🔍
Chuyên mục: Sức khỏe - Y tế

Cấp cứu 'nuốt lưỡi'

2 giờ trước
Trong dân gian, chúng ta thường nghe về hiện tượng 'nuốt lưỡi' ở người bị ngất xỉu, co giật hoặc đột quỵ. Để giúp bà con mình hiểu đúng và cấp cứu đúng, xin được chia sẻ như sau:
00:00
00:00

Bản chất của “nuốt lưỡi” là gì?

Y khoa gọi đây là hiện tượng tụt khối cơ lưỡi. Khi cơ thể rơi vào trạng thái bất tỉnh, toàn bộ cơ bắp, bao gồm cả lưỡi, bị mất trương lực và giãn mềm ra.

Ở tư thế nằm ngửa, trọng lực sẽ kéo khối cơ lưỡi này đổ về phía sau, áp sát vào thành sau họng và nắp thanh môn, tức cái “nắp đậy” đường thở.

Hậu quả là đường thở bị “đóng nút” hoàn toàn. Nạn nhân không phải bị “nuốt” mất lưỡi, mà là đang bị chính khối cơ lưỡi của mình làm nghẽn đường thở, dẫn đến ngạt thở cấp tính.

Trước tình hình đó, nhiều người nghĩ rằng dùng tay móc họng vào kéo lưỡi ra là giải cứu, nhưng thực tế lại gây ra nhiều hiểm họa khó lường, vì:

1. Phản xạ cắn:

Khi bị bất tỉnh, co giật, cơ hàm của nạn nhân thường co cứng cực mạnh. Lực cắn này có thể làm đứt ngón tay người cứu hộ hoặc gãy răng của chính nạn nhân. Mảnh răng gãy rơi vào đường thở sẽ gây tắc nghẽn thứ phát, nguy hiểm gấp bội.

2. Kích thích hít sặc:

Việc móc tay vào sâu gây phản xạ nôn, khiến dịch dạ dày trào ngược vào phổi, gây viêm phổi hít, một biến chứng có thể gây tử vong trong tích tắc.

3. Tổn thương cơ học:

Niêm mạc họng rất nhạy cảm, việc dùng vật cứng như thìa, đũa cạy miệng có thể gây rách, chảy máu, tạo ổ nhiễm trùng.

Thống kê y học trong các tình huống cấp cứu ngoại viện cho thấy, việc can thiệp bằng cách móc họng kéo lưỡi thô bạo có tỷ lệ gây chấn thương đường hô hấp trên và làm trầm trọng thêm tình trạng suy hô hấp lên tới hơn 60%.

Ngược lại, việc cấp cứu đúng cách thông qua thao tác giải phóng đường thở giúp tỷ lệ sống sót của nạn nhân tăng vọt, trong nhiều nghiên cứu về sơ cứu ngừng tuần hoàn, việc xử lý đúng đường thở ngay từ đầu đóng góp tới 40% - 50% khả năng hồi phục của nạn nhân.
Vậy cách cấp cứu đúng như thế nào?

Thay vì đối đầu với khối cơ lưỡi, chúng ta chỉ cần dùng trọng lực và các thủ thuật y khoa đơn giản để giải phóng đường thở.

Trong các trận bóng đá đỉnh cao, khi một cầu thủ bất tỉnh sau va chạm, hình ảnh các đồng đội, trọng tài, nhân viên y tế lao tới hỗ trợ ngay lập tức rất phổ biến.

Tuy nhiên, phương pháp họ dùng thường bị hiểu lầm là “móc họng kéo lưỡi”. Thực tế, các nhân viên y tế sân cỏ và những người được đào tạo bài bản thực hiện các bước dựa trên quy trình cấp cứu cơ bản. Chúng ta thấy họ đưa tay gần miệng cầu thủ để kiểm tra hơi thở hoặc ghé sát mặt để cảm nhận luồng khí.

Nếu cầu thủ đang ngậm miếng bảo vệ hàm (gumshield) hoặc có răng gãy, máu cục, người cấp cứu phải lấy những thứ đó ra để tránh rơi vào đường thở. Họ tuyệt đối không đưa tay vào để “giữ lưỡi” vì rất dễ bị cắn nát ngón tay do phản xạ co thắt cơ hàm khi co giật.

Sau đó, nhân viên y tế thực hiện đúng theo 1 trong 3 bài cấp cứu như sau:

1. Phương pháp

“Ngửa đầu - Nâng cằm”:

Đây là kỹ thuật phổ biến nhất. Thay vì đưa tay vào miệng, người cấp cứu sẽ: Đặt 1 tay lên trán nạn nhân ấn nhẹ ra sau. Dùng 2 ngón tay của tay kia nâng xương hàm dưới lên.

Khi hàm dưới được nâng lên và đầu ngửa ra, cấu trúc xương sẽ kéo theo khối cơ lưỡi rời khỏi thành sau họng một cách tự nhiên. Đường thở sẽ mở ra mà không cần chạm vào lưỡi.

2. Thủ thuật “Đẩy hàm”:

Nếu phỏng đoán nguy cơ có chấn thương cột sống cổ, nhân viên y tế sẽ không ngửa cổ cầu thủ mà dùng thủ thuật đẩy hàm: Đặt các ngón tay vào góc hàm dưới (gần mang tai) và đẩy hàm dưới ra phía trước. Cách này vừa giúp nâng gốc lưỡi lên để thông đường thở, vừa giữ cho cột sống cổ thẳng, tránh gây liệt cho cầu thủ.

3. Đặt nằm nghiêng an toàn:

Nếu cầu thủ còn thở nhưng chưa tỉnh, họ sẽ được lật nằm nghiêng sang một bên. Lúc này, theo trọng lực, lưỡi và các dịch tiết (nước bọt, máu) sẽ chảy ra ngoài hoặc lệch sang một bên má, không thể rơi xuống cuống họng.

Tóm lại, những pha cứu người trên sân cỏ thành công là nhờ họ hiểu rằng giải phóng không gian quan trọng hơn là kéo vật cản.

Chỉ cần đưa xương hàm ra đúng vị trí, lưỡi sẽ tự động “ngoan ngoãn” trở về chỗ cũ, nhường chỗ cho oxy đi vào phổi.

BS. NGUYỄN THÀNH ÚC












Home Icon VỀ TRANG CHỦ