Bộ Xây dựng ban hành quy định mới về quản lý cảng, bến thủy nội địa

Ngày 4/8/2026, Bộ Xây dựng công bố Văn bản hợp nhất số 64/2026/VBHN-BXD, hợp nhất Thông tư số 20/2026/TT-BXD ngày 15/5/2026 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định về quản lý nhà nước chuyên ngành tại cảng thủy nội địa, bến thủy nội địa, khu neo đậu và quản lý hoạt động hoa tiêu đường thủy nội địa, với Thông tư số 54/2026/TT-BXD ngày 1/7/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều và Quyết định số 861/QĐ-BXD ngày 5/6/2026 đính chính Thông tư số 20/2026/TT-BXD ngày 15/5/2026.

Văn bản hợp nhất có tên: Thông tư quy định về quản lý nhà nước chuyên ngành tại cảng thủy nội địa, bến thủy nội địa, khu neo đậu và quản lý hoạt động hoa tiêu đường thủy nội địa.

Theo đó, thông tư quy định năm nhóm nội dung: hoạt động của tàu thuyền tại cảng, bến thủy nội địa, khu neo đậu; hoạt động của phương tiện thủy nội địa (trừ phương tiện mang cấp VR-SB) tại cảng biển; hoạt động của cảng, bến thủy nội địa, khu neo đậu; bảo đảm an ninh tại cảng thủy nội địa tiếp nhận phương tiện thủy nước ngoài; và hoạt động hoa tiêu đường thủy nội địa. Tàu thuyền làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và tàu thuyền hoạt động tại cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá không thuộc phạm vi điều chỉnh.

Đối tượng áp dụng là tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động của tàu thuyền tại cảng biển, cảng, bến thủy nội địa, khu neo đậu, chủ cảng, người quản lý khai thác cảng, lực lượng bảo đảm an ninh và hoạt động hoa tiêu.

Tàu thuyền vào, rời cảng chịu sự kiểm tra của Cảng vụ theo ba hình thức.

Thủ tục vào, rời cảng theo hai hình thức

Theo Thông tư, tàu thuyền vào, rời cảng phải làm thủ tục và nộp phí, lệ phí theo quy định, trừ trường hợp được miễn. Việc làm thủ tục thực hiện theo hai hình thức: trực tiếp tại văn phòng Cảng vụ hoặc tại cảng, hoặc thực hiện thủ tục điện tử trên Cổng dịch vụ công quốc gia và Cổng thông tin một cửa quốc gia. Hồ sơ điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy. Trường hợp các thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu điện tử, người làm thủ tục không phải xuất trình văn bản giấy.

Thông tư quy định các trường hợp được miễn thủ tục vào, rời cảng, gồm phương tiện thủy nội địa mang cấp VR-SI, VR-SII, VR-SIII cùng một số nhóm phương tiện khác như tàu thuyền chữa cháy, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ, hộ đê, tránh trú bão lũ; tàu thuyền của cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang đang làm nhiệm vụ; tàu thuyền đưa đón hoa tiêu, tàu cá; phương tiện vận chuyển người, vật tư, thiết bị phục vụ nuôi trồng thủy sản, hải sản hoặc thi công công trình trên sông, hồ, biển.

Và các trường hợp như: tàu thuyền cấp cứu người bệnh, xử lý tình huống khẩn cấp; phương tiện thô sơ không kinh doanh vận tải; tàu thuyền vận tải hàng hóa dưới 10 tấn (trừ hàng nguy hiểm); và tàu thuyền vào, rời cảng để tiếp nhận nhiên liệu, lương thực, thực phẩm.

Tàu thuyền vào, rời cảng chịu sự kiểm tra của Cảng vụ theo ba hình thức là kiểm tra thường xuyên trên cơ sở quản lý rủi ro, kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm hoặc nguy cơ mất an toàn, và kiểm tra theo kế hoạch.

Nội dung kiểm tra tập trung vào điều kiện an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường, chứng chỉ chuyên môn của thuyền viên, việc chấp hành quy định an toàn, an ninh, xếp dỡ hàng hóa, bố trí hành khách và phòng chống cháy nổ.

