Bồi đắp văn hóa tri ân từ những việc làm nghĩa tình

Từ những việc làm thiết thực

Sự lan tỏa của văn hóa tri ân luôn bắt đầu từ những điều rất đỗi giản dị. Đó có thể là một bữa cơm, một cuộc trò chuyện hay một lần lắng nghe những ký ức tưởng chừng đã lùi xa theo năm tháng.

Ở xã Thanh Trì, trong không khí ấm áp của những ngày tháng Bảy, đoàn viên, thanh niên cùng các em đội viên quây quần bên mâm cơm tại gia đình Đại tá Vũ Văn Chiến - nguyên Trưởng ban Chính sách, Binh chủng Đặc công. "Bữa cơm tri ân" không có những món ăn cầu kỳ, nhưng lại đong đầy tình cảm của thế hệ trẻ dành cho người lính năm xưa.

"Bữa cơm tri ân" do tuổi trẻ Thanh Trì tổ chức tại gia đình Đại tá Vũ Văn Chiến, nguyên Trưởng ban Chính sách, Binh chủng Đặc công. Ảnh: ĐX

Bên mâm cơm ấy, Đại tá Vũ Văn Chiến kể về những năm tháng chiến đấu gian khổ, về những người đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Có những lúc câu chuyện ngắt quãng bởi đôi mắt người cựu chiến binh đỏ hoe khi nhắc đến đồng đội. Những khoảng lặng ấy khiến lịch sử không còn là những trang sách khô cứng mà trở thành ký ức sống động, để mỗi đoàn viên thêm thấu hiểu giá trị của hòa bình hôm nay.

Bí thư Đoàn Thanh niên xã Thanh Trì Hoàng Minh Hằng chia sẻ: "Thông qua “Bữa cơm tri ân”, tuổi trẻ địa phương mong muốn không chỉ bày tỏ lòng biết ơn mà còn tạo cơ hội để thế hệ trẻ được gặp gỡ, lắng nghe và học những bài học lịch sử từ chính các nhân chứng".

Với đoàn viên Ninh Thị Yến, điều quý giá nhất không phải là được tham gia nấu một bữa cơm mà là được nghe những câu chuyện chưa từng có trong sách giáo khoa. Những ký ức ấy trở thành động lực để người trẻ sống trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước.

Tuổi trẻ xã Thanh Trì trao tặng quà đến Đại tá Vũ Văn Chiến. Ảnh: ĐX

Nếu ở Thanh Trì, lòng biết ơn được gửi gắm qua bữa cơm đoàn viên thì tại xã Ứng Thiên, văn hóa tri ân lại được thể hiện bằng một mái nhà nghĩa tình.

Từ nguồn xã hội hóa huy động qua Giải bóng đá thanh niên năm 2026, Đoàn Thanh niên xã đã hỗ trợ 50 triệu đồng để sửa chữa nhà ở cho bà Nguyễn Thị Thục, cựu thanh niên xung phong có hoàn cảnh khó khăn ở thôn Lưu Khê. Mái nhà mới không chỉ giúp bà có nơi ở khang trang, an toàn hơn mà còn là sự sẻ chia của lớp trẻ dành cho những người từng dành cả tuổi xuân cống hiến cho Tổ quốc.

Điều đáng quý là nguồn kinh phí ấy không đến từ một chương trình vận động lớn mà được kết nối từ chính một sân chơi thể thao của thanh niên. Một giải bóng đá đã vượt ra khỏi ý nghĩa rèn luyện sức khỏe để trở thành cầu nối của tinh thần nhân ái, nơi mỗi bàn thắng đều góp thêm một viên gạch xây nên mái ấm cho người có công.

Theo Bí thư Đoàn Thanh niên xã Ứng Thiên Đặng Thị Yến, công trình được thực hiện từ nguồn xã hội hóa, thể hiện tinh thần xung kích, trách nhiệm của tuổi trẻ trong chăm lo các đối tượng chính sách, góp phần xây dựng cộng đồng bằng những việc làm thiết thực.

