Cần dẹp bỏ môn liên kết thu phí trong trường phổ thông, trả lại thời gian cho học sinh

Giờ ra chơi của học sinh trung học cơ sở. Ảnh minh hoạ

Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT quy định việc tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông.

Nhiều giáo viên nêu quan điểm, đây cũng là dịp để ngành giáo dục rà soát lại sự cần thiết và tính hiệu quả của các chương trình liên kết đang triển khai trong các nhà trường phổ thông.

Các hành vi bị nghiêm cấm

Điều 5 Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT quy định 7 nhóm hành vi bị nghiêm cấm nhằm bảo đảm hoạt động giáo dục đúng mục đích, công khai, tự nguyện và bảo vệ quyền lợi của người học.

1. Không thực hiện đầy đủ giáo dục tăng cường; chuyển nội dung Nhà nước phải bảo đảm sang hoạt động thu phí; lợi dụng chương trình để dạy trước, ôn thi hoặc dạy thêm trái quy định.

2. Áp đặt việc đăng ký hoặc dùng việc tham gia, không tham gia để đánh giá, phân loại, xét thi đua, khen thưởng học sinh.

3. Thu phí đối với giáo dục tăng cường; thu sai danh mục, vượt mức hoặc không đúng quy định đối với hoạt động theo nhu cầu người học.

4. Lựa chọn đối tác không công khai, khách quan; giao trách nhiệm của nhà trường cho đối tác; để xảy ra xung đột lợi ích, độc quyền hoặc quảng cáo sai mục đích trong trường học.

5. Nhận tiền, quà tặng hoặc lợi ích khác từ đối tác ngoài hợp đồng, thỏa thuận và các khoản tài trợ hợp pháp.

6. Chưa bảo đảm nội dung, học liệu, nhân sự, cơ sở vật chất, y tế và an toàn; sử dụng tài liệu chưa được thẩm định, phê duyệt.

7. Thu thập, lưu trữ, sử dụng hoặc chia sẻ dữ liệu cá nhân, hình ảnh, âm thanh của học sinh trái pháp luật.

Cần dứt khoát dẹp bỏ môn liên kết, trả lại thời gian cho học sinh

Trong số các chương trình liên kết đang được triển khai tại trường phổ thông, kĩ năng sống là một ví dụ đáng bàn. Giao tiếp, ứng xử, giải quyết mâu thuẫn, quản lý cảm xúc, sử dụng mạng xã hội an toàn, phòng tránh bạo lực học đường hay định hướng nghề nghiệp đều gắn với những tình huống học sinh gặp hằng ngày.

Đây không phải những nội dung xa lạ đến mức nhà trường phải mặc nhiên giao cho đơn vị bên ngoài tổ chức thành khóa học riêng, thu phí và bố trí thời khóa biểu dàn trải.

Những nội dung này nên được tích hợp vào chương trình giáo dục hoặc xây dựng thành các chuyên đề cụ thể do một tổ chuyên môn hay nhiều tổ chuyên môn phối hợp thực hiện.

Với chương trình tiếng Anh có giáo viên nước ngoài cũng là điều rất đáng bàn trong tình hình hiện nay. Việc có giáo viên nước ngoài đứng lớp không đồng nghĩa học sinh chắc chắn tiến bộ hơn, càng không có nghĩa đây là điều kiện bắt buộc để các em học tốt ngoại ngữ.

Kết quả học tập còn phụ thuộc vào chương trình, phương pháp, thời lượng thực hành và khả năng tự học. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh, học sinh có thêm công cụ để luyện nghe, nói, thực hành hội thoại và nhận phản hồi.

Điều quan trọng là giáo viên hướng dẫn các em sử dụng công nghệ đúng cách, kiểm chứng thông tin và chủ động học tập.

Tin học MOS cũng cần được nhìn nhận theo hướng đó. Chương trình này có thể hữu ích với học sinh có nhu cầu lấy chứng chỉ phục vụ học tập hoặc định hướng nghề nghiệp.

Nhưng nhu cầu học chuyên sâu của một bộ phận học sinh không phải là lý do để cả lớp, cả khối phải tham gia chương trình liên kết.

Kiến thức tin học và năng lực số nền tảng cần được bảo đảm trong chương trình giáo dục; việc luyện thi chứng chỉ chuyên sâu nên là lựa chọn của những học sinh thực sự có nhu cầu.

Từ những trường hợp trên, nhiều giáo viên cho rằng cần chấm dứt việc mở rộng tràn lan các môn liên kết thu phí trong trường phổ thông.

Cơ sở vật chất công lập phải được ưu tiên phục vụ dạy học, không thể trở thành lợi thế để các đơn vị liên kết khai thác kinh doanh ngay trong trường học.

Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 10/11/2026, vì vậy các trường cần sớm rà soát, phân loại chương trình và chuẩn bị thực hiện đúng quy định.

Phan Anh