Các hãng xe điện Trung Quốc dốc toàn lực lật đổ ngôi vương của Tesla

Đích đến tiếp theo của họ đã được xác định rõ ràng: Thị trường taxi không người lái (robotaxi). Với những bước tiến vũ bão trong công nghệ tự lái, các doanh nghiệp nội địa tỉ dân không giấu giếm tham vọng nhắm thẳng vào Tesla, biến các cuộc triển lãm ô tô thành sàn đấu phô diễn sức mạnh trí tuệ nhân tạo (AI) và đặt nền móng cho một cuộc cách mạng giao thông đô thị trên phạm vi toàn cầu.

Trình diễn công nghệ đỉnh cao của xe điện Trung Quốc và khát vọng “soán ngôi” Tesla

Tại Auto China 2026 – triển lãm ô tô lớn nhất thế giới vừa chính thức khai mạc vào thứ sáu tuần trước, tại Bắc Kinh – hàng nghìn khách tham quan đã được chứng kiến một cuộc phô diễn sức mạnh công nghệ chưa từng có. Trọng tâm của sự kiện không còn là những chiếc xe điện thông thường, mà là những phương tiện thông minh được tích hợp AI tiên tiến, có khả năng tự động luồn lách và xử lý tình huống trong điều kiện giao thông đông đúc. Điển hình trong làn sóng này là những tên tuổi lớn như Xpeng và Geely, khi họ thẳng thắn công bố tầm nhìn vĩ mô về việc xây dựng các đội xe robotaxi khổng lồ của riêng mình.

Xpeng, đối tác chiến lược của Volkswagen tại Trung Quốc, đang thể hiện quyết tâm cao độ khi trang bị cho toàn bộ dải sản phẩm EV của mình khả năng tự lái đạt chuẩn robotaxi. Hãng xe có trụ sở tại Quảng Châu đặt mục tiêu tham vọng sẽ triển khai các phương tiện tự hành cho dịch vụ gọi xe ngay trong năm nay. Trở thành tâm điểm tại gian hàng của Xpeng ở Bắc Kinh là mẫu xe thể thao đa dụng (SUV) sáu chỗ mang tên GX. Hãng xe tự hào quảng bá khả năng tự đỗ xe và tự tin di chuyển qua những môi trường khắc nghiệt như sương mù dày đặc của mẫu xe này.

Ông He Xiaopeng, nhà sáng lập Xpeng, tiết lộ rằng chiếc GX, với mức giá khởi điểm từ 399.800 nhân dân tệ (tương đương 58.482 USD), hoàn toàn có thể được chuyển đổi thành một chiếc robotaxi chuyên nghiệp. Ông cũng tự tin tuyên bố rằng phần mềm “Vision-Language-Action” (Tầm nhìn - Ngôn ngữ - Hành động) của công ty sẽ chính thức vượt qua hệ thống Full Self-Driving (FSD) trứ danh của Tesla vào tháng 8 tới. “Mẫu xe GX sẽ mang đến cho thị trường đại chúng một cái nhìn thực tế về những gì robotaxi có thể làm được”, ông He chia sẻ bên lề sự kiện. Hiện tại, một lô nhỏ robotaxi được phát triển dựa trên nền tảng GX đã bước vào giai đoạn thử nghiệm giới hạn trên các tuyến đường công cộng tại Quảng Châu.

Động thái của Xpeng phản ánh một xu hướng lớn hơn: các nhà sản xuất Trung Quốc đang khao khát nhảy vọt từ hệ thống hỗ trợ người lái Cấp độ 2 (Level 2), vốn đòi hỏi sự giám sát chủ động của con người và đã quá phổ biến trong ngành công nghiệp EV, lên Cấp độ 4 (Level 4), tức là khả năng lái hoàn toàn tự động trong hầu hết mọi hoàn cảnh.

