Bộ GD&ĐT: Bản chất của STEAM là khơi dậy khả năng sáng tạo

Ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, Bộ GD&ĐT. Ảnh: BTC.

Ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, Bộ GD&ĐT, chia sẻ Tri Thức - Znews bên lề sự kiện tổng kết giai đoạn 2 và khởi động giai đoạn 3 của dự án Chúng tôi có thể (We Are Able).

Mở rộng cơ hội học STEAM cho nữ sinh vùng khó

Chúng tôi có thể do UNESCO phối hợp thực hiện cùng Bộ GD&ĐT, Tập đoàn CJ (Hàn Quốc) hỗ trợ tài chính. Chương trình hướng tới mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục STEAM, đặc biệt dành cho nữ sinh và học sinh dân tộc thiểu số, qua đó góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số.

Theo ông Vũ Minh Đức, dự án được triển khai từ năm 2019, đến nay đã trải qua hai giai đoạn. Với sự hỗ trợ của UNESCO, Bộ GD&ĐT đã triển khai dự án tại nhiều địa phương và đạt được nhiều kết quả:

Thứ nhất, dự án đã góp phần thay đổi nhận thức của giáo viên, phụ huynh và học sinh về bình đẳng giới, đặc biệt là cơ hội tiếp cận giáo dục của trẻ em gái ở vùng sâu, vùng khó khăn.

Thứ hai, dự án giúp nâng cao sự tự tin, tính chủ động và năng động của nữ sinh trong các trường phổ thông. Thông qua hoạt động của các câu lạc bộ, nhà trường đã tạo môi trường để các em rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, phát huy năng lực cá nhân và mạnh dạn tham gia các hoạt động học tập.

Thứ ba, với sự hỗ trợ của UNESCO, giáo dục bình đẳng giới ngày càng được lồng ghép rộng rãi trong chương trình giáo dục phổ thông, từ sách giáo khoa, giáo trình đến các bài giảng tại nhà trường, mang lại những hiệu quả tích cực.

Nói riêng về giáo dục STEAM, ông Đức nhận định đây là xu hướng quan trọng trong phát triển khoa học và công nghệ. Để các trường sư phạm phát huy vai trò trong lĩnh vực này, trước hết, đội ngũ giảng viên và giáo viên phải sẵn sàng tiếp cận phương pháp giáo dục mới.

Thứ hai, giáo viên cần được trang bị kỹ năng hướng dẫn dạy học STEM, bởi đây là lĩnh vực tích hợp kiến thức liên ngành, đòi hỏi phương pháp giảng dạy mới. Thứ ba, vai trò của giáo viên rất quan trọng trong việc dẫn dắt và khuyến khích học sinh phát huy tư duy sáng tạo.

"STEAM không chỉ là làm theo một mô hình có sẵn mà quan trọng hơn là giúp học sinh phát triển khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề", ông Đức nói.

Ông Jonathan Wallace Baker trao đổi với các nữ sinh. Ảnh: BTC.

Thúc đẩy bình đẳng giới trong giáo dục

Theo thống kê của UNESCO, trong giai đoạn 2 (năm 2023-2025), dự án Chúng tôi có thể đã tiếp cận hơn 8.000 học sinh và gia đình tại các tỉnh Cao Bằng, Vĩnh Long và Khánh Hòa; nâng cao năng lực cho hơn 650 giáo viên. Dự án cũng huy động 300 thủ lĩnh thanh niên thúc đẩy sự hòa nhập và bình đẳng giới tại trường học và cộng đồng.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, cho biết dự án đã đào tạo khá nhiều giáo viên, nhờ đó năng lực của họ được nâng cao để cung cấp loại hình giáo dục STEAM phù hợp với nhu cầu của tất cả học sinh ở Việt Nam, đặc biệt là trẻ em gái dân tộc thiểu số.

Ông cũng chỉ ra một trong những thách thức hiện nay là nguồn lực giữa các trường còn khác nhau. Một số trường ở thành phố lớn có điều kiện tốt hơn so với các trường ở vùng sâu, vùng xa. Để thu hẹp khoảng cách này, ông cho rằng cần duy trì đầu tư, không chỉ cơ sở hạ tầng mà còn vào đội ngũ giáo viên.

"Giáo viên đóng vai trò quan trọng, nên cần bảo đảm họ có đầy đủ công cụ và điều kiện cần thiết, dù họ đang giảng dạy ở TP.HCM, Hà Nội hay những vùng xa xôi nhất", ông Jonathan nói.

Kết thúc giai đoạn 2, UNESCO, Bộ GD&ĐT cùng Tập đoàn CJ đã khởi động giai đoạn 3 của dự án Chúng tôi có thể. Giai đoạn này triển khai trong 3 năm (2026-2029), sẽ hỗ trợ học sinh, đặc biệt là nữ sinh và người học từ các cộng đồng dân tộc thiểu số, phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và sự tự tin để theo đuổi các con đường trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Dự án tập trung vào ba nhóm hoạt động chính: Nâng cao năng lực cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục; mở rộng các cơ hội học tập trải nghiệm cho học sinh; thúc đẩy hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp, cộng đồng đổi mới sáng tạo và các nữ lãnh đạo trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

Dự kiến trong giai đoạn 3, khoảng 6.000 học sinh sẽ được hưởng lợi trực tiếp, trong đó có 3.000 nữ sinh. Đồng thời, hơn 100 giáo viên và cán bộ tư vấn sẽ được nâng cao năng lực theo cách tiếp cận STEAM gắn với bình đẳng giới.

Ngọc Bích