Cảnh báo thủ đoạn chiếm quyền SIM, mất sạch tiền chỉ sau vài phút

Không còn đơn thuần là công cụ liên lạc, SIM điện thoại hiện nay đã trở thành "chìa khóa" để xác thực danh tính trên hàng loạt dịch vụ số như ngân hàng, ví điện tử, thư điện tử, mạng xã hội hay các nền tảng giao dịch trực tuyến. Chỉ cần kiểm soát được số thuê bao của một người, tội phạm mạng có thể vượt qua nhiều lớp bảo mật, nhận mã OTP và từng bước chiếm quyền các tài khoản quan trọng. Chính vì vậy, SIM điện thoại đang trở thành mục tiêu mới của các đường dây lừa đảo công nghệ cao.

SIM điện thoại trở thành "chìa khóa số", tội phạm tìm mọi cách chiếm quyền để đánh cắp tài khoản

Ảnh minh họa

Mới đây, Công an xã Đan Thượng (tỉnh Phú Thọ) đã phát đi cảnh báo về thủ đoạn chiếm quyền sử dụng SIM điện thoại (SIM Swap) - phương thức phạm tội đang được nhiều nhóm tội phạm công nghệ cao trên thế giới sử dụng để đánh cắp tài sản của người dân.

Theo cơ quan công an, kịch bản lừa đảo thường bắt đầu từ việc thu thập thông tin cá nhân của nạn nhân. Các đối tượng tìm kiếm họ tên, số điện thoại, số căn cước công dân, tài khoản ngân hàng cùng nhiều dữ liệu khác thông qua mạng xã hội, các cuộc gọi giả danh, đường link lừa đảo hoặc ứng dụng chứa mã độc. Sau khi có đủ dữ liệu, chúng giả mạo chính chủ để yêu cầu nhà mạng cấp lại SIM hoặc chuyển đổi sang eSIM do đối tượng kiểm soát.

Ngay khi SIM mới được kích hoạt thành công, SIM gốc của nạn nhân lập tức mất tín hiệu, không thể nghe gọi hay nhận tin nhắn. Điều này đồng nghĩa toàn bộ mã OTP, thông báo đăng nhập, xác thực giao dịch từ ngân hàng hay ví điện tử đều được chuyển sang SIM mà kẻ gian đang nắm giữ.

Từ đây, các đối tượng dễ dàng đặt lại mật khẩu, chiếm quyền tài khoản ngân hàng, ví điện tử, email, mạng xã hội và nhiều nền tảng khác để chuyển tiền hoặc đánh cắp dữ liệu. Điều đáng lo ngại là chúng không cần cầm trên tay điện thoại của nạn nhân, mà chỉ cần kiểm soát số thuê bao đã có thể lợi dụng cơ chế xác thực bằng SMS để thực hiện hành vi chiếm đoạt.

Thực tế, trên thế giới đã ghi nhận nhiều vụ SIM Swap gây thiệt hại rất lớn. Năm 2019, doanh nhân kiêm nhà đầu tư tiền số Michael Terpin (Mỹ) bị nhóm tội phạm chiếm quyền SIM điện thoại, từ đó kiểm soát các tài khoản trực tuyến và đánh cắp lượng tiền điện tử trị giá khoảng 24 triệu USD. Vụ việc từng gây chấn động cộng đồng an ninh mạng bởi chỉ từ việc mất quyền kiểm soát số điện thoại, toàn bộ lớp bảo vệ của nhiều tài khoản quan trọng đã bị vô hiệu hóa.

Tại Việt Nam, cơ quan chức năng cũng từng ghi nhận nhiều trường hợp người dùng bị mất hàng trăm triệu đồng sau khi điện thoại bất ngờ mất sóng, đồng thời nhận thông báo đổi mật khẩu hoặc phát sinh giao dịch mà bản thân không thực hiện. Phần lớn nạn nhân chỉ phát hiện sự việc khi tài khoản ngân hàng đã bị rút sạch tiền.

Theo Công an xã Đan Thượng, người dân cần đặc biệt lưu ý nếu điện thoại đột ngột mất sóng trong thời gian dài dù khu vực vẫn có tín hiệu, không thể nhận cuộc gọi hay tin nhắn, SIM báo "không có dịch vụ", hoặc xuất hiện thông báo về việc cấp lại SIM, đổi mật khẩu, đăng nhập thiết bị mới hay phát sinh giao dịch tài chính bất thường.

Tuy nhiên, lực lượng chức năng cũng nhấn mạnh việc mất sóng không phải lúc nào cũng xuất phát từ hành vi chiếm quyền SIM, bởi nguyên nhân có thể đến từ lỗi kỹ thuật của nhà mạng. Dù vậy, nếu hiện tượng này xảy ra đồng thời với các cảnh báo liên quan đến tài khoản ngân hàng hoặc dịch vụ trực tuyến, người dùng cần lập tức liên hệ nhà mạng và ngân hàng để kiểm tra, khóa tài khoản nếu cần thiết, thay vì chủ quan chờ tín hiệu điện thoại khôi phục.

