Cấp cứu ngoại viện tối ưu hóa thời gian vàng cứu sống người bệnh

Tiếp nhận và cấp cứu bệnh nhân. Ảnh: Đ.T

Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030 vừa được phê duyệt được kỳ vọng tạo bước chuyển căn bản trong tổ chức cấp cứu trước viện tại Việt Nam.

Cấp cứu ngoại viện không chỉ là việc đưa xe cứu thương đến hiện trường, mà là cả một hệ thống gồm tiếp nhận thông tin, phân loại mức độ khẩn cấp, hướng dẫn sơ cứu ban đầu, điều phối phương tiện, cấp cứu tại chỗ, vận chuyển an toàn và kết nối với bệnh viện phù hợp.

Quyết định số 1515/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030” được xem là bước chuyển quan trọng. Theo TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, điểm đột phá của đề án là chuyển từ tư duy “cấp cứu khi người bệnh đến bệnh viện” sang tổ chức cấp cứu ngay từ trước khi người bệnh đến cơ sở y tế.

Trước đây, khâu cấp cứu trước viện chưa được tổ chức thành một mạng lưới thống nhất, bài bản trên phạm vi toàn quốc. Ở nhiều nơi, việc tiếp nhận cuộc gọi, điều xe, xử trí tại hiện trường và chuyển người bệnh đến bệnh viện còn phụ thuộc vào từng trung tâm, từng bệnh viện, từng địa phương. Điều này khiến thời gian tiếp cận người bệnh có thể bị kéo dài, nhất là trong các tình huống ùn tắc giao thông, địa bàn rộng, vùng sâu, vùng xa hoặc khi người gọi không biết cần liên hệ đầu mối nào.

Một tồn tại khác là hiệu quả tiếp nhận cuộc gọi cấp cứu chưa cao. Theo chia sẻ của TS.BS Hà Anh Đức, mỗi ngày trung tâm cấp cứu 115 tại Hà Nội, TPHCM và nhiều địa phương tiếp nhận hàng trăm, hàng nghìn cuộc gọi, nhưng có tới khoảng 90% cuộc gọi không đúng mục đích, không được sàng lọc, hướng dẫn và xử lý hiệu quả. Điều này làm tiêu tốn nhân lực tổng đài, trong khi những cuộc gọi thật sự khẩn cấp lại cần được nhận diện, phân loại và điều phối nhanh nhất có thể.

Đề án mới hướng tới tổ chức lại hệ thống theo hướng thống nhất đầu mối, kết nối giữa lực lượng Công an, Y tế và các cơ sở cấp cứu. Trên toàn quốc sẽ hình thành 34 tổng đài cấp cứu tại 34 tỉnh, thành phố. Khi người dân gọi đến đầu số khẩn cấp, cuộc gọi được tiếp nhận, sàng lọc, xác định địa chỉ, vị trí và chuyển về tổng đài phù hợp của địa phương để điều phối lực lượng, phương tiện cấp cứu.

Đề án nói trên sẽ triển khai ứng dụng công nghệ thông tin để số hóa quy trình cấp cứu ngoại viện. Nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc sẽ tích hợp dữ liệu về vị trí, tình trạng ứng trực và năng lực chuyên môn của các phương tiện, ê-kíp tham gia cấp cứu. Các xe cứu thương đang ứng trực hoặc di chuyển được hiển thị trên bản đồ số, giúp tổng đài viên lựa chọn phương tiện có khả năng tiếp cận nhanh nhất và phù hợp nhất với tình trạng người bệnh. Thông tin người bệnh cũng có thể được chuyển trước tới bệnh viện tiếp nhận, giúp bệnh viện chủ động chuẩn bị nhân lực, phòng can thiệp, hồi sức, xét nghiệm hoặc chuyên khoa liên quan.

Theo kế hoạch, nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc phải hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào vận hành từ năm 2027. Hiện nền tảng số quản lý cấp cứu ngoại viện đang được thí điểm tại Hải Phòng, với các nội dung như điều phối xe cứu thương, gắn định vị cho phương tiện, sắp xếp ê-kíp và đầu mối. Toàn bộ quá trình từ tiếp nhận cuộc gọi, điều động xe, hành trình đến hiện trường, tiếp cận người bệnh, vận chuyển, cấp cứu trên xe và bàn giao bệnh nhân cho cơ sở khám chữa bệnh đều được theo dõi trên bản đồ số.

Cùng với lực lượng chuyên nghiệp, Đề án cũng nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong sơ cấp cứu ban đầu. Trong những năm tới, khoảng 3% dân số sẽ được hướng dẫn kỹ thuật sơ cấp cứu và kỹ năng cấp cứu cơ bản như hồi sức tim phổi, ép tim ngoài lồng ngực. Đây là mắt xích quan trọng, bởi khoảng thời gian từ khi xảy ra sự cố đến khi ê-kíp cấp cứu chuyên nghiệp tiếp cận người bệnh có thể quyết định lớn đến kết quả điều trị.

Đức Trân