Cuộc chiến chip Mỹ - Trung bước sang giai đoạn mới

Trung Quốc đang tỏ rõ tham vọng thúc đẩy tự chủ công nghệ. Ảnh: Nikkei Asia.

Khái niệm "small yard, high fence" từng được Jake Sullivan, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden, dùng để mô tả chiến lược công nghệ của Washington với Bắc Kinh: Khoanh vùng và bảo hộ các công nghệ cốt lõi, đặc biệt là mảng chip và AI, nhằm ngăn Trung Quốc tiếp cận.

Trong nhiều năm, đây gần như là cuộc chơi một chiều: Mỹ dựng rào, Trung Quốc tìm cách thích nghi. Nhưng SCMP nhận định rằng những diễn biến mới đầu năm 2026 cho thấy Bắc Kinh không còn ở thế bị động.

Theo nhiều nguồn tin trong ngành, chính quyền Trung Quốc gần đây đã yêu cầu các doanh nghiệp công nghệ trong nước hạn chế mua chip AI cao cấp của Nvidia, bao gồm cả dòng H200 - loại chip vừa được Mỹ "bật đèn xanh" xuất khẩu trở lại sang Bắc Kinh với nhiều điều kiện.

Các quy định mới được cho là sẽ giới hạn tổng số chip AI tiên tiến mà doanh nghiệp Trung Quốc được phép nhập khẩu.

Một nhân viên trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc cho biết họ từng chuẩn bị triển khai các cụm máy chủ sử dụng H200 tại Nội Mông để phục vụ những khách hàng lớn như Alibaba Group Holding và ByteDance. Tuy nhiên, nhà chức trách đã yêu cầu doanh nghiệp này dành sẵn không gian cho chip nội địa, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào phần cứng của Mỹ.

Động thái này phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong tư duy chính sách của Bắc Kinh. Trong khi Washington coi chip AI là công cụ kiềm chế đối thủ, Trung Quốc ngày càng xem việc sử dụng công nghệ Mỹ ở quy mô lớn là một rủi ro an ninh dài hạn, nhất là khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu có thể bị siết chặt hoặc đảo chiều bất cứ lúc nào.

Song song đó, Bắc Kinh cũng tăng cường giám sát đầu tư nước ngoài. Gần đây, cơ quan chức năng Trung Quốc đã mở cuộc xem xét đối với thương vụ Meta Platforms - công ty mẹ của Facebook - mua lại Manus, một startup AI do người Trung Quốc sáng lập, dù thương vụ diễn ra bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc.

Theo bà Arisa Liu, Giám đốc nghiên cứu tại Taiwan Industry Economics Services, những diễn biến này đánh dấu một giai đoạn mới của cuộc chiến công nghệ Mỹ - Trung, nơi vai trò tấn công và phòng thủ đang hoán đổi.

Nếu trước đây Mỹ chủ động dựng rào để buộc Trung Quốc tách khỏi chuỗi cung ứng công nghệ cao, thì nay Bắc Kinh cũng bắt đầu dựng hàng rào nhằm thúc đẩy tự chủ và giảm phụ thuộc.

Dù vậy, giới phân tích nhận định Trung Quốc không có ý định "đóng cửa" hoàn toàn với công nghệ Mỹ trong ngắn hạn, bởi các chip như H200 vẫn có vai trò quan trọng đối với những dự án AI quy mô lớn. Nhưng trong bối cảnh cuộc chiến công nghệ giữa hai cường quốc đang bước sang trạng thái mới, các tập đoàn công nghệ toàn cầu có thể phải chọn đúng phe.

Tiến Lợi