Cần những đại biểu hội tụ Đức - Tài - Bản lĩnh

Gần dân và có năng lực thực tiễn vượt trội

- Thưa ông, cuộc bầu cử ĐBQH Khóa XVI đang đến rất gần. Ông có kỳ vọng gì vào chất lượng của đội ngũ đại biểu sẽ được cử tri lựa chọn lần này?

- Cuộc bầu cử lần này diễn ra khi đất nước ta đang ở bước ngoặt quan trọng: thực hiện khát vọng lớn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Chúng ta đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số liên tục để đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, và tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Trong bối cảnh như vậy, bộ máy công quyền nói chung và cơ quan dân cử nói riêng phải thực sự hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả. Ở góc độ là một cử tri, tôi mong muốn những ĐBQH được lựa chọn sẽ có sự hội tụ của ba yếu tố: Đức - Tài - Bản lĩnh.

Trước tiên, đại biểu đó phải thực sự gần dân và sát dân - đây là yêu cầu cốt lõi. Đại biểu phải thấu hiểu những tâm tư, nguyện vọng từ cơ sở để phản ánh chính xác vào các quyết sách tại nghị trường.

Cùng với đó, đại biểu đó phải có năng lực thực tiễn vượt trội, không chỉ giỏi lý thuyết mà còn có cách tiếp cận thực tiễn khi đối diện với những vấn đề nóng của đất nước, đặc biệt là trong xây dựng pháp luật và giám sát cải cách thể chế. Với một nền kinh tế hội nhập sâu, các vấn đề toàn cầu sẽ tác động trực tiếp đến an sinh xã hội và kinh tế trong nước. Do đó, đại biểu không chỉ cần am hiểu lĩnh vực của riêng mình, am hiểu chính sách pháp luật, am hiểu địa phương và tình hình đất nước mà còn cần am hiểu kinh nghiệm quốc tế để có cái nhìn toàn cầu và biết gắn kinh nghiệm quốc tế với thực tiễn Việt Nam cho phù hợp trong quá trình lập pháp, biểu quyết những vấn đề quan trọng của đất nước.

Một điểm quan trọng nữa, các lĩnh vực trong nền kinh tế có mối liên hệ đan xen, tổng hòa, bổ trợ cho nhau. Do vậy, đại biểu cần nắm bắt được mối liên hệ giữa các lĩnh vực khác nhau trong xây dựng chính sách để hỗ trợ quá trình tăng trưởng bền vững của đất nước.

Tháo gỡ "điểm nghẽn của điểm nghẽn",
tạo động lực tăng trưởng mới

- Với những mục tiêu tăng trưởng rất cao như ông vừa đề cập, theo ông, Quốc hội khóa mới cần thể hiện vai trò và trọng trách của mình như thế nào để tạo bệ phóng cho nền kinh tế?

- Tôi cho rằng Quốc hội khóa mới đang đứng trước cả những áp lực và động lực rất lớn. Để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng cao, Quốc hội phải đóng vai trò là người gác cổng cho các cân đối lớn của nền kinh tế. Đó là giám sát chặt chẽ thu, chi ngân sách, kiểm soát lạm phát, điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ để ổn định vĩ mô.

Bên cạnh đó, trọng trách lớn nhất chính là cải cách thể chế. Quốc hội cần tháo gỡ điểm nghẽn thể chế - vốn là "điểm nghẽn của điểm nghẽn". Công tác lập pháp phải tập trung rà soát và loại bỏ những quy định pháp luật không còn phù hợp, gây cản trở sự phát triển, chú trọng sử dụng các công cụ thị trường thay vì các quy định mang tính hành chính.

Quốc hội cần xây dựng môi trường kinh doanh kiến tạo, phải tạo ra một hành lang pháp lý an toàn, thuận lợi và có tính cạnh tranh cao so với khu vực và thế giới để thu hút đầu tư quốc tế cũng như thúc đẩy nội lực, năng lực tự cường của nền kinh tế. Thể chế cần phải khai phóng nguồn lực thông qua việc sử dụng cơ chế thị trường một cách phù hợp để khơi thông các nguồn vốn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ. Chính sách phải hỗ trợ việc xác lập một mô hình tăng trưởng mới, đặc biệt chú trọng chuyển dịch sang kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Những tư tưởng này cần được lồng ghép xuyên suốt trong các văn bản pháp luật hoặc thông qua các diễn đàn của Quốc hội.

Đặc biệt, Quốc hội cần giám sát để giảm bớt khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn. Một thước đo rất quan trọng là giảm chi phí tuân thủ, giảm phiền nhiễu cho doanh nghiệp và người dân, giúp các chính sách về đầu tư công hay thủ tục hành chính đi thẳng vào cuộc sống một cách hiệu quả nhất.