Một mẫu xe điện Trung Quốc với công nghệ tự lái

Không hề kém cạnh, Geely (một trong những ông lớn của ngành ô tô Trung Quốc) cũng đã trình làng nguyên mẫu robotaxi chế tạo chuyên dụng đầu tiên của mình mang tên Eva Cab. Nền tảng gọi xe Caocao của Geely tham vọng sẽ tung ra 100.000 chiếc taxi không người lái trên toàn thế giới vào năm 2030. Động thái này đẩy Geely vào thế đối đầu trực tiếp với dự án Cybercab của tỉ phú Elon Musk. Ở thời điểm hiện tại, Caocao đang tích cực thử nghiệm mẫu xe 9X (thuộc thương hiệu con Zeekr của Geely) dưới dạng robotaxi trên các con phố ở Hàng Châu.

Bùng nổ quy mô: Chớp thời cơ khi đối thủ chững lại

Tính đến năm 2025, Trung Quốc đã có khoảng 4.500 chiếc robotaxi hoạt động tại các khu vực thử nghiệm trải dài trên 10 thành phố lớn. Tuy nhiên, con số này sẽ không dừng lại ở đó. Trong một báo cáo nghiên cứu công bố hồi đầu tháng này, các nhà phân tích của ngân hàng HSBC nhận định: “Ngành công nghiệp robotaxi của Trung Quốc đang tiến gần đến điểm bùng phát khi quy mô các đội xe được mở rộng và một số thị trường bắt đầu đạt điểm hòa vốn”. HSBC mạnh dạn dự báo đội xe không người lái của quốc gia này sẽ cán mốc con số khổng lồ 500.000 chiếc vào năm 2030, đồng nghĩa với việc cứ 10 chiếc taxi trên đường phố Trung Quốc thì sẽ có 1 chiếc là robotaxi.

Để thấy rõ tham vọng này, hãy làm một phép so sánh với cường quốc công nghệ Mỹ. Các nhà phân tích của Goldman Sachs ước tính Mỹ sẽ chỉ có khoảng 35.000 chiếc robotaxi được triển khai vào năm 2030. Dù CEO Elon Musk vừa tuyên bố trên mạng xã hội X rằng: Quá trình sản xuất Cybercab đã bắt đầu và hứa hẹn sẽ thử nghiệm xe không người lái tại “khoảng chục bang”, vào cuối năm nay. Nhưng giới đầu tư vẫn không quên, mục tiêu phục vụ một nửa dân số Mỹ bằng Cybercab vào năm 2025 của ông đã đổ vỡ. Hiện tại, Tesla mới chỉ vận hành dịch vụ robotaxi quy mô nhỏ với mẫu Model Y tại ba thành phố ở Texas.

Trong khi Tesla đang chật vật với các mốc thời gian tự đặt ra, Waymo (công ty con của Alphabet) lại đang bứt tốc ấn tượng. Tháng trước, Waymo công bố đã vận hành 3.000 robotaxi trên 10 thành phố của Mỹ, hoàn thành 500.000 chuyến đi mỗi tuần. Tuy nhiên, sức ép thực sự đang đến từ các binh đoàn công nghệ Trung Quốc.

Seres, đối tác sản xuất EV của Huawei, vừa ra mắt phiên bản mới nhất của kiến trúc công nghệ MF, được Chủ tịch He Liyang miêu tả là một bước tiến vươn tới “trí tuệ hiện thân Cấp độ 4”. Dù khá kín tiếng về chi tiết, ông vua xe điện BYD cũng đã ngầm xác nhận tham vọng robotaxi của mình thông qua việc tích hợp nền tảng Drive Hyperion của hãng chip Mỹ Nvidia vào dự án “xe tự hành Cấp độ 4 thế hệ tiếp theo”. Hàng loạt hãng xe do nhà nước hậu thuẫn như Changan Automobile, IM Motors và Hongqi cũng đã chính thức được cấp giấy phép thử nghiệm xe Cấp độ 4.

