Bộ Công Thương tập huấn nghiệp vụ xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia

Nhiệm vụ trọng tâm

Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công Trần Minh chủ trì hội nghị. Tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Khôi, Trưởng Ban Tiêu chuẩn, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình bày tổng quan hoạt động tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và các văn bản pháp quy liên quan; bà Bùi Ngọc Bích, Phó Viện trưởng Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng trình bày hướng dẫn nghiệp vụ xây dựng Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN), Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN)…

Hội nghị hướng dẫn, tập huấn nghiệp vụ xây dựng tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn quốc gia

Trong thời gian qua, Đảng, Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt, sát sao tại các chỉ thị, kế hoạch và chương trình công tác của Ban Bí thư, Chính phủ liên quan đến công tác tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Trong đó, đặc biệt là Chỉ thị số 38/CT-BBT về tăng cường công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng đến năm 2030 và những năm tiếp theo của Ban Bí thư, Chương trình 02-CTr/BCĐTW về chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trước đòi hỏi yêu cầu đối với công tác này ngày càng cao, khối lượng công việc ngày một tăng lên đặt ra, Bộ Công Thương tổ chức buổi tập huấn “Nghiệp vụ xây dựng tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia” cho những người tham gia trực tiếp vào công tác xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật nhằm mục đích trang bị kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ cho các đồng chí phục vụ cho công tác này ngày một tốt hơn.

Theo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK), hoạt động xây dựng và ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn quốc gia là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác khoa học và công nghệ của ngành Công Thương.

Điều này được thể hiện qua việc Cục ĐCK (Vụ Khoa học và Công nghệ trước đây) và các đơn vị thuộc Bộ Công Thương đã và đang triển khai nhiều giải pháp, trong đó bao gồm tập trung ưu tiên cho các hoạt động nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống các quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia đối với các sản phẩm, hàng hóa, đặc biệt là sản phẩm, hàng hóa có nguy cơ gây mất toàn và sản phẩm, hàng hóa đặc thù thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Công Thương.

Tích cực hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chuẩn

Trách nhiệm xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và xây dựng tiêu chuẩn quốc gia của Bộ Công Thương được thực hiện dựa trên quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật sau đây: Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật năm 2006 và Luật SĐBS Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026); Nghị định 127/2008/NĐ-CP ngày 1/8/2007 của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 78/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật.

Ông Nguyễn Văn Khôi, Trưởng Ban Tiêu chuẩn, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tham luận

Bên cạnh đó là các Luật chuyên ngành: Luật An toàn thực phẩm, Luật An toàn vệ sinh lao động, Luật Hóa chất, Luật Điện lực…; Nghị định số 40/2025/NĐ-CP ngày 26/02/2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương.

Đồng thời, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 46/2014/TT-BCT ngày 3/12/2014 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định về hoạt động xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Bộ Công Thương. Hiện nay, Cục ĐCK đang chủ trì xây dựng Thông tư thay thế Thông tư này, dự kiến trình ban hành trong tháng 3/2026.

Ngoài các văn bản quy phạm pháp luật nêu trên, hiện nay, Chính phủ, Trung ương, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ ban hành một số nghị quyết, quyết định, quy hoạch, chiến lược, chương trình hành động và kế hoạch triển khai các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, nhà nước đối với lĩnh vực chuyên ngành thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Công Thương, trong đó có giao trách nhiệm cho Bộ Công Thương trong việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống TCVN, QCVN.

Ví dụ, Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/2/2020 của Bộ Chính trị về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Quyết định số 55/QĐ-TTg ngày 16/1/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển ngành công nghiệp than Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Hay, các chiến lược, quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực gồm: Quy hoạch phát triển năng lượng quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Chiến lược phát triển ngành công nghiệp than Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Chương trình ứng dụng thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030; Chiến lược phát triển ngành hóa chất…

Về phía Bộ Công Thương, đã ban hành Quyết định số 3263/QĐ-BCT ngày 7/9/2018 về lộ trình hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật ngành Công Thương đến năm 2025; Kế hoạch của Bộ Công Thương triển khai Kế hoạch của Chính phủ thực hiện Chỉ thị số 38-CT/BBT của Ban Bí thư về tăng cường công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng (Quyết định số 1583/QĐ-BCT ngày 04/6/2025); Kế hoạch triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (Quyết định số 3578/QĐ-BCT ngày 8/12/2025).

Cùng với đó, căn cứ lĩnh vực quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã phân công trách nhiệm xây dựng, trình ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho các đơn vị thuộc Bộ tại: Thông tư số 46/2014/TT-BCT ngày 3/12/2014 quy định về hoạt động xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Bộ Công Thương. Hiện nay, Cục ĐCK đang chủ trì xây dựng Thông tư thay thế Thông tư này; Quyết định của Bộ trưởng phân công chức năng, nhiệm vụ cho các đơn vị theo từng thời kỳ để đảm bảo thực hiện các trách nhiệm được giao của Bộ Công Thương.

Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công thông tin, về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN), tính đến nay, tổng số QCVN do Bộ Công Thương đã ban hành là 104 QCVN trong các lĩnh vực: Công nghiệp thực phẩm; an toàn kỹ thuật thiết bị đặc thù công nghiệp; hóa chất; vật liệu nổ công nghiệp; điện lực; xăng, dầu khí; công nghiệp tiêu dùng (dệt may, giấy).

Về xây dựng và công bố TCVN, Cục ĐCK (trước đây là Vụ Khoa học và Công nghệ) đã tham mưu lãnh đạo Bộ giao các đơn vị, tổ chức khoa học nghiên cứu, xây dựng dự thảo TCVN và chuyển Bộ Khoa học và Công nghệ công bố tổng số 70 TCVN trong các lĩnh vực khoáng sản, luyện kim, giấy, sành sứ, thủy tinh, dầu khí, chợ kinh doanh thực phẩm…

Đây là những tiêu chuẩn quan trọng đối với sản phẩm, hàng hóa thuộc trách nhiệm của Bộ Công Thương và do các viện nghiên cứu, đơn vị thuộc Bộ chủ trì như Viện Khoa học và Công nghệ Mỏ - Luyện kim, Viện Công nghiệp Giấy và Xenluylô, Viện Nghiên cứu Sành sứ Thủy tinh Công nghiệp, Cục Quản lý và Phát triển Thị trường trong nước, Viện Dầu khí Việt Nam… Do đó, các TCVN thực sự đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa các đối tượng như phương pháp thử, yêu cầu kỹ thuật, an toàn… để áp dụng thống nhất, nâng cao chất lượng của hàng hóa.

Trong thời gian qua, công tác xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Bộ Công Thương đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, góp phần tạo lập môi trường sản xuất, kinh doanh minh bạch, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia.

Quỳnh Nga