Bước khởi đầu để Việt Nam và Singapore xây dựng 'quan hệ chiến lược thế hệ mới'

Một góc Khu công nghiệp VSIP (Thành phố Hồ Chí Minh). (Ảnh: Thanh Vũ/TTXVN)

Nhận lời mời của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Hành động Nhân dân Singapore, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư sẽ thăm chính thức Singapore, đồng chủ trì Đối thoại Chiến lược Việt Nam-Singapore lần thứ nhất từ ngày 24-25/8.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Phước Anh, chuyến thăm của đồng chí Trần Cẩm Tú và Đối thoại Chiến lược lần thứ nhất không chỉ là một sự kiện đối ngoại quan trọng mà là bước khởi đầu để hai nước xây dựng "quan hệ chiến lược thế hệ mới" - sâu sắc hơn về chính trị, rộng hơn về hợp tác và thực chất hơn về lợi ích.

Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Singapore được triển khai hiệu quả

Cùng là thành viên ASEAN nằm ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương phát triển năng động, với sự gần gũi về địa lý, tương đồng về văn hóa, chia sẻ nhiều lợi ích chung, cùng thích ứng với những thay đổi lớn lao của khu vực và thế giới, quan hệ Việt Nam-Singapore phát triển ngày càng mạnh mẽ, thực chất và hiệu quả.

Ngược dòng thời gian, trong hành trình tìm đường cứu nước đầy gian khổ vào đầu thập niên 30 của thế kỷ 20, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hai lần tới Singapore, vào tháng 3/1930 và tháng 1/1933.

Tại công viên Bảo tàng Văn minh châu Á hiện nay có bia tưởng niệm tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh - tượng đài đầu tiên trong chương trình tôn vinh "Những người bạn đến bờ biển chúng ta" của Singapore.

Ngay sau khi Hiệp định Paris về lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký tháng 1/1973, Singapore là một trong những quốc gia đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam), vào ngày 1/8/1973. Điều đặc biệt hơn nữa, Singapore cũng là một trong những nước ASEAN đầu tiên Việt Nam thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược cách đây 13 năm, vào tháng 9/2013. Singapore còn là quốc gia đầu tiên Việt Nam thiết lập quan hệ Đối tác Kinh tế số-Kinh tế xanh vào tháng 2/2023.

Trải qua hơn nửa thế kỷ, quan hệ Việt Nam-Singapore ngày càng đi vào chiều sâu, phát huy hiệu quả trên mọi lĩnh vực hợp tác. Điều này được thể hiện rõ qua tần suất các chuyến thăm cấp cao, các cấp và sự hiệu quả của các cơ chế hợp tác giữa hai nước.

Tổng Bí thư Tô Lâm hội đàm với Thủ tướng Cộng hòa Singapore, Tổng Thư ký Đảng Hành động nhân dân Singapore (PAP) Lawrence Wong (Singapore, 12/3/2025). (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Nổi bật là chuyến thăm chính thức Cộng hòa Singapore của Tổng Bí thư Tô Lâm (ngày 11 đến 13/3/2025). Chuyến thăm là một dấu mốc quan trọng nâng quan hệ hai nước lên một tầm cao mới. Trong chuyến thăm này, hai bên quyết định nâng cấp quan hệ Việt Nam-Singapore lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, tạo ra xung lực mới cho hợp tác mọi mặt giữa hai nước. Đây là bước phát triển có ý nghĩa quan trọng, phản ánh mức độ tin cậy chính trị cao, sự gắn bó lợi ích ngày càng sâu sắc và tầm nhìn chiến lược chung của hai nước trong bối cảnh mới.

Chỉ hơn 1 tuần sau đó, Thủ tướng Singapore Lawrence Wong thăm chính thức Việt Nam (ngày 25 và 26/3/2025), cho thấy sự quan tâm cũng như sự coi trọng của Singapore trong hợp tác với Việt Nam. Trong chuyến thăm này, hai bên đã ký kết các văn kiện hợp tác giữa hai nước, trong đó có Ý định thư về Hợp tác xây dựng Chương trình Hành động triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện và các thỏa thuận trong lĩnh vực thương mại điện gió, thanh toán xuyên biên giới sử dụng mã QR, phát triển số và đổi mới sáng tạo, giao lưu nhân dân...

