Cán bộ không chuyên trách cấp xã có thể được tuyển thẳng vào công chức

Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà và các đại biểu Quốc hội tỉnh tiếp xúc cử tri tại Lào Cai

Sáng 5/5, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cùng Tổ đại biểu Quốc hội số 01 tỉnh Lào Cai tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Trung tâm Hội nghị tỉnh với khoảng 350 cử tri các phường Yên Bái, Nam Cường, Văn Phú, Âu Lâu và kết nối trực tuyến tới 47 điểm cầu xã, phường khu vực phía nam của tỉnh.

MỨC PHỤ CẤP CHỨC VỤ LÃNH ĐẠO CẤP XÃ CÒN THẤP

Tại sự kiện, nhiều cử tri đánh giá cao kết quả phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh nhiều khó khăn, đặc biệt là việc điều hành giá xăng dầu góp phần ổn định sản xuất, đời sống. Tuy nhiên, từ thực tiễn cơ sở, cử tri phản ánh một số vướng mắc trong tổ chức bộ máy, thực thi chính sách và kiến nghị Trung ương sớm hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp.

Đáng chú ý, các kiến nghị liên quan đến công tác cán bộ, nhất là định mức biên chế và vị trí việc làm chưa đồng bộ, gây khó khăn trong quản lý, sử dụng nhân lực.

Cử tri đề nghị sớm ban hành quy định cụ thể gắn với quy mô dân số, diện tích, đặc thù địa phương; đồng thời hoàn thiện danh mục vị trí việc làm, mô tả công việc và khung năng lực thống nhất.

Về chế độ đãi ngộ, cử tri cho rằng mức phụ cấp chức vụ lãnh đạo cấp xã còn thấp, chưa tương xứng với khối lượng công việc, ảnh hưởng đến động lực làm việc. Cử tri kiến nghị điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với phân loại đơn vị hành chính, đồng thời đẩy nhanh cải cách tiền lương và có cơ chế hỗ trợ đối với cán bộ kiêm nhiệm.

Trả lời thắc mắc của cử tri liên quan đến biên chế và vị trí việc làm cấp xã, Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Nội vụ bám sát các tiêu chí về phân loại đơn vị hành chính, quy mô dân số, diện tích, quy mô kinh tế… để báo cáo Ban Tổ chức Trung ương, trình Bộ Chính trị xem xét, cho chủ trương, bảo đảm nguyên tắc quản lý biên chế thống nhất, đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị.

Hiện Ban Tổ chức Trung ương đang tập trung hoàn thiện các tiêu chí, trong đó có tính đến đầy đủ các yếu tố nêu trên, làm căn cứ giao biên chế cho các địa phương. Trên cơ sở đó, các địa phương có điều kiện để thực hiện đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng, nhất là ở cấp xã.

Dự kiến, trong thời gian tới, Ban Tổ chức Trung ương sẽ trình cấp có thẩm quyền để quyết định số lượng biên chế cho các địa phương.

Đối với vị trí việc làm, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 361/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 về vị trí việc làm công chức. Theo đó, có 45 vị trí việc làm ở cấp xã, gồm 8 chức danh lãnh đạo, 3 vị trí hỗ trợ, phục vụ và các vị trí chuyên môn, nghiệp vụ.

Theo chỉ đạo triển khai Nghị định 361, cách tiếp cận hiện nay đã linh hoạt hơn. Các bộ, ngành không còn ban hành hướng dẫn chi tiết về xây dựng vị trí việc làm như trước. Thực tiễn giai đoạn vừa qua cho thấy việc hướng dẫn riêng lẻ dẫn đến thiếu đồng bộ, mỗi nơi một cách làm, khó bảo đảm tính thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Vì vậy, theo Nghị định 361, việc xác định vị trí việc làm được thực hiện trên cơ sở khung quy định chung của Chính phủ, đồng thời phân cấp cho địa phương chủ động xây dựng, mô tả vị trí việc làm phù hợp với thực tiễn, qua đó sử dụng biên chế hiệu quả hơn.

Trước mắt, Chính phủ sẽ tập trung điều chỉnh lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 cho cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và các đối tượng chính sách an sinh xã hội, bảo trợ xã hội, người có công, hưu trí, hưu trí xã hội, với mức tăng 8%.

Đồng thời, Bộ Nội vụ được giao nghiên cứu, hoàn thiện chính sách tiền lương, báo cáo Bộ Chính trị trong tháng 6, theo hướng cải cách tổng thể, mở rộng quan hệ tiền lương. Trên cơ sở đó, sẽ xem xét điều chỉnh các khoản phụ cấp, trong đó có phụ cấp công vụ, đặc biệt đối với cấp xã.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, cải cách tiền lương là vấn đề lớn, vừa là nguồn lực, vừa là động lực phát triển, song phải bảo đảm tương quan chung và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.

Vì vậy, việc điều chỉnh cần thực hiện theo lộ trình thận trọng, từng bước, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng dần kỳ vọng trong thực tiễn.

NHIỀU PHƯƠNG ÁN SẮP XẾP CÁN BỘ KHÔNG CHUYÊN TRÁCH

Đối với phụ cấp chức danh kiêm nhiệm ở cấp xã, đây là kiến nghị xác đáng. Tuy nhiên, do vừa hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều vấn đề vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, nên nội dung này cần tiếp tục được nghiên cứu trong tổng thể chính sách chung. Phó Thủ tướng đề nghị cử tri chia sẻ để có lộ trình xem xét, xử lý phù hợp.

Đối với cán bộ không chuyên trách cấp xã, theo Kết luận 210 của Bộ Chính trị, lực lượng này sẽ chấm dứt hoạt động từ ngày 31/5/2026. Tuy nhiên, Chính phủ đã bổ sung quy định trong nghị định về tuyển dụng công chức theo Luật Cán bộ, công chức, cho phép cán bộ không chuyên trách cấp xã nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện được tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã, không phải qua thi tuyển.

Sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, số lượng cán bộ không chuyên trách cấp xã đã giảm đáng kể. Trước đây, cả nước có khoảng 100.000–120.000 người, nhưng một bộ phận đã được tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã, một số nghỉ theo chính sách.

Đến nay, còn khoảng gần 60.000 người, tương đương khoảng một nửa so với trước. Đối với số còn lại này, Chính phủ định hướng theo ba phương án.

Thứ nhất, nơi nào còn biên chế và cán bộ đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện thì thực hiện tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã.

Thứ hai, trường hợp được cấp ủy, chính quyền địa phương và cán bộ, nhân dân đồng thuận, có thể bố trí đảm nhiệm các chức danh không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Thứ ba, tiếp tục giải quyết theo chính sách hiện hành để bảo đảm đến 31/5/2026 xử lý dứt điểm.

Phó Thủ tướng đề nghị các địa phương chủ động triển khai theo các phương án nêu trên, bảo đảm thống nhất, kịp thời và phù hợp với thực tiễn.

Khởi Anh