Bộ Công Thương ban hành Kế hoạch hành động nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ giai đoạn 2026 - 2027

Kế hoạch hành động của Bộ Công Thương đặt mục tiêu nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường phối hợp trong phòng, chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bộ trưởng Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định ban hành Kế hoạch hành động nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp hành chính của Bộ Công Thương giai đoạn 2026 - 2027. Đây là bước triển khai nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về tăng cường bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ, góp phần phòng, chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Tạo chuyển biến mạnh mẽ trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ

Theo Kế hoạch, Bộ Công Thương đặt mục tiêu tạo chuyển biến đột phá trong công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp hành chính, trong đó tập trung bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan và đấu tranh với hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trên môi trường số và thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, Kế hoạch hướng tới nâng cao năng lực chuyên môn, nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức ngành Công Thương; tăng cường trách nhiệm quản lý địa bàn gắn với người đứng đầu; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), blockchain trong truy vết, thu thập chứng cứ và xử lý vi phạm hành chính về sở hữu trí tuệ.

Để bảo đảm hiệu quả triển khai, Kế hoạch yêu cầu các nhiệm vụ phải bám sát thực tiễn, có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các nhóm hàng hóa có nguy cơ cao, các sàn thương mại điện tử lớn và các nền tảng xuyên biên giới; đồng thời phân công rõ trách nhiệm của từng đơn vị chủ trì, phối hợp và gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện.

Hướng tới môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Kế hoạch xác định mục tiêu tổng quát là nâng cao năng lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước và xử lý nghiêm minh, quyết liệt các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nhằm xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch, lấy chuyển đổi số làm động lực chính;

Đồng thời, nghiên cứu, tổng hợp khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ; tham gia góp ý, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy định pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp hành chính trong xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Góp phần giải quyết các tồn tại, hạn chế trong công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là tình trạng hàng giả mạo nhãn hiệu, hàng vi phạm bản quyền; qua đó nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, cải thiện hình ảnh và uy tín của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế