Bổ sung quy định về quản lý ngoại hối cho các dự án dầu khí đầu tư ra nước ngoài

NHNN cho biết, việc sửa đổi Thông tư số 40/2025/TT-NHNN xuất phát từ những thay đổi của Luật Đầu tư năm 2025. Khoản 3 Điều 42 Luật này quy định các trường hợp nhà đầu tư thực hiện thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối mà không phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Trong đó có dự án đầu tư ra nước ngoài của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước và tổ chức kinh tế khác theo quy định của Chính phủ, bao gồm các tập đoàn, tổng công ty nhà nước hoạt động trong lĩnh vực dầu khí.

Trong khi đó, hoạt động đầu tư ra nước ngoài trong lĩnh vực dầu khí hiện được điều chỉnh bởi Nghị định số 132/2024/NĐ-CP và, về quản lý ngoại hối, bởi Thông tư số 40/2025/TT-NHNN. Tuy nhiên, Thông tư số 40 được xây dựng trên căn cứ Luật Đầu tư năm 2020 và Nghị định số 132/2024/NĐ-CP nên chưa có quy định điều chỉnh trường hợp nhà đầu tư là tập đoàn, tổng công ty nhà nước thực hiện thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối mà không phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài.

Trên thực tế, thời gian qua đã có trường hợp nhà đầu tư trong lĩnh vực dầu khí là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam thực hiện dự án đầu tư ra nước ngoài nhưng không thuộc đối tượng điều chỉnh của Thông tư số 40. Do đó, NHNN chưa có cơ sở pháp lý để thực hiện xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối cho nhà đầu tư. Việc sửa đổi Thông tư được đặt ra nhằm tháo gỡ khó khăn cho các tập đoàn, tổng công ty trong lĩnh vực dầu khí khi đầu tư ra nước ngoài.

Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 40/2025/TT-NHNN hướng tới hoàn thiện quy định quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài trong lĩnh vực dầu khí của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước. (Ảnh: Internet)

Theo NHNN, dự thảo hướng tới hoàn thiện quy định quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài trong lĩnh vực dầu khí của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước theo Luật Đầu tư năm 2025, qua đó tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp này thực hiện thủ tục đăng ký, xác nhận giao dịch ngoại hối. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định về thẩm quyền của NHNN trong xác nhận đăng ký, đăng ký thay đổi giao dịch ngoại hối đối với nhóm nhà đầu tư này.

Dự thảo Thông tư gồm 5 điều. Trong đó, Điều 1 sửa đổi phạm vi điều chỉnh của Thông tư số 40, bổ sung hoạt động đầu tư ra nước ngoài trong lĩnh vực dầu khí của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Điều 2 bổ sung Chương Va về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài của nhóm doanh nghiệp này. Các quy định bao quát từ tài khoản ngoại tệ trước đầu tư, tài khoản vốn đầu tư, đăng ký và đăng ký thay đổi giao dịch ngoại hối đến hồ sơ, trình tự thủ tục, thẩm quyền xác nhận và trách nhiệm của các bên liên quan.

Cụ thể, về tài khoản ngoại tệ trước đầu tư, dự thảo quy định nhà đầu tư được mở một tài khoản thanh toán bằng ngoại tệ tại một ngân hàng được phép để thực hiện các giao dịch thu, chi liên quan đến việc chuyển ngoại tệ ra nước ngoài nhằm đáp ứng chi phí hình thành dự án. Mỗi nhà đầu tư phải mở một tài khoản ngoại tệ trước đầu tư cho từng dự án; nếu một dự án có nhiều nhà đầu tư cùng tham gia, mỗi nhà đầu tư phải mở một tài khoản riêng. Mọi giao dịch thu, chi liên quan đến chuyển ngoại tệ trước đầu tư phải được thực hiện qua tài khoản này.

Đối với tài khoản vốn đầu tư, sau khi được cấp mã số khai hồ sơ tự động trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư, nhà đầu tư phải mở một tài khoản thanh toán bằng một loại ngoại tệ phù hợp với nhu cầu chuyển vốn tại một ngân hàng được phép, trừ trường hợp tài khoản ngoại tệ trước đầu tư được sử dụng làm tài khoản vốn đầu tư theo quy định. Trường hợp chuyển vốn ra nước ngoài bằng đồng Việt Nam, nhà đầu tư được đồng thời mở một tài khoản vốn đầu tư bằng đồng Việt Nam và một tài khoản bằng ngoại tệ tại cùng một ngân hàng được phép.

