yêu cầu đề ra.

Ngoài ra, một số thủ tục được cắt giảm mang tính hình thức, chưa tác động thực sự đến chi phí và thời gian của doanh nghiệp. Việc lấy lý do “đặc thù ngành” để giữ lại các điều kiện kinh doanh cũng được chỉ ra là một trong những nguyên nhân làm chậm tiến trình cải cách.

Đại diện bộ, ngành phát biểu tại cuộc họp - Ảnh: VGP/Đức Tuân

Đại diện các bộ, ngành cũng thẳng thắn nhìn nhận, bên cạnh quy định, yếu tố con người và cách thức thực thi cũng là “điểm nghẽn”. Dù thủ tục đã được đơn giản hóa, nhưng nếu quá trình xử lý không hiệu quả, vẫn gây chậm trễ và phát sinh chi phí.

Trước thực trạng này, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành phải rà soát lại toàn bộ hệ thống thủ tục và điều kiện kinh doanh, đảm bảo cải cách đi vào thực chất.

Cụ thể, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị các bộ, ngành liên quan hoàn thiện lại các phương án phân cấp thủ tục hành chính, cắt giảm 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, cắt giảm 50% thời gian giải quyết, cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Đồng thời, yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương hoàn thiện dự thảo các nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh trong tháng 4/2026.

Ngoài ra, một trong những giải pháp trọng tâm được Chính phủ đặt ra là đẩy mạnh số hóa thủ tục hành chính. Cụ thể, đến hết năm 2026, tỷ lệ số hóa hồ sơ kết quả giải quyết thủ tục hành chính là đạt tối thiểu 90%; tỷ lệ cấp kết quả bản điện tử trong giải quyết thủ tục hành chính là 100% và tỷ lệ khai thác sử dụng lại thông tin dữ liệu số hóa là 80%.

Việc số hóa không chỉ giúp giảm thời gian, chi phí, mà còn hạn chế tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ và doanh nghiệp, yếu tố được xem là quan trọng để giảm tiêu cực và tăng tính minh bạch.

Phó Thủ tướng đề nghị Văn phòng Chính phủ chuyển cho Ngân hàng nhà nước và Bộ Tài chính để nghiên cứu, rà soát kỹ lưỡng các kiến nghị liên quan. Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục làm việc với các hiệp hội, doanh nghiệp để thu thập thêm ý kiến, đồng thời tổ chức các cuộc họp rà soát, đối chiếu cụ thể. Quan điểm là những thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh không cần thiết thì phải kiên quyết cắt bỏ.

Đỗ Nga