Cần có cơ chế, chính sách đặc thù để thành phố Đồng Nai trở thành một 'siêu đô thị'

Sáng 22/4, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, đa số ý kiến đều khẳng định đây là một “quyết sách mang tính lịch sử”, không chỉ tạo ra một cực tăng trưởng mới cho quốc gia mà còn là lời giải cho bài toán liên kết vùng đang đặt ra cấp thiết.

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) bày tỏ sự nhất trí cao với dự thảo Nghị quyết, nhấn mạnh rằng đây là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa chủ trương của Bộ Chính trị. Theo đại biểu, mô hình quản lý cấp tỉnh hiện tại đã trở nên chật chội, không còn tương xứng với tiềm năng và yêu cầu điều phối liên kết vùng của Đồng Nai.

Đoàn chủ tọa điều hành phiên thảo luận

Sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Phước, thành phố Đồng Nai tương lai sẽ sở hữu một quy mô cực kỳ ấn tượng với dân số hơn 4,4 triệu dân và diện tích trên 12.700 km2. Những chỉ số này không chỉ vượt xa các quy định hiện hành mà còn tạo ra một dư địa phát triển khổng lồ. "Đồng Nai hiện có 95 đơn vị cấp xã, phường, trong đó tỷ lệ đô thị hóa và mức độ phát triển kinh tế - xã hội nằm trong nhóm cao nhất cả nước. Các tiêu chí về GDP, cơ cấu ngành và khả năng tự chủ ngân sách đều đã sẵn sàng cho một vị thế mới" - đại biểu Nguyễn Minh Tâm chia sẻ.

Đồng quan điểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) khẳng định Đồng Nai đã đáp ứng đầy đủ điều kiện và tiêu chuẩn theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Đại biểu nhấn mạnh vai trò của vùng động lực Đồng Nai – Tây Ninh – TP. Hồ Chí Minh, nơi đóng góp tới 32% GDP và gần 40% tổng thu ngân sách cả nước, dù chỉ chiếm 21% dân số. Điều này cho thấy Đồng Nai chính là mắt xích không thể tách rời trong vùng động lực quan trọng nhất của quốc gia.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân, ĐBQH TP. Hồ Chí Minh phát biểu

Một trong những điểm nhấn được các đại biểu đề cập là cùng với quy hoạch liên kết vùng gắn với đô thị sân bay sẽ góp phần tổ chức lại dòng chảy hàng hóa, dịch vụ, vốn và tri thức trên quy mô toàn cầu. Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) chỉ ra một góc nhìn đầy triển vọng cho khu vực Tây Nguyên. Lâu nay, nông sản và tài nguyên của Tây Nguyên vẫn loay hoay với bài toán chi phí logistics cao và thời gian vận chuyển dài. Khi Đồng Nai trở thành trung tâm logistics quốc tế, lần đầu tiên Tây Nguyên sẽ có một cửa ra thực sự hiệu quả. Những khu vực vốn bị coi là xa trung tâm về địa lý sẽ trở nên gần thị trường về kinh tế. Việc đẩy nhanh các dự án như cao tốc Dầu Giây – Liên Khương sẽ là sợi dây thắt chặt mối liên kết này.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức hậu sáp nhập và nâng cấp hành chính. Đại biểu Nguyễn Minh Tâm đặc biệt lưu ý đến việc xử lý tài sản công dư thừa tại các khu vực đất vàng như Biên Hòa sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025. Để tránh lãng phí nguồn lực và tình trạng bỏ hoang trụ sở, đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát dứt điểm theo nguyên tắc "6 rõ": rõ chủ trương, rõ nhu cầu, rõ thẩm quyền, rõ trình tự, rõ thời gian, rõ trách nhiệm.

Song song với đó, việc kiện toàn bộ máy phải dựa trên tinh thần tinh gọn, hiệu lực và đẩy mạnh chuyển đổi số để giảm áp lực biên chế. Đại biểu cũng lưu ý cần có chính sách thỏa đáng để giữ chân và thu hút nhân lực chất lượng cao phục vụ chính quyền đô thị.

Các ĐBQH tại một phiên họp ở hội trường

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm cũng cho rằng, nếu không giải quyết được bài toán nhà ở xã hội cho lượng lao động khổng lồ, Đồng Nai có thể đối mặt với những bất ổn về an ninh trật tự trong tương lai.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân lưu ý, vấn đề an ninh nguồn nước sông Đồng Nai cũng cần được đặt lên hàng đầu trong quá trình phát triển đô thị ven sông.

Ngoài ra, một số đại biểu nhấn mạnh vào vai trò của khoa học công nghệ. Việc sớm khởi công Trung tâm nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân tại Đồng Nai sẽ giúp nâng cao năng lực ứng dụng năng lượng nguyên tử vào y tế, công nghiệp và nông nghiệp. Cùng với đó, dự án Đại học Công nghệ quốc tế Đồng Nai được kỳ vọng sẽ là nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ nền kinh tế tri thức và đô thị thông minh. Khi tri thức được tạo ra và lan tỏa ngay tại địa phương, Đồng Nai sẽ không còn là nơi hàng hóa đi qua, mà trở thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực thụ.

Các đại biểu đều nhận định, bên cạnh có thêm một thành phố trực thuộc Trung ương, việc xây dựng một mô hình phát triển đủ sức lan tỏa cho cả vùng không dễ dàng. Để Đồng Nai thực sự trở thành động lực mới của Đông Nam Bộ, các đại biểu kiến nghị Quốc hội và Chính phủ cần sớm ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù về tài chính – ngân sách, thu hút đầu tư và phân cấp quản lý đất đai; thể chế hóa mô hình liên kết vùng với những cơ chế phối hợp có tính ràng buộc pháp lý cao; đồng thời xây dựng kế hoạch hành động cụ thể dựa trên 4 trụ cột là quy hoạch, thích ứng biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và an sinh bền vững.

Kết luận Phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ ghi nhận và phối hợp chặt chẽ, triển khai cụ thể các việc có thể làm ngay, trong đó Chính phủ sẽ chỉ đạo địa phương khẩn trương thực hiện đối với các việc thuộc thẩm quyền của các bộ và Chính phủ; và đối với các việc cần xây dựng đề án, Chính phủ sẽ giao cho các cơ quan khẩn trương xây dựng đề án để ban hành theo thẩm quyền được thực hiện.

Đối với cơ chế chính sách đặc thù vượt trội cho thành phố Đồng Nai, Chính phủ sẽ chỉ đạo thành phố cùng các cơ quan chức năng nghiên cứu, báo cáo cơ quan có thẩm quyền; sau khi có ý kiến cơ quan có thẩm quyền sẽ thể chế hóa thành nghị quyết của Quốc hội và trình Quốc hội xem xét vào thời điểm phù hợp.

Thanh Hòa