Sự trỗi dậy đồng loạt này được các tay chơi kỳ cựu hoan nghênh. Ông Wang Haojun, Giám đốc Tài chính của Pony.ai (đơn vị đang vận hành 1.400 robotaxi tại 10 thành phố toàn cầu), cho biết: “Khi đạt đến bước ngoặt thương mại hóa, đấu trường bắt buộc phải có thêm nhiều người chơi. Lợi ích là sự tham gia của họ sẽ giúp giảm chi phí tổng thể trên toàn bộ chuỗi cung ứng”. Ông Wang cũng chỉ ra cục diện hiện tại: “Tesla đang trì hoãn các cột mốc đã hứa, trong khi Waymo đang tăng tốc”.

Ở thượng nguồn chuỗi cung ứng, ông Mark Qiu, CEO của hãng sản xuất lidar Robosense (nhà cung cấp cảm biến cho Xpeng và Pony.ai), tỏ ra vô cùng lạc quan: “Tôi cực kỳ hoan nghênh bất kỳ ai biến công nghệ tự lái cấp độ cao thành hiện thực, bất kể đó là ai, miễn là họ mua lidar của chúng tôi”.

Lằn ranh đỏ pháp lý và bài toán an toàn chưa có lời giải

Tuy nhiên, cuộc chạy đua công nghệ nóng bỏng này không phải không có những lực cản. Trong khi nỗ lực phá vỡ các giới hạn kỹ thuật, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc phải luôn duy trì sự cảnh giác cao độ để không dẫm lên “lằn ranh đỏ” về mặt quy định do giới chức nước này thiết lập.

Các xe điện Trung Quốc thường xuyên tham gia triển lãm

Theo truyền thông địa phương, ngay tại khuôn khổ triển lãm Auto China 2026, các cơ quan chức năng đã đưa ra những lời cảnh báo nghiêm khắc, yêu cầu các hãng xe không được phép phóng đại năng lực tự lái của mình. Trong một danh sách các “hành vi tiêu cực” được ban hành (trải dài từ việc công kích đối thủ cạnh tranh cho đến bán phá giá ô tô dưới mức chi phí sản xuất), các nhà quản lý đặc biệt chỉ thị cho các đơn vị trưng bày không được làm lu mờ ranh giới giữa “lái xe hỗ trợ” (assisted driving) và “lái xe tự động” (autonomous driving).

Sự răn đe này không phải là không có cơ sở. Nó đánh dấu sự mở rộng trong chiến dịch càn quét của Bắc Kinh đối với các chiến dịch tiếp thị gây hiểu lầm của ngành ô tô. Trước đây, nhiều hãng xe đã sử dụng những ngôn từ tiếp thị mỹ miều để hứa hẹn với người mua rằng họ hoàn toàn có thể rời tay khỏi vô lăng khi tham gia giao thông. Giọt nước tràn ly dẫn đến sự thắt chặt pháp lý này là một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng gây tử vong liên quan đến một chiếc xe điện của Xiaomi diễn ra vào năm ngoái.

Sự kiện đau lòng này là hồi chuông cảnh tỉnh cho toàn bộ ngành công nghiệp. Nó nhắc nhở rằng, dù phần mềm AI có tiên tiến đến đâu, hệ thống radar có nhạy bén cỡ nào, thì sinh mạng con người vẫn phải được đặt lên hàng đầu. Cuộc đua robotaxi không chỉ là cuộc chiến về năng lực điện toán hay số lượng xe sản xuất, mà còn là một bài toán hóc búa về việc xây dựng niềm tin của công chúng và tuân thủ tuyệt đối các khuôn khổ an toàn. Các hãng xe Trung Quốc có thể đang nắm trong tay lợi thế về tốc độ và quy mô để cạnh tranh với Tesla, nhưng con đường tiến tới kỷ nguyên giao thông không người lái vẫn sẽ cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa sự bứt phá công nghệ và các khuôn khổ pháp lý chặt chẽ.

Bùi Tú