Cán bộ hải quan nhận hối lộ 1,5 tỷ đồng nhưng chỉ báo cáo sếp 'doanh nghiệp chấp nhận chi 800'

“Móc nối” từ khâu nhập khẩu nguyên liệu

Bị can Nguyễn Thế Việt, cựu Cục phó Giám sát quản lý về Hải quan (trái) và bị can Nguyễn Năng Mạnh.

Theo kết luận điều tra, nhân vật trung tâm của vụ án là Nguyễn Năng Mạnh, cựu Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA, đồng thời là Giám đốc Công ty MegaPharco, Phó giám đốc nắm 70% cổ phần tại Công ty MediPhar và cổ đông sáng lập Công ty Hùng Phương. Hệ sinh thái doanh nghiệp này hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh thực phẩm chức năng.

Từ năm 2020 đến tháng 4/2025, để chủ động nguồn nguyên liệu phục vụ hai nhà máy MediPhar và MediUSA, Mạnh sử dụng Công ty Hùng Phương làm đầu mối mở tờ khai hải quan nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài, chủ yếu từ Trung Quốc.

Theo quy định, nguyên liệu sản xuất thực phẩm chức năng khi nhập khẩu phải có đầy đủ hồ sơ gồm: tờ khai hải quan, hóa đơn thương mại, giấy chứng nhận xuất xứ, tài liệu phân tích hàng hóa, bản tự công bố sản phẩm và kết quả kiểm nghiệm đạt yêu cầu từ cơ quan chức năng. Tuy nhiên, trong quá trình nhập khẩu, nhiều lô hàng của Công ty Hùng Phương gặp vướng mắc về thủ tục, không được thông quan. Để tháo gỡ, Nguyễn Năng Mạnh đã tìm cách móc nối với cán bộ thuộc Cục Giám sát quản lý về Hải quan.

Theo hồ sơ điều tra, Nguyễn Hữu Tuân, khi đó là Phó phòng Giám quản 5 của Cục Giám sát quản lý về Hải quan, đã nhận lời giúp doanh nghiệp “gỡ vướng”. Sau khi tiếp nhận đề nghị từ phía Công ty Hùng Phương, Tuân báo cáo với cấp trên là Nguyễn Thế Việt, khi đó giữ chức Cục phó Cục Giám sát quản lý về Hải quan.

Xem xét hồ sơ, ông Việt cho rằng “có thể giúp được”, nhưng yêu cầu Tuân làm việc với doanh nghiệp để thống nhất “mức chi phí cụ thể”.

Ít ngày sau, Tuân gọi điện hẹn đại diện Công ty Hùng Phương đến gặp tại một quán cà phê trên phố Hoàng Cầu (Hà Nội). Tại đây, hai bên thống nhất mức chi 1,5 tỷ đồng để tháo gỡ các vướng mắc trong thủ tục nhập khẩu. Tuy nhiên, khi quay lại báo cáo với cấp trên, Tuân không nói đúng số tiền đã thỏa thuận, mà chỉ thông báo rằng doanh nghiệp “chấp nhận chi 800 triệu đồng”.

Từ số tiền 1,5 tỷ đồng nhận từ doanh nghiệp, Tuân giữ lại 800 triệu đồng và đưa cho ông Việt 700 triệu đồng.

Dàn xếp từ hải quan sang Bộ Y tế

Chi tiết sự vụ như sau: Ngày 15/3/2023, Công ty Hùng Phương mở tờ khai nhập khẩu hai loại nguyên liệu thực phẩm Chondroitin Sulfate Sodium tại Chi cục Hải quan Phú Thọ. Sau khi lấy mẫu phân tích, lô hàng này được thông quan. Tuy nhiên, đến tháng 11/2023, bốn lô hàng tiếp theo của doanh nghiệp bị ách lại do vướng mắc về phân loại và quản lý nguyên liệu thực phẩm chức năng.

Trước tình thế này, Nguyễn Năng Mạnh tiếp tục chỉ đạo cấp dưới liên hệ với Nguyễn Hữu Tuân để tìm cách tháo gỡ.

Theo chỉ đạo của Nguyễn Thế Việt, Tuân yêu cầu doanh nghiệp viết lại văn bản kiến nghị, chỉ nêu một vướng mắc cụ thể để thuận lợi cho việc xử lý. Đồng thời, phía doanh nghiệp phải đưa trước 300 triệu đồng để “làm việc” với Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế).

Chiều 14/12/2023, Nguyễn Năng Mạnh cầm 300 triệu đồng đến khu vực trụ sở Tổng cục Hải quan trên phố Dương Đình Nghệ (Hà Nội) đưa cho Tuân. Sau khi nhận tiền, Tuân chuyển toàn bộ cho ông Việt.

Từ nguồn tiền này, Nguyễn Thế Việt liên hệ với Phan Công Chiến, khi đó là Trưởng phòng Quản lý kinh doanh dược thuộc Cục Quản lý Dược, để trao đổi về vướng mắc của doanh nghiệp.

Ngày 25/12/2023, sau khi doanh nghiệp gửi văn bản kiến nghị nhưng chưa nhận được phản hồi, ông Việt gọi điện cho Chiến đề nghị sớm ban hành văn bản hướng dẫn.

Cùng ngày, Việt chuyển 50 triệu đồng vào tài khoản của một cán bộ thuộc Phòng Giám quản 5 và nhờ người này “đóng giả” đại diện Công ty Hùng Phương đến gặp Phan Công Chiến để đưa tiền. Sau khi nhận tiền, Chiến chỉ đạo chuyên viên soạn thảo văn bản trả lời và trình lãnh đạo ký gửi lại phía hải quan.

Văn bản này sau đó được chuyển cho các đơn vị hải quan tại Hà Nội và Hải Phòng, tạo cơ sở để các lô hàng nguyên liệu của Công ty Hùng Phương được thông quan.

Tối 4/1/2024, Nguyễn Năng Mạnh tiếp tục gặp Tuân tại quán cà phê và đưa 1,2 tỷ đồng còn lại, hoàn tất thỏa thuận 1,5 tỷ đồng trước đó. Sau khi nhận tiền, Tuân đưa cho ông Việt thêm 400 triệu đồng. Theo lời khai, ông Việt nói Tuân “giữ lại 100 triệu đồng tiền môi giới”.

Trong số tiền nhận được, ông Việt sau đó đưa 50 triệu đồng cho Phan Công Chiến và 30 triệu đồng cho một chuyên viên tham gia xử lý hồ sơ.

Theo cáo buộc của cơ quan điều tra, Nguyễn Năng Mạnh đã chỉ đạo sản xuất và buôn bán 88 sản phẩm thực phẩm chức năng giả, với tổng giá trị hàng hóa lên tới 539 tỷ đồng, thu lợi bất chính hơn 264 tỷ đồng. Ngoài ra, Mạnh còn bị xác định đưa hối lộ gần 5 tỷ đồng cho nhiều cán bộ thuộc các cơ quan quản lý trong quá trình thẩm định và hậu kiểm hai nhà máy sản xuất.

Cơ quan điều tra cũng cáo buộc doanh nghiệp của Mạnh vi phạm quy định về kế toán, gây thiệt hại cho Nhà nước gần 144 tỷ đồng. Trong quá trình khám xét, lực lượng chức năng đã thu giữ khoảng 100 tấn thực phẩm chức năng giả tại nhiều kho hàng của hệ thống doanh nghiệp này.

Minh Đức