Hai bên nhất trí “6 hơn” trong quan hệ hợp tác, theo đó thúc đẩy tin cậy chính trị sâu sắc hơn, hợp tác quốc phòng và an ninh thực chất hơn, kết nối hai nền kinh tế hiệu quả hơn, giao lưu nhân dân gắn kết hơn, hợp tác khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo đột phá hơn và hợp tác khu vực quốc tế chặt chẽ hơn.

Nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines, ngày 8/5/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có cuộc tiếp xúc song phương với Thủ tướng Singapore Lawrence Wong. Tại cuộc gặp, hai thủ tướng nhất trí duy trì trao đổi, tiếp xúc cấp cao, các cấp và trên các kênh; tập trung triển khai hiệu quả Chương trình Hành động quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam-Singapore giai đoạn 2025-2030. Hai bên cũng nhất trí tiếp tục phối hợp, tham vấn chặt chẽ trong các diễn đàn đa phương khu vực và quốc tế, củng cố sự đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Singapore Tharman Shanmugaratnam sáng 29/5/2026. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Gần đây nhất, nhận lời mời của Tổng thống Cộng hòa Singapore Tharman Shanmugaratnam và Phu nhân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Singapore từ ngày 29 đến 31/5/2026. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự và phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-la tổ chức tại Singapore vào ngày 29/5/2026.

Theo Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan, trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Singapore, lãnh đạo hai nước đã tái khẳng định cam kết tăng cường khả năng phục hồi chuỗi cung ứng và nâng cao lòng tin chiến lược để xây dựng quan hệ song phương vững mạnh và ổn định khu vực. Đó là lý do Singapore và Việt Nam thiết lập Đối thoại Chiến lược Singapore-Việt Nam để tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi ở cấp lãnh đạo về quản trị và hành chính công, cùng nhau quản lý tác động của các diễn biến địa chính trị.

Ngoài hợp tác song phương, hai nước cũng đã hợp tác và phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế. Hai nước cơ bản chia sẻ lập trường về các vấn đề khu vực và quốc tế, phối hợp lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương, trong đó có Liên hợp quốc. Hai bên cũng phối hợp chặt chẽ trong khối ASEAN nhằm không ngừng nâng cao vai trò và vị thế của hai nước trong ASEAN cũng như trên thế giới, góp phần giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc an ninh khu vực.

Hợp tác kinh tế-thương mại-đầu tư Việt Nam-Singapore đạt nhiều thành tựu

Là hai nền kinh tế mang tính bổ trợ lẫn nhau, Việt Nam và Singapore thúc đẩy thực thi các hiệp định thương mại mà hai bên cùng tham gia nhằm tăng cường hợp tác kinh tế song phương. Cùng là thành viên của Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), Việt Nam và Singapore khai thác hiệu quả những lợi ích mà các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mang lại, đóng góp vào quá trình phục hồi kinh tế mỗi nước, cũng như của khu vực hậu đại dịch.

Singapore là đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam cả trên lĩnh vực đầu tư, thương mại và kết nối, tích cực hỗ trợ Việt Nam trong đào tạo nguồn nhân lực. Singapore cũng là nước đi đầu về hợp tác trong các lĩnh vực mới nổi như khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Kim ngạch thương mại hai nước tăng theo từng năm, năm 2021 đạt 8,3 tỷ USD; năm 2022 đạt trên 9,16 tỷ USD; năm 2023 đạt 9 tỷ USD; năm 2024 đạt 10,3 tỷ USD; năm 2025 đạt hơn 31,3 tỷ USD.

