Bỏ môn thi thứ ba vào lớp 10, áp lực cạnh tranh vào trường công lập liệu có giảm?

Học sinh giỏi tiếng Anh lo mất lợi thế

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo thông tư tuyển sinh THCS và THPT, trong đó đề xuất nếu tổ chức thi tuyển vào lớp 10, địa phương chỉ tổ chức thi hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, thay vì ba môn như quy định hiện hành.

Theo dự thảo, bài thi Ngữ văn có thời gian làm bài 120 phút; môn Toán có thể kéo dài 90 hoặc 120 phút. Nội dung thi nằm trong chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS, không vượt quá yêu cầu cần đạt của chương trình. Với trường THPT chuyên, thí sinh vẫn phải dự thi môn chuyên tương ứng.

Dự thảo cũng cho phép các địa phương lựa chọn phương thức tuyển sinh phù hợp, gồm thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển. Nếu áp dụng thi tuyển, địa phương được chủ động quyết định cách tính điểm xét tuyển theo điều kiện thực tế.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc giảm số môn thi nhằm giảm áp lực ôn tập, tạo sự ổn định trong quá trình học tập và hạn chế việc học sinh tập trung quá mức vào một số môn phục vụ kỳ thi.

Tuy nhiên, đề xuất này đang đặt ra câu hỏi về cơ hội thể hiện năng lực của học sinh, nhất là những em có thế mạnh ở môn tiếng Anh.

Là phụ huynh có con chuẩn bị thi vào lớp 10, anh Đinh Tiến Hà (Quảng Ninh), một giáo viên Toán cho rằng, việc chỉ tổ chức thi hai môn chưa chắc giúp giảm áp lực tuyển sinh.

Theo anh Hà, nếu chỉ còn Toán và Ngữ văn, học sinh sẽ phải dồn sức vào hai môn này, trong khi mỗi sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến tổng điểm xét tuyển. Khi số lượng học sinh đăng ký vào trường công lập lớn hơn chỉ tiêu, cuộc cạnh tranh vẫn rất căng thẳng, dù số môn thi giảm.

Anh Hà nghiêng về phương án duy trì ba môn thi, gồm Toán, Ngữ văn và một môn thứ ba có thể lựa chọn trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội hoặc ngoại ngữ. Theo anh, cách làm này giúp học sinh có thêm cơ hội thể hiện thế mạnh, đồng thời tránh việc toàn bộ kết quả tuyển sinh phụ thuộc vào hai môn học.

Cùng quan điểm không nên bỏ tiếng Anh, chị Nguyễn Lệ (Hải Phòng) cho rằng ngoại ngữ ngày càng quan trọng trong học tập và hội nhập. Nếu không còn là môn thi tuyển sinh lớp 10, phụ huynh lo học sinh có thể giảm mức độ đầu tư cho môn học này, nhất là trong bối cảnh ngành giáo dục đang thúc đẩy việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Theo chị Lệ, giảm áp lực thi cử là cần thiết, nhưng không nên đồng nghĩa với việc thu hẹp cơ hội đánh giá năng lực của học sinh. Những thay đổi liên quan đến tuyển sinh cũng cần được công bố đủ sớm để gia đình, nhà trường và học sinh có thời gian chuẩn bị, tránh điều chỉnh sát kỳ thi.

Bỏ một môn thi, áp lực có giảm?

Nguyễn Khánh Ly, học sinh lớp 9 ở Bắc Ninh cho biết, em đang trong quá trình chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10. Ly lo ngại nếu tiếng Anh không còn là môn thi, những học sinh có thế mạnh ngoại ngữ sẽ mất đi một cơ hội thể hiện năng lực của mình.

Theo nữ sinh, việc chỉ thi Toán và Ngữ văn có thể khiến học sinh phải tập trung nhiều hơn vào hai môn này. Trong khi đó, nếu điểm số giữa các thí sinh không chênh lệch nhiều, một bài thi không tốt có thể ảnh hưởng lớn đến cơ hội trúng tuyển. Ly cũng băn khoăn về sự thống nhất giữa phương án tuyển sinh với định hướng tăng cường dạy và học tiếng Anh trong trường phổ thông.

Tranh luận về số môn thi vì thế không chỉ xoay quanh việc học sinh phải ôn bao nhiêu môn, mà còn là câu hỏi làm thế nào để vừa giảm áp lực thi cử, vừa bảo đảm cơ hội đánh giá năng lực toàn diện.

Hai năm trước, Bộ Giáo dục và Đào tạo từng yêu cầu kỳ thi tuyển sinh lớp 10 có ba môn, trong đó Toán và Ngữ văn là hai môn bắt buộc, môn thứ ba được thay đổi sau mỗi ba năm nhằm hạn chế tình trạng học sinh học lệch. Trong dự thảo lần này, cơ quan soạn thảo đề xuất quay về phương án hai môn thi, với mục tiêu giảm áp lực và nguồn lực tổ chức kỳ thi.

Bên cạnh tranh luận về số môn thi, áp lực tuyển sinh lớp 10 còn xuất phát từ khoảng cách giữa số học sinh hoàn thành chương trình THCS và chỉ tiêu tuyển sinh của các trường THPT.

Theo số liệu của ngành giáo dục, năm học vừa qua có khoảng 1,5 triệu học sinh hoàn thành chương trình THCS, trong khi các trường THPT có gần 1,2 triệu chỉ tiêu vào lớp 10. Tỷ lệ tuyển sinh đạt khoảng 79,3%. Khoảng 30 tỉnh, thành tổ chức thi tuyển, và tất cả các địa phương này đều chọn tiếng Anh làm môn thi thứ ba trong kỳ tuyển sinh vừa qua.

Dự thảo thông tư hiện được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến đến ngày 1/11. Những tranh luận từ phụ huynh, học sinh cho thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm số môn thi, mà còn phải bảo đảm phương án tuyển sinh minh bạch, ổn định và phù hợp với mục tiêu giáo dục toàn diện.

Văn Hiền