Các 'ông lớn' ngân hàng mất hàng chục nghìn tỷ tiền gửi

Có 12 trong số 27 ngân hàng công bố báo cáo tài chính ghi nhận tiền gửi khách hàng sụt giảm. Ảnh: Nam Khánh.

Bức tranh huy động vốn toàn ngành ngân hàng trong 3 tháng đầu năm 2026 lộ rõ sự phân hóa. Có 12 trong số 27 ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán đã công bố báo cáo tài chính ghi nhận tiền gửi khách hàng sụt giảm, trong khi vẫn có một số nhà băng tăng trưởng chỉ tiêu này mạnh mẽ nhờ chủ động nâng lãi suất huy động.

Huy động vốn toàn ngành ngân hàng chậm lại

Tổng hợp báo cáo tài chính quý I/2026 từ 27 ngân hàng thương mại niêm yết trên sàn chứng khoán cho thấy tổng tiền gửi khách hàng hợp nhất của toàn hệ thống đạt khoảng 12,88 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 0,6% so với thời điểm cuối năm 2025. Đây là mức tăng trưởng huy động đầu năm khá thấp, đặc biệt khi đặt cạnh tốc độ tăng tín dụng toàn hệ thống đạt 3,7% trong cùng giai đoạn.

Đáng chú ý, 12/27 ngân hàng ghi nhận tiền gửi khách hàng sụt giảm trong quý I, mức cao nhất trong nhiều năm qua. Tỷ lệ này cho thấy áp lực huy động vốn không còn là vấn đề cục bộ của một vài nhà băng.

Trong nhóm ngân hàng có lượng tiền gửi sụt giảm, BIDV là cái tên gây chú ý nhất cả về quy mô lẫn tốc độ. Kết thúc năm 2025, BIDV lập đỉnh với hơn 2,22 triệu tỷ đồng tiền gửi khách hàng, tăng tới 270.000 tỷ đồng (tương đương mức tăng ròng tới 13,8%) chỉ trong một năm.

Thế nhưng chỉ trong vòng 3 tháng đầu năm 2026, con số này đã giảm xuống còn 2,14 triệu tỷ đồng, tức "bốc hơi" hơn 82.000 tỷ đồng, giảm gần 3,7%. Đây là mức giảm mạnh nhất của BIDV trong nhiều năm trở lại đây. Đáng chú ý, trong khi tiền gửi co lại, dư nợ cho vay của BIDV lại tăng thêm gần 57.000 tỷ đồng (tương ứng mức tăng 2,4%), đạt gần 2,43 triệu tỷ đồng.

MB cũng ghi nhận mức giảm tiền gửi lên tới 15.000 tỷ đồng trong quý I, xuống còn khoảng 905.918 tỷ đồng. Ngược chiều, dư nợ cho vay khách hàng của MB tiếp tục mở rộng lên hơn 1,12 triệu tỷ đồng, càng làm rõ sức ép cân đối nguồn vốn.

Ở nhóm ngân hàng tư nhân cỡ trung, Techcombank giảm 19.103 tỷ đồng, tương ứng giảm 3%, xuống còn 599.808 tỷ đồng; Sacombank giảm 17.553 tỷ đồng (-2,8%) còn 600.789 tỷ đồng; ACB giảm 16.071 tỷ đồng (-2,7%) xuống 569.110 tỷ đồng.

Tại nhóm ngân hàng quy mô nhỏ hơn, áp lực không kém phần nặng nề. SeABank mất 5.931 tỷ đồng (-3%), MSB giảm 2.776 tỷ đồng (-1,4%), PGBank giảm 1.425 tỷ đồng (-3%), Saigonbank giảm 978 tỷ đồng (-3,7%) và NamABank giảm 945 tỷ đồng (-0,5%).

Ở chiều ngược lại, một nhóm ngân hàng không chỉ giữ vững mà còn tăng trưởng mạnh mẽ tiền gửi trong quý I/2026, chủ yếu nhờ chính sách lãi suất huy động linh hoạt.