Sản xuất các loại loa và tai nghe điện thoại di động tại nhà máy trong Khu Công nghiệp Đô thị và Dịch vụ VSIP Bắc Ninh. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Theo Thương vụ Việt Nam tại Singapore, tính chung 7 tháng năm 2026, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí đối tác thương mại thứ 10 của Singapore với kim ngạch trao đổi song phương đạt 33 tỷ SGD, tăng 43,1% so với cùng kỳ năm 2025. Trong số đó, Singapore xuất khẩu sang Việt Nam 17,8 tỷ SGD, tăng 9%; nhập khẩu từ Việt Nam đạt 15,1 tỷ SGD, tăng 126,8%. Về thương mại giữa Việt Nam-Singapore, nếu tính cả giá trị tạm nhập tái xuất, Singapore xuất siêu sang Việt Nam 2,7 tỷ SGD. Nếu chỉ tính xuất khẩu hàng có xuất xứ nội địa, Việt Nam xuất siêu sang Singapore với giá trị đạt 10 tỷ SGD, tương đương gần 7,7 tỷ USD.

Singapore hiện là nhà đầu tư lớn thứ hai tại Việt Nam với hơn 4.500 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký gần 97 tỷ USD. Các dự án của Singapore trải rộng trên nhiều lĩnh vực như công nghiệp chế biến, chế tạo, hạ tầng, logistics, bất động sản, tài chính, công nghệ cao và dịch vụ hiện đại, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế của Việt Nam.

Biểu tượng thành công tiêu biểu trong hợp tác song phương phải kể đến là hệ thống các khu công nghiệp Việt Nam-Singapore (VSIP). Từ khu VSIP đầu tiên được khởi động năm 1996, đến nay mạng lưới VSIP đã phát triển lên đến 22 khu tại nhiều địa phương trên cả nước. Các VSIP không chỉ là mô hình hợp tác kinh tế hiệu quả, mà còn trở thành biểu tượng của lòng tin, tầm nhìn dài hạn và sự gắn kết chiến lược giữa hai nước.

Một góc Khu công nghiệp VSIP Hải Phòng. (Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN)

Trong giai đoạn mới, các VSIP đang hướng tới mô hình xanh hơn, thông minh hơn, có hàm lượng công nghệ cao hơn và gắn với phát triển bền vững. Đại sứ Singapore tại Việt Nam Rajpal Singh cho biết hai nước đã ký Thỏa thuận Thực thi về Tín chỉ Carbon vào năm 2025 và dự kiến triển khai các dự án trong lĩnh vực này vào cuối năm 2026.

Một điểm nhấn rất quan trọng khác là hợp tác trong các lĩnh vực mới nổi và hợp tác chiều sâu. Singapore là quốc gia đi đầu trong ASEAN về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế số, tài chính, quản trị hiện đại và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Việt Nam và Singapore hiện đang thúc đẩy hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, năng lượng sạch, chuyển đổi xanh và phát triển trung tâm tài chính.

Đặc biệt, hai nước đang thúc đẩy các sáng kiến kết nối công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm kết nối các hệ sinh thái công nghệ, trung tâm đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao giữa hai nước. Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa chiến lược lâu dài, phù hợp với nhu cầu phát triển của Việt Nam và thế mạnh của Singapore.

Hợp tác đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản trị cũng là lĩnh vực có chiều sâu chiến lược. Singapore nhiều năm qua đã hỗ trợ Việt Nam đào tạo cán bộ lãnh đạo, quản lý và nhân lực chất lượng cao thông qua nhiều chương trình hợp tác thiết thực. Những hợp tác này không chỉ đem lại lợi ích trực tiếp, mà còn góp phần tăng cường sự kết nối chiến lược và hiểu biết lẫn nhau giữa hai nước.

Nền tảng cho “quan hệ chiến lược thế hệ mới” Việt Nam-Singapore

Theo Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Phước Anh, chuyến thăm của Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tới Singapore và đồng tổ chức Đối thoại Chiến lược Việt Nam-Singapore lần thứ nhất có ý nghĩa bản lề ở cả cấp độ chiến lược, chính trị và thực chất.

