Các hãng AI Trung Quốc săn Nvidia H200 từ chợ đen hay dùng chip nội địa yếu hơn?

Nhiều hãng AI Trung Quốc muốn có chip hiệu năng cao của Nvidia đang đối mặt với tình huống khó xử: Mua chúng từ thị trường chợ đen với giá cao hơn nhiều, hoặc chấp nhận lựa chọn thay thế hiệu năng thấp hơn từ các nhà sản xuất trong nước, chẳng hạn Huawei.

Nguyên nhân vì Tổng cục Hải quan Trung Quốc đang giữ lại H200 của Nvidia tại biên giới, dù chính quyền Trump đã cấp phép cho công ty Mỹ xuất khẩu GPU (bộ xử lý đồ họa) tiên tiến thứ hai của mình sang Trung Quốc, ba nguồn tin nói với trang SCMP.

Theo một nguồn tin, bất kỳ đơn đặt hàng nào cho Nvidia H200 hiện đều “cực kỳ nhạy cảm” và vẫn chưa rõ khi nào các nhà chức trách Trung Quốc sẽ phê duyệt việc nhập khẩu.

Sự không chắc chắn về việc Trung Quốc cuối cùng có phê duyệt nhập khẩu Nvidia H200 hay không, đã buộc một số công ty cần gấp phải cân nhắc mua GPU này từ thị trường chợ đen. Hai nhà bán lại GPU Nvidia tại Trung Quốc tiết lộ thông tin này với SCMP hôm 22.1.

Một nhà phân phối GPU Nvidia cho biết ông đã nhận được “vài yêu cầu” trong hai ngày qua về H200 và bộ máy chủ kết hợp tám H200 đang được bán với giá khoảng 2,3 triệu nhân dân tệ (330.403 USD), cao hơn khoảng 50% so với giá niêm yết chính thức tại Trung Quốc đại lục. Tuy nhiên, nhà phân phối này nói thêm rằng ngay cả việc tìm mua H200 trên thị trường chợ đen cũng trở nên khó khăn hơn do sự kiểm soát chặt chẽ hơn từ hải quan Trung Quốc.

Dù vậy, ông Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) vẫn thể hiện sự lạc quan về “nhu cầu mạnh mẽ” với H200 tại Trung Quốc, khi công ty Mỹ đang tăng cường sản xuất GPU này.

Jensen Huang dự kiến sẽ đến thăm Trung Quốc trong tháng 1 như một phần trong nỗ lực của Nvidia nhằm trở lại thị trường này, Bloomberg đưa tin. Năm 2025, tỷ phú 62 tuổi người Mỹ đã đến thăm Trung Quốc ba lần để thể hiện cam kết của Nvidia tại đây.

Tại triển lãm điện tử tiêu dùng CES 2026 đầu tháng 1, Jensen Huang cho biết Trung Quốc dự kiến sẽ không đưa ra thông báo chính thức về việc phê duyệt nhập khẩu H200, thay vào đó tình hình sẽ được phản ánh qua các đơn đặt mua của khách hàng Trung Quốc.

Theo Frank Kung - nhà phân tích tại công ty nghiên cứu TrendForce (Đài Loan), lý do chính Trung Quốc chưa phê duyệt H200 có thể "để đánh giá và hỗ trợ mục tiêu tự chủ nguồn cung chip AI trong nước”. Đây là sự giằng co giữa việc ưu tiên hiệu năng trong ngắn hạn và chiến lược tự chủ, bền vững dài hạn, theo Arisa Liu - Giám đốc điều hành tại Taiwan Industry Economics Services (cơ sở dữ liệu của Viện Nghiên cứu Kinh tế Đài Loan).

Tuy nhiên, bà cho rằng với ngành công nghệ Trung Quốc, những tổn thất trong ngắn hạn có thể nghiêm trọng và lan rộng hơn.

Một máy chủ được trang bị các GPU Nvidia H200 - Ảnh: Shutterstock Images

H200 đã được các hãng công nghệ lớn Trung Quốc săn đón

Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bật đèn xanh vào tháng trước, H200 đã được các hãng công nghệ lớn Trung Quốc săn đón vì hiệu năng cao, kết hợp với hệ sinh thái CUDA của Nvidia, rất phù hợp để huấn luyện các mô hình AI lớn.

CUDA ra đời năm 2003 như một cách để lập trình chip đồ họa. Ngày nay, CUDA đã phát triển thành một hệ sinh thái phần mềm đa tầng, ngôn ngữ, thư viện, trình biên dịch, hệ thống suy luận, mà hầu hết công ty AI đều dựa vào.

ByteDance, công ty mẹ TikTok và Douyin, đã lên kế hoạch chi khoảng 100 tỉ nhân dân tệ cho chip Nvidia vào năm 2026, gồm cả H200, SCMP đưa tin hồi tháng trước.

Theo các nguồn tin, các hãng công nghệ Trung Quốc đã đặt mua hơn 2 triệu Nvidia H200 với giá khoảng 27.000 USD mỗi GPU, vượt xa lượng tồn kho 700.000 GPU của Nvidia. Con số này được tiết lộ hồi tháng 12.2025.

Dẫu vậy, một số nhà phát triển AI trong nước đã chuyển sang dùng chip “cây nhà lá vườn”, như dòng Ascend của Huawei, trong bối cảnh lo ngại an ninh liên quan đến GPU Nvidia cũng như sự không chắc chắn do chính sách xuất khẩu thay đổi của Mỹ gây ra.