HDBank là ngân hàng tăng mạnh nhất về giá trị tuyệt đối, với tiền gửi khách hàng tăng thêm 60.835 tỷ đồng (+10,8%), lên hơn 621.549 tỷ đồng. Đây là mức tăng trưởng huy động cao nhất trong nhóm ngân hàng quy mô.

VPBank đứng ngay sau với mức tăng 54.675 tỷ đồng (+8,7%), đưa tổng tiền gửi lên 682.719 tỷ đồng. Đáng chú ý, VPBank cũng là ngân hàng có tăng trưởng tín dụng nổi bật nhất quý I với mức tăng 10,3%.

Ngoài hai nhà băng kể trên, VietinBank ghi nhận tiền gửi tăng thêm 30.445 tỷ đồng (+1,7%), đạt hơn 1,82 triệu tỷ đồng, củng cố vị thế ngân hàng có quy mô huy động lớn thứ hai hệ thống. SHB tăng 28.045 tỷ đồng (+4,9%); VIB tăng 21.796 tỷ đồng (+7,4%).

Trong nhóm ngân hàng vừa và nhỏ, ABBank gây chú ý khi tiền gửi tăng gần 10%; OCB và NCB tăng gần 6%; VietABank tăng 3,3%.

Huy động vốn thành "điểm nóng"

Trong báo cáo cập nhật ngành ngân hàng mới công bố, Chứng khoán SSI Research chỉ rõ sự phân hóa tiền gửi khách hàng theo khối. Trong đó nhóm Big 4 (Vietcombank, VietinBank, BIDV, Agribank) giảm 0,7 điểm % tiền gửi khách hàng, trong khi nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân tăng 1,3 điểm %.

Theo phân tích của SSI Research, khả năng huy động vốn đã trở thành yếu tố phân hóa then chốt đối với tăng trưởng tín dụng trong bối cảnh hiện nay. Nguyên nhân sâu xa nằm ở chỉ số tỷ lệ cho vay/huy động (LDR). Đến cuối quý I/2026, LDR toàn hệ thống đã vượt mức 100%, phản ánh tổng dư nợ cho vay đã vượt qua tổng tiền gửi huy động từ khách hàng.

Hệ quả trực tiếp là thanh khoản ngày càng phụ thuộc vào các nguồn vốn thay thế như tiền gửi Kho bạc Nhà nước, kênh thị trường mở (OMO) và vốn nước ngoài, thay vì nền tảng bền vững từ tăng trưởng tiền gửi cốt lõi.

Trước áp lực này, nhiều ngân hàng buộc phải đa dạng hóa nguồn vốn. BIDV là đơn vị phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu mạnh nhất với mức tăng 78.000 tỷ đồng, tiếp theo là ACB tăng 23.000 tỷ đồng và MB tăng 22.000 tỷ đồng.

SSI Research cũng chỉ ra rằng bức tranh huy động kém tích cực trong quý I còn bị chi phối bởi nhiều nhân tố cấu trúc và mùa vụ như xu hướng tăng nắm giữ tiền mặt trước các thay đổi chính sách; vòng quay tiền chậm lại sau giai đoạn bất động sản hút vốn mạnh và đặc thù tiền gửi doanh nghiệp thường suy giảm vào đầu năm trước khi quay trở lại theo chu kỳ sản xuất kinh doanh.

Các chuyên gia tại công ty chứng khoán này nhận định áp lực huy động có thể dần hạ nhiệt trong quý II khi hội tụ nhiều yếu tố hỗ trợ như lãi suất huy động vẫn neo ở mức tương đối cao, tiền gửi doanh nghiệp có xu hướng quay lại theo yếu tố mùa vụ và một số thay đổi chính sách thuế có thể hỗ trợ dòng tiền quay trở lại hệ thống.

Ngoài ra, nếu huy động vốn nước ngoài được triển khai hiệu quả và nhu cầu tín dụng chậm lại do mặt bằng lãi suất cho vay vẫn ở mức cao, thanh khoản toàn hệ thống có thể dần ổn định hơn.

Hồng Nhung