Dự thảo cũng xác định rõ điều kiện trước khi thực hiện đăng ký giao dịch ngoại hối. Theo đó, nhà đầu tư thực hiện đăng ký với NHNN sau khi được cấp mã số khai hồ sơ tự động trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư; được cơ quan có thẩm quyền của nước tiếp nhận đầu tư chấp thuận, cấp phép hoặc có tài liệu chứng minh quyền hoạt động đầu tư phù hợp với pháp luật nước sở tại; đồng thời đã mở tài khoản vốn đầu tư tại ngân hàng được phép. Việc đăng ký phải được thực hiện trước khi chuyển vốn đầu tư bằng tiền ra nước ngoài hoặc trước khi chuyển vốn, lợi nhuận và các khoản thu hợp pháp về nước trong trường hợp không phát sinh chuyển vốn đầu tư bằng tiền ra nước ngoài.

Một điểm khác được quy định khá cụ thể là hiệu lực của văn bản xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối. Nếu quá 24 tháng kể từ ngày được xác nhận tiến độ chuyển vốn đầu tư bằng tiền ra nước ngoài mà nhà đầu tư không phát sinh giao dịch chuyển vốn và không đăng ký thay đổi tiến độ chuyển vốn, văn bản xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối sẽ đương nhiên hết hiệu lực. Trong thời hạn này, nếu chưa chuyển vốn nhưng có nhu cầu thay đổi thời hạn so với tiến độ đã được xác nhận, nhà đầu tư phải thực hiện đăng ký thay đổi giao dịch ngoại hối với cơ quan có thẩm quyền.

Về thẩm quyền, dự thảo quy định đối với dự án đã được NHNN Khu vực nơi nhà đầu tư đặt trụ sở chính xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối, NHNN Khu vực tiếp tục xác nhận đăng ký thay đổi và nhận thông báo thay đổi giao dịch ngoại hối. Đối với các dự án đầu tư ra nước ngoài của tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong lĩnh vực dầu khí không thuộc trường hợp này, NHNN, thông qua Cục Quản lý ngoại hối, thực hiện xác nhận đăng ký, đăng ký thay đổi và nhận thông báo thay đổi giao dịch ngoại hối.

Dự thảo đồng thời quy định trách nhiệm của ngân hàng được phép trong việc hướng dẫn nhà đầu tư mở, sử dụng và đóng tài khoản; xây dựng quy định nội bộ về chuyển tiền liên quan đến hoạt động đầu tư ra nước ngoài; kiểm tra, đối chiếu và lưu giữ hồ sơ, chứng từ nhằm bảo đảm giao dịch đúng mục đích. Ngân hàng cũng phải theo dõi, giám sát việc chuyển tiền trước đầu tư, chuyển vốn ra nước ngoài, chuyển vốn, lợi nhuận và các khoản thu hợp pháp về Việt Nam.

Bên cạnh đó, ngân hàng được phép phải tuân thủ quy định về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; thường xuyên giám sát các giao dịch chuyển tiền liên quan đến đầu tư ra nước ngoài để bảo đảm phù hợp với mức độ rủi ro, hoạt động kinh doanh và nguồn vốn đầu tư của khách hàng, đồng thời kịp thời phát hiện, báo cáo giao dịch theo quy định pháp luật.

Về chế độ báo cáo, ngân hàng được phép phải báo cáo giao dịch chuyển ngoại tệ ra nước ngoài trước đầu tư hoặc chuyển ngoại tệ về nước trên tài khoản ngoại tệ trước đầu tư chậm nhất vào ngày 10 của tháng tiếp theo ngay sau tháng phát sinh giao dịch. Định kỳ hàng quý, ngân hàng và nhà đầu tư phải báo cáo tình hình thực hiện chuyển vốn đầu tư ra nước ngoài cho từng dự án, chậm nhất vào ngày 10 của tháng đầu quý tiếp theo ngay sau quý báo cáo. Dự thảo cũng quy định cơ chế báo cáo đột xuất khi NHNN hoặc NHNN Khu vực yêu cầu.

Theo cơ quan soạn thảo, các quy định trong dự thảo về cơ bản kế thừa cơ chế mở và sử dụng tài khoản trước đầu tư, tài khoản vốn đầu tư tại Thông tư số 40, đồng thời kế thừa quy định về hồ sơ, trình tự và thủ tục tại Thông tư số 34/2026/TT-NHNN. Việc sửa đổi vì vậy tập trung bổ sung hành lang pháp lý cho nhóm tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong lĩnh vực dầu khí thuộc trường hợp mới của Luật Đầu tư năm 2025, qua đó xử lý khoảng trống pháp lý đã phát sinh trong thực tiễn thực hiện thủ tục ngoại hối đối với đầu tư ra nước ngoài.

Hồng Sơn