- Giám sát là một trong ba chức năng hiến định của Quốc hội. Từ những kinh nghiệm của nhiệm kỳ qua, ông mong muốn điều gì ở hoạt động giám sát của Quốc hội Khóa XVI?

- Nhiệm kỳ vừa qua để lại những bài học rất quý báu về sự phản ứng nhanh và linh hoạt trong hoạt động của Quốc hội. Ví dụ điển hình là khi doanh nghiệp gặp khó khăn do Nghị định số 46/2026/NĐ-CP về an toàn thực phẩm, UBTVQH đã kịp thời đề nghị Chính phủ đánh giá sâu hơn tác động, đồng thời yêu cầu rút kinh nghiệm trong việc ban hành các văn bản dưới luật như nghị định, thông tư. Điều này cho thấy Quốc hội đã "bám sát hơi thở cuộc sống" và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Để phát huy điều này trong nhiệm kỳ tới, tôi đề xuất công tác giám sát khóa mới cần mạnh mẽ hơn cả ở khâu "tiền giám sát".

Theo đó, Quốc hội và các Ủy ban của Quốc hội cần thực hiện mạnh mẽ việc thẩm định, giám sát và tham vấn ngay từ dự thảo. Điều này đặc biệt quan trọng với các văn bản liên quan trực tiếp đến quốc kế dân sinh, kinh tế - xã hội. Quốc hội cũng cần mở rộng mạng lưới tham vấn, thông qua phối hợp chặt chẽ với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các cơ quan như Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam , các hiệp hội doanh nghiệp, các chuyên gia để lấy ý kiến đa chiều. Việc tham vấn trực tiếp và sâu rộng sẽ nâng cao chất lượng chung của thể chế.

Chúng ta đang thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ, Quốc hội cũng cần đẩy mạnh số hóa kênh tiếp nhận thông tin. Quốc hội nên thiết lập một kênh phản ánh trực tuyến dành riêng cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Khi thực thi luật có vướng mắc, họ có thể báo cáo ngay lập tức để cơ quan dân cử có dữ liệu thực tế, từ đó có phản ứng chính sách kịp thời hơn.

Song song, Quốc hội cần mở rộng cơ chế quyết đáp nhanh. Với những vấn đề phát sinh có tác động rộng lớn, Quốc hội nên duy trì việc tổ chức các kỳ họp bất thường, hoặc xây dựng cơ chế ủy quyền cho UBTVQH để "họp nhanh, quyết nhanh", không để lỡ nhịp phát triển của đất nước.

Quốc hội - "trung tâm hội tụ trí tuệ"

- Việc huy động lực lượng trí thức, chuyên gia là rất cần thiết trong công tác lập pháp và quyết định các vấn đề trọng đại của đất nước. Ông mong muốn gì về điều này từ Quốc hội mới?

- Thực tế, Quốc hội đã có những nỗ lực rất đáng ghi nhận trong công tác này. Các Diễn đàn Kinh tế - Xã hội Việt Nam hay các hội thảo tham vấn chuyên gia đã trở thành kênh quan trọng để Quốc hội lắng nghe tiếng nói phản biện từ các trường đại học, viện nghiên cứu, các hiệp hội.

Trong nhiệm kỳ tới, tôi mong muốn cơ chế này được vận hành ở một tầm cao mới. Theo đó, Quốc hội xem xét duy trì kênh tham vấn định kỳ và bất thường: không chỉ tham vấn theo kế hoạch, Quốc hội cần chủ động mở các cuộc họp, hội thảo khẩn, bất thường khi có vấn đề kinh tế - xã hội phát sinh để các chuyên gia có thể "hiến kế" kịp thời. Các diễn đàn này sẽ cung cấp thêm góc nhìn độc lập, số liệu thực tế để các đại biểu Quốc hội có đủ thông tin trước khi nhấn nút biểu quyết thông qua các dự án luật hay các quyết sách lớn.

Ngoài việc tiếp xúc cử tri truyền thống, việc Quốc hội trở thành một "trung tâm hội tụ trí tuệ" sẽ giúp các quyết sách không chỉ mang tính chính trị mà còn mang tính khoa học và thực tiễn cao nhất.

Tựu trung, tôi cho rằng, một Quốc hội hiệu năng là một Quốc hội biết lắng nghe dân, cộng đồng doanh nghiệp, biết trọng dụng trí tuệ chuyên gia và có bản lĩnh cải cách để khai phóng mọi nguồn lực, đưa Việt Nam vững bước tới mục tiêu phát triển 2030 và 2045.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

Đan Thanh thực hiện