Thứ nhất, nó mở ra một cơ chế trao đổi mới ở cấp chiến lược là kênh Đảng. Đây là bước chuyển từ “quan hệ tốt” sang “quan hệ chiến lược." Hai bên có thể trao đổi thẳng và sâu về những vấn đề dài hạn: định hướng phát triển đất nước, xây dựng Nhà nước, phát triển kinh tế, quản trị xã hội, đào tạo cán bộ, cũng như những biến chuyển của khu vực và thế giới.

Thứ hai, chuyến thăm tạo nền tảng chính trị rất quan trọng để cụ thể hóa nội hàm Đối tác Chiến lược Toàn diện (CSP). CSP chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành các chương trình hợp tác cụ thể. Đối thoại Chiến lược lần thứ nhất sẽ giúp hai bên xác định những lĩnh vực hợp tác mới, vượt lên trên các lĩnh vực truyền thống như thương mại, đầu tư, giáo dục hay quốc phòng-an ninh. Đặc biệt, Singapore có nhiều kinh nghiệm mà Việt Nam đang quan tâm như trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số, đổi mới sáng tạo, quản trị đô thị, phát triển nguồn nhân lực, logistics, tài chính và kết nối quốc tế.

Thứ ba, đây là cơ hội để hai bên đưa quan hệ song phương vào những lĩnh vực thực chất, phù hợp với ưu tiên phát triển của Việt Nam. Singapore đang chuyển mạnh sang nền kinh tế dựa trên AI, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, trong khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, đẩy mạnh khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Vì vậy, hợp tác Việt Nam-Singapore thời gian tới có thể chuyển từ “Singapore đầu tư vào Việt Nam” sang mô hình sâu hơn: cùng nghiên cứu, cùng đổi mới sáng tạo, cùng phát triển công nghệ và cùng tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư tiếp Đại sứ Singapore tại Việt Nam Rajpal Singh chiều 5/8/2026, tại Hà Nội. (Ảnh: Phương Hoa/TTXVN)

Theo Đại sứ Trần Phước Anh, ý nghĩa lớn nhất của chuyến thăm là tạo ra một “kiến trúc” mới cho quan hệ Việt Nam-Singapore. Nếu trước đây quan hệ chủ yếu được thúc đẩy thông qua các cơ chế Chính phủ-Chính phủ và các dự án kinh tế, thì từ nay có thể hình thành một cấu trúc đa tầng: Đảng-Đảng, Nhà nước-Nhà nước, Chính phủ-Chính phủ, Quốc hội-Quốc hội, địa phương-địa phương và nhân dân-nhân dân, trong đó Đối thoại Chiến lược đóng vai trò kết nối ở tầng chính trị-chiến lược.

Đại sứ kỳ vọng Đối thoại Chiến lược Việt Nam-Singapore sẽ không chỉ là một cơ chế trao đổi chính sách ở cấp cao, mà thực sự trở thành một động lực mới để chuyển những định hướng lớn của hai nước thành các chương trình, dự án hợp tác cụ thể, có tính đột phá và tạo giá trị lâu dài.

Trước hết, trong lĩnh vực kinh tế xanh và chuyển đổi năng lượng, Việt Nam mong muốn tận dụng thế mạnh về công nghệ, tài chính xanh, quản trị và kết nối quốc tế của Singapore để cùng thúc đẩy các dự án năng lượng sạch, tín chỉ carbon và kinh tế tuần hoàn. Một hướng hợp tác có ý nghĩa chiến lược là kết nối các trung tâm sản xuất năng lượng của Việt Nam với hệ sinh thái tài chính, công nghệ và thị trường của Singapore, qua đó tạo ra các mô hình hợp tác có thể nhân rộng trong khu vực.

Thứ hai, chuyển đổi số, AI và đổi mới sáng tạo sẽ là một trụ cột quan trọng. Singapore có kinh nghiệm rất sâu về xây dựng chính phủ số, quản trị dữ liệu, AI và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; trong khi Việt Nam có thị trường lớn, lực lượng nhân lực công nghệ ngày càng phát triển và nhu cầu chuyển đổi số rất mạnh. Hai bên có thể đi xa hơn từ trao đổi kinh nghiệm sang đồng phát triển các giải pháp, trung tâm đổi mới sáng tạo, chương trình đào tạo nhân lực và các dự án AI, dữ liệu, công nghệ số phục vụ quản trị và doanh nghiệp.