Chuyên gia: Lộ dữ liệu cá nhân là mắt xích đầu tiên của thủ đoạn SIM Swap

Theo Công an xã Đan Thượng, để phòng ngừa thủ đoạn trên, người dân tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, mã PIN hay các thông tin bảo mật cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội, kể cả người tự xưng là cán bộ công an, nhân viên ngân hàng, nhà mạng hay cơ quan nhà nước. Đồng thời, không truy cập các đường link lạ, không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc, hạn chế công khai số điện thoại, tài khoản ngân hàng và các thông tin cá nhân trên mạng xã hội.

Những khuyến cáo này cũng liên quan trực tiếp đến nguyên nhân khiến các vụ SIM Swap ngày càng gia tăng. Theo Bộ Công an, tình trạng lộ lọt và mua bán dữ liệu cá nhân hiện diễn ra khá phổ biến, công khai và ngày càng phức tạp. Nhiều thông tin nhạy cảm của người dùng đang bị rao bán trên các diễn đàn, hội nhóm hoặc chợ dữ liệu ngầm, tạo điều kiện để tội phạm công nghệ cao xây dựng các kịch bản lừa đảo có độ chính xác cao.

Chuyên gia an ninh mạng Vũ Ngọc Sơn nhận định rằng khi sở hữu đầy đủ thông tin về một người, kẻ gian có thể xây dựng những kịch bản tấn công "đo ni đóng giày" cho từng nạn nhân.

"Dựa vào các thông tin này, kẻ xấu có thể xây dựng các kịch bản lừa đảo hay tấn công dành riêng cho từng người", ông Sơn cho biết. Theo chuyên gia, các chiêu thức như thông báo trúng thưởng, việc nhẹ lương cao, giả danh người thân gặp tai nạn hay giả mạo cơ quan chức năng đều không còn mới, nhưng vẫn liên tục có nạn nhân mắc bẫy bởi các thông tin mà đối tượng đưa ra quá chính xác, khiến người nghe tin rằng chúng thực sự biết rõ về mình.

Trong thủ đoạn SIM Swap, dữ liệu cá nhân chính là "nguyên liệu đầu vào" giúp kẻ gian hoàn tất quy trình giả mạo chủ thuê bao. Chỉ cần có đủ họ tên, số điện thoại, căn cước công dân cùng một số thông tin xác thực khác, đối tượng có thể tìm cách yêu cầu cấp lại SIM hoặc chuyển đổi eSIM để chiếm quyền số thuê bao. Khi đã nắm trong tay SIM mới, mọi mã OTP gửi qua SMS sẽ tự động rơi vào tay kẻ gian.

Theo ông Vũ Ngọc Sơn, việc siết chặt quản lý SIM bằng xác thực sinh trắc học, tương tự như ngành ngân hàng đã áp dụng với tài khoản thanh toán, là bước đi cần thiết nhằm bảo vệ định danh số của người dân. Dự thảo Thông tư của Bộ Khoa học và Công nghệ yêu cầu xác thực sinh trắc học không chỉ khi đăng ký mới mà còn trong các tình huống có rủi ro cao như đổi thiết bị đầu cuối hoặc cấp lại SIM. Đây được xem là "hàng rào kỹ thuật" giúp ngăn chặn tình trạng mua bán SIM sau xác thực cũng như hạn chế nguy cơ chiếm quyền SIM để đánh cắp mã OTP.

Chuyên gia cũng cho rằng dù các giải pháp kỹ thuật ngày càng hoàn thiện, ý thức của người dùng vẫn là yếu tố quyết định. Người dân cần hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng xã hội, chỉ cung cấp những dữ liệu thật sự cần thiết khi sử dụng dịch vụ, đồng thời thường xuyên kiểm tra các tài khoản trực tuyến để phát hiện bất thường. Khi điện thoại mất sóng không rõ nguyên nhân hoặc nhận được thông báo về việc thay đổi thông tin tài khoản mà bản thân không thực hiện, cần liên hệ ngay với nhà mạng, ngân hàng và trình báo cơ quan công an để được hỗ trợ kịp thời.

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, số điện thoại không chỉ là phương tiện liên lạc mà đã trở thành một phần của định danh số. Vì vậy, bảo vệ SIM điện thoại cũng đồng nghĩa với việc bảo vệ "chìa khóa" mở ra toàn bộ hệ sinh thái tài khoản trực tuyến của mỗi người. Chỉ một phút chủ quan để lộ thông tin cá nhân hoặc bỏ qua những dấu hiệu bất thường cũng có thể khiến người dùng đánh mất quyền kiểm soát tài sản số của mình.

Thiên Trang