Bảo đảm cơ cấu hợp lý để nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Đó không chỉ là quy trình theo luật định, mà trước hết là thực hành dân chủ sâu rộng, nơi Nhân dân trực tiếp lựa chọn những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng và lợi ích của mình.

Ở thời điểm này, các bước chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã được triển khai theo đúng luật định. Hội đồng Bầu cử Quốc gia đã công bố danh sách 846 ứng cử viên đại biểu Quốc hội và các ứng cử viên đang bước vào giai đoạn vận động bầu cử, tiếp xúc cử tri để trình bày chương trình hành động. Đây là giai đoạn rất quan trọng của tiến trình bầu cử.

Hội đồng Bầu cử Quốc gia đã công bố danh sách các ứng cử viên ứng cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI

Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Phúc cho biết, hiện nay đã bước đầu giới thiệu cơ cấu và được xem xét dựa trên nhiều phương diện, đa dạng. Hội đồng bầu cử quốc gia bước đầu đưa ra một số cơ cấu chính và có thể dựa trên một số thông tin đó để có thể có những đánh giá ở một mức độ nhất định mối quan hệ giữa cơ cấu và chất lượng ứng cử viên.

Chia sẻ quan điểm về tiêu chí với mỗi đại biểu Quốc hội trong giai đoạn phát triển mới, từ góc nhìn của một người có kinh nghiệm 2 khóa tham gia hoạt động nghị trường, ông Phúc cho rằng mỗi đại biểu Quốc hội phải đáp ứng 5 tiêu chí sau:

Thứ nhất, đại biểu dân cử cần có nhãn quan chính trị để có thể góp phần định hình và đưa ra những quyết sách lớn. Bởi, khi ban hành một đạo luật trong đó có những vấn đề về nội dung, pháp lý, kinh tế, tài chính…. nhưng yếu tố quan trọng nhất vẫn là khía cạnh chính trị của đạo luật nên nhãn quan chính trị của các đại biểu là rất quan trọng.

Nguyên Phó Chủ nhiệm Nguyễn Văn Phúc phát biểu tại Tọa đàm “Bảo đảm chất lượng đại biểu trong kỷ nguyên mới”. Ảnh: Quang Khánh

Thứ hai, người ứng cử đại biểu Quốc hội phải có trình độ chuyên môn. Theo đó, việc quyết định các vấn đề liên quan đến quốc kế dân sinh như kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ… đòi hỏi đại biểu Quốc hội phải có trình độ chuyên môn. Hiện nay, 846 ứng cử viên đều được đào tạo chuyên môn rất đa dạng, có đến 68,63% ứng cử viên có trình độ trên đại học, 30,21% ứng cử viên có trình độ đại học. Có thể thấy, mỗi ứng cử viên đều có nền tảng kiến thức chung nhưng đồng thời cũng có trình độ chuyên môn nhất định.

Thứ ba, phải là người có kinh nghiệm, đó là kinh nghiệm thực tiễn và tốt hơn nữa là kinh nghiệm thực tiễn hoạt động ở Quốc hội. Hiện, có 235 ứng viên tái cử đại biểu Quốc hội (chiếm 27,2%). Có thể nói đây là nguồn ứng cử viên rất quan trọng.

Bên cạnh đó, độ tuổi từ 40-60 tuổi được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội chiếm 74,42%. Đây là độ tuổi chín muồi có nhiều kinh nghiệm, bản lĩnh chính trị. Liên quan cơ cấu đại biểu Quốc hội là người ngoài Đảng, trong danh sách ứng cử lần này có tới 65 người ngoài Đảng (chiếm 7,32%, chiếm tỷ lệ tương đối cao so với các khóa trước).

Thứ tư, là tiêu chí về kỹ năng. Khi đại biểu Quốc hội có kỹ năng thì có thể biến nhãn quan chính trị, trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thành các sản phẩm như đạo luật, nghị quyết, báo cáo giám sát có chất lượng… Song thực tế, tiêu chí về kỹ năng vẫn chưa nhận được nhiều sự quan tâm.

Thứ năm, người ứng cử đại biểu Quốc hội phải là người có bản lĩnh. Bởi, đại biểu Quốc hội là người có vai trò thẩm tra, giám sát và người có bản lĩnh mới có thể tham gia phản biện, thuyết phục những đại biểu khác. Một kỳ Quốc hội có trở nên sôi động hay không phụ thuộc rất nhiều vào bản lĩnh của các đại biểu.

Có thể thấy, cơ cấu sẽ quyết định chất lượng hoạt động của Quốc hội. Các tiêu chí nói trên sẽ tạo nên một đại biểu nhưng cơ cấu đúng, đủ, hợp lý sẽ quyết định chất lượng hoạt động của Quốc hội.

Nguyễn Ngân