Đối với phương tiện vận tải thủy qua biên giới Việt Nam, Campuchia, Thông tư quy định cụ thể các loại giấy tờ phải nộp và xuất trình cho Cảng vụ, cơ quan Hải quan, Biên phòng hoặc Công an cửa khẩu, cơ quan kiểm dịch thực vật, động vật khi làm thủ tục nhập cảnh vào cảng thủy nội địa Việt Nam và khi xuất cảnh rời cảng. Trình tự thực hiện có thể trực tiếp hoặc qua Cổng thông tin một cửa quốc gia, với các mốc thời gian cụ thể cho từng bước.

An ninh cảng thủy nội địa đón phương tiện nước ngoài

Thông tư quy định việc bảo đảm an ninh tại cảng thủy nội địa tiếp nhận phương tiện thủy nước ngoài, áp dụng đối với phương tiện thủy nước ngoài có tổng dung tích từ 500 GT trở lên hoạt động tuyến quốc tế, cụ thể:

An ninh cảng được phân thành ba cấp độ. Cấp độ 1 là cấp độ mà các biện pháp bảo vệ an ninh thích hợp phải được duy trì liên tục. Cấp độ 2 áp dụng khi cần duy trì các biện pháp bảo vệ bổ sung trong khoảng thời gian có nguy cơ cao xảy ra sự cố an ninh. Cấp độ 3 áp dụng các biện pháp bảo vệ cụ thể trong khoảng thời gian hạn chế khi sự cố an ninh có thể xảy ra hoặc sắp xảy ra.

Người quản lý khai thác cảng có trách nhiệm tổ chức đánh giá an ninh lần đầu và định kỳ hằng năm, có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước tại cảng, đồng thời lập Kế hoạch an ninh gửi cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Hồ sơ đề nghị phê duyệt đánh giá an ninh, kế hoạch an ninh và cấp giấy chứng nhận phù hợp an ninh nộp tại Cảng vụ. Trong 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Cảng vụ thẩm định và báo cáo Sở Xây dựng; trong 3 ngày làm việc tiếp theo, Sở Xây dựng phê duyệt và cấp giấy chứng nhận. Giấy chứng nhận phù hợp an ninh cảng thủy nội địa tiếp nhận phương tiện thủy nước ngoài có thời hạn 5 năm và phải được xác nhận phù hợp hằng năm.

Về hoa tiêu đường thủy nội địa, Thông tư quy định tàu thuyền nước ngoài khi hoạt động trên đường thủy nội địa phải theo chế độ hoa tiêu bắt buộc; tàu biển Việt Nam khi hoạt động trên đường thủy nội địa phải có hoa tiêu dẫn đường theo quy định về hoa tiêu hàng hải. Phương tiện thủy nội địa của Campuchia thực hiện theo Hiệp định giữa Chính phủ hai nước về vận tải thủy. Tổ chức, hoạt động hoa tiêu đường thủy nội địa cũng như tiêu chuẩn, chứng chỉ chuyên môn của hoa tiêu thực hiện theo quy định của pháp luật hàng hải.

Về trách nhiệm quản lý, Cảng vụ chịu trách nhiệm quản lý nhà nước chuyên ngành về giao thông đường thủy nội địa tại cảng, xây dựng kế hoạch quản lý tiêu chí đánh giá rủi ro và kiểm tra hoạt động của cảng. Các cơ quan quản lý nhà nước tại cảng có trách nhiệm phối hợp, không gây phiền hà, ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của doanh nghiệp, chủ tàu, chủ hàng.

Chủ cảng, người quản lý khai thác cảng có trách nhiệm chỉ tiếp nhận tàu thuyền vào hoạt động tại cảng đã được công bố hoạt động, không tiếp nhận tàu thuyền không có giấy chứng nhận đăng ký hoặc giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật, môi trường hết hạn, xây dựng nội quy và niêm yết giá bốc xếp hàng hóa. Chủ cảng phải lắp đặt camera theo dõi hoạt động tại cảng, kết nối chia sẻ tín hiệu đến bộ phận trực điều động của cơ quan quản lý, thời hạn thực hiện chậm nhất trước ngày 1/7/2027. Thuyền trưởng, thuyền viên, người lái phương tiện có trách nhiệm tuân thủ nội quy cảng, chấp hành lệnh điều động của Cảng vụ trong trường hợp khẩn cấp, chịu trách nhiệm về an toàn, an ninh của hành khách và tàu thuyền khi rời cảng.

Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Chi tiết văn bản xem tại đây !

Nguyên Khánh