Thứ ba, Đối thoại có thể góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trong hợp tác đầu tư và kết nối doanh nghiệp. Singapore hiện là một trong những nhà đầu tư lớn nhất tại Việt Nam, nhưng tiềm năng hợp tác còn rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, logistics, tài chính, đô thị thông minh, y tế, giáo dục và các ngành công nghiệp mới. Đối thoại Chiến lược tạo ra một kênh để hai bên cùng xác định những vấn đề cần tháo gỡ về thể chế, thủ tục và kết nối hệ sinh thái, từ đó thúc đẩy các dự án lớn và chất lượng cao hơn.

Đại sứ Trần Phước Anh kỳ vọng cơ chế này sẽ giúp kết nối tốt hơn 3 cấp độ: chiến lược-chính sách-dự án. Khi lãnh đạo hai nước thống nhất được những ưu tiên chiến lược, các bộ, ngành cần có cơ chế chính sách để theo dõi và đánh giá cụ thể, để bảo đảm các cam kết sẽ được doanh nghiệp chuyển hóa thành dự án và kết quả trên thực tế.

Giá trị lớn nhất của Đối thoại Chiến lược là giúp Việt Nam và Singapore cùng đón đầu những xu thế phát triển mới của khu vực, thay vì chỉ xử lý những vấn đề của quan hệ song phương hiện tại.

Giá trị lớn nhất của Đối thoại Chiến lược là giúp Việt Nam và Singapore cùng đón đầu những xu thế phát triển mới của khu vực, thay vì chỉ xử lý những vấn đề của quan hệ song phương hiện tại. Với nền tảng quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, sự tin cậy chính trị cao và tính bổ trợ rất lớn giữa hai nền kinh tế, hai nước hoàn toàn có thể trở thành những đối tác tiên phong trong ASEAN về kinh tế xanh, chuyển đổi số, AI, năng lượng sạch và đổi mới sáng tạo. Nếu làm được điều đó, Đối thoại Chiến lược sẽ không chỉ tạo ra những dự án mới, mà quan trọng hơn, sẽ tạo ra những mô hình hợp tác mới, đóng góp thiết thực cho tiến trình xây dựng một ASEAN năng động, sáng tạo, xanh và có sức cạnh tranh cao hơn.

Đại sứ Trần Phước Anh cũng cho rằng chuyến thăm của đồng chí Trần Cẩm Tú và việc hai nước lần đầu tiên tổ chức Đối thoại Chiến lược Việt Nam-Singapore có ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ quan hệ song phương, bởi đây cũng là sự đóng góp thiết thực vào đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN.

Việt Nam và Singapore đều chia sẻ lợi ích cốt lõi trong việc xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự chủ, có khả năng thích ứng và giữ vai trò chủ động trong cấu trúc khu vực. Đối thoại lần này tạo thêm một kênh để hai bên trao đổi về các vấn đề chiến lược, thu hẹp khác biệt, tăng cường tin cậy và phối hợp trong ASEAN.

Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn và những thách thức mới về kinh tế, công nghệ, an ninh và chuỗi cung ứng, sự phối hợp giữa Việt Nam và Singapore - hai nền kinh tế năng động và có vai trò tích cực trong ASEAN - có thể tạo thêm động lực cho hợp tác nội khối. Hai nước cũng có thể cùng thúc đẩy các sáng kiến về kết nối kinh tế, chuyển đổi số, kinh tế xanh và nâng cao năng lực thích ứng của ASEAN.

Việt Nam và Singapore sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ, cùng đóng góp để ASEAN duy trì đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm và là một đối tác đáng tin cậy, có tiếng nói và khả năng định hình môi trường chiến lược khu vực./.

Dây chuyền sản xuất; lắp ráp linh kiện cho bếp gas của Công ty TNHH Paloma Việt Nam tại Khu công nghiệp, đô thị VSIP Hải Phòng. (Ảnh: Danh Lam/TTXVN)

(Vietnam+)