Đoàn Thanh niên xã Ứng Thiên tổ chức bàn giao công trình sửa chữa nhà ở cho bà Nguyễn Thị Thục, cựu thanh niên xung phong có hoàn cảnh khó khăn tại thôn Lưu Khê. Ảnh: LH

Từ một bữa cơm nghĩa tình đến một mái nhà được sửa sang, điểm gặp gỡ chung đều là sự tri ân được thể hiện bằng hành động. Chính những việc làm bình dị ấy đang từng ngày làm cho truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" trở nên gần gũi hơn với thế hệ trẻ.

Đến nét đẹp văn hóa cộng đồng

Không chỉ chăm lo đời sống của người có công, nhiều mô hình mới còn hướng đến việc gìn giữ ký ức lịch sử theo những cách sáng tạo, qua đó làm sâu sắc hơn giá trị của văn hóa tri ân.

Tại xã Phượng Dực, phần việc thanh niên "Phục dựng ảnh liệt sĩ" mang đến những món quà đặc biệt cho thân nhân người có công. Các bạn trẻ tìm đến từng gia đình, thắp nén hương tưởng niệm, lắng nghe những câu chuyện về người đã khuất rồi cẩn trọng tiếp nhận từng bức ảnh đã phai màu theo năm tháng để phục dựng.

Qua quá trình rà soát, Đoàn xã tiếp cận 8 gia đình liệt sĩ, trong đó sẽ phục dựng di ảnh của 6 liệt sĩ. Đằng sau mỗi bức ảnh là sự kết nối của nhiều tấm lòng. Từ ý tưởng được ấp ủ từ lâu, Đoàn xã đã chủ động kết nối với nhóm Skyline, đơn vị có kinh nghiệm phục dựng ảnh để hiện thực hóa mong muốn trao lại cho các gia đình những di ảnh trang trọng hơn để thờ cúng.

Tuổi trẻ xã Phượng Dực thực hiện phần việc thanh niên "Phục dựng ảnh liệt sĩ". Ảnh: ĐX

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, Bí thư Đoàn xã Phượng Dực Trần Tuấn Anh, mỗi bức ảnh được phục dựng không chỉ là món quà tinh thần dành cho thân nhân liệt sĩ mà còn là hành trình để đoàn viên, thanh niên hiểu hơn về sự hy sinh của thế hệ cha anh, từ đó nuôi dưỡng trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Có thể thấy, dù là một bữa cơm, một mái nhà hay một bức ảnh cũ được hồi sinh, mỗi mô hình đều góp thêm một cách thể hiện lòng biết ơn. Khi những hoạt động tri ân không chỉ dừng ở nghi thức mà trở thành những trải nghiệm gắn với cảm xúc và sự sẻ chia, giá trị của truyền thống cũng được lan tỏa sâu rộng hơn trong cộng đồng.

Đó cũng là định hướng đang được Thành đoàn Hà Nội triển khai đồng bộ nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026). Bên cạnh các hoạt động thăm hỏi, tặng quà người có công, sửa chữa nhà ở cho gia đình chính sách, tổ chức "Bữa cơm tri ân", khám sức khỏe, lễ thắp nến tại nghĩa trang liệt sĩ hay các phần việc thanh niên hướng về "địa chỉ đỏ", nhiều mô hình mới như phục dựng ảnh liệt sĩ, ứng dụng chuyển đổi số trong gìn giữ ký ức lịch sử cũng đang mở ra những cách tiếp cận mới trong công tác giáo dục truyền thống.

Qua đó, lòng biết ơn không chỉ được nhắc nhớ vào mỗi dịp kỷ niệm mà từng bước trở thành một nét đẹp văn hóa được nuôi dưỡng bằng những hành động thiết thực. Giá trị của văn hóa tri ân không nằm ở quy mô của mỗi hoạt động mà ở khả năng khơi dậy lòng biết ơn, nuôi dưỡng trách nhiệm công dân và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.

Nguyễn Dũng