Các chip AI của Huawei cũng như các công ty khởi nghiệp GPU Trung Quốc như Moore Threads, MetaX và Biren Technology đều “có thể sử dụng được”, theo một nhà nghiên cứu từ phòng thí nghiệm AI do chính phủ hậu thuẫn (từ chối nêu tên vì không được phép phát ngôn với truyền thông).

Với tác vụ suy luận AI, vốn có yêu cầu hiệu năng thấp hơn, các chip nội địa từ Baidu và Alibaba đã chứng tỏ hiệu quả hơn về mức tiêu thụ token, tức chiếm ít tài nguyên hơn, so với Nvidia H20 (phiên bản đời trước H200) khi chạy các mô hình như DeepSeek R1 và Qwen, theo tờ Caijing.

Trong AI, token là đơn vị nhỏ mà mô hình dùng để đọc và hiểu văn bản. Mỗi token có thể là một từ hoàn chỉnh, một phần của từ, một ký tự hoặc dấu câu.

“Với việc Trung Quốc hướng tới tự chủ nhiều hơn, tôi không nghĩ nhiều công ty sẽ muốn mạo hiểm phụ thuộc vào Nvidia trong dài hạn”, Neil Shah, Phó chủ tịch hãng nghiên cứu thị trường Counterpoint Research, nhận định.

Tạo đòn bẩy với Mỹ trước chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump?

H200 của Nvidia là một trong những điểm nóng lớn nhất hiện nay trong quan hệ Mỹ - Trung. Cách đây hơn 1 tuần, Reuters đưa tin Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã thông báo cho nhân viên rằng chip AI Nvidia H200 không được phép nhập khẩu vào nước này.

Dù nhu cầu với Nvidia H200 từ các doanh nghiệp Trung Quốc rất lớn, vẫn chưa rõ chính quyền nước này có muốn cấm hoàn toàn để tạo điều kiện cho các hãng chip nội địa phát triển, hay vẫn đang cân nhắc các biện pháp hạn chế? Liệu các biện pháp này có được dùng như một đòn bẩy trong đàm phán với Mỹ không?

Theo Reuters, nhà chức trách Trung Quốc không đưa ra lý do cho các chỉ đạo này, cũng không cho biết đây là lệnh cấm chính thức hay chỉ là biện pháp tạm thời.

Trang The Information đưa tin chính phủ Trung Quốc đã thông báo với một số hãng công nghệ rằng họ chỉ phê duyệt việc mua H200 trong những trường hợp đặc biệt, chẳng hạn cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) được thực hiện ở các dự án hợp tác với các trường đại học. Các miễn trừ cho mục đích R&D và cho các trường đại học đang được thảo luận.

Các nhà phân tích cho rằng động thái này có thể nhằm tạo thêm đòn bẩy với Mỹ trước chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 4 của ông Trump để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, trong bối cảnh hai bên đang duy trì một trạng thái đình chiến mong manh về thương mại.

“Trung Quốc đang thúc đẩy để xem họ có thể giành được những nhượng bộ lớn hơn nào nhằm tháo gỡ các biện pháp kiểm soát công nghệ do Mỹ dẫn dắt”, bà Reva Goujon, chiến lược gia địa chính trị tại hãng nghiên cứu Rhodium Group, nhận định.

Nhằm kìm hãm sự phát triển AI và công nghệ của Trung Quốc, Mỹ từ năm 2022 đã áp đặt các hạn chế với việc xuất khẩu chip cao cấp sang Trung Quốc.

Năm ngoái, ông Trump từng cấm rồi sau đó cho phép xuất khẩu Nvidia H20, loại chip yếu hơn nhiều so với H200. Tuy nhiên, Trung Quốc trên thực tế đã chặn các thương vụ này từ khoảng tháng 8.2025, khiến Jensen Huang tuyên bố thị phần chip AI của Nvidia tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới giảm về con số 0.

Trong khi đó, H200 có hiệu năng cao gấp khoảng 6 lần so với H20, nên trở thành sản phẩm rất hấp dẫn.

Dù các công ty Trung Quốc đã phát triển các chip AI riêng, chẳng hạn Ascend 910C của Huawei, Nvidia H200 vẫn được xem là hiệu quả hơn nhiều cho việc huấn luyện quy mô lớn các mô hình AI tiên tiến.

Song vẫn còn tranh cãi về việc bên nào sẽ hưởng lợi nhiều hơn từ việc bán H200 cho Trung Quốc.

Việc quay trở lại thị trường Trung Quốc sẽ mang lại lợi nhuận khổng lồ cho Nvidia và cả chính phủ Mỹ, vốn sẽ có doanh thu 25% trên các thương vụ bán H200.

David Sacks, quan chức phụ trách AI của Nhà Trắng, lập luận rằng việc xuất khẩu H200 sang Trung Quốc sẽ khiến các đối thủ Trung Quốc nản lòng trong việc dốc toàn lực để bắt kịp những thiết kế chip tiên tiến nhất của Nvidia.

“Trung Quốc tin rằng Mỹ đang rất muốn bán chip AI cho nước này. Vì vậy, họ cho rằng Trung Quốc có đủ đòn bẩy để buộc Mỹ phải nhượng bộ để đổi lấy việc phê duyệt giấy phép”, ông Chris McGuire, nghiên cứu viên cao cấp về Trung Quốc và công nghệ mới nổi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ, nhận định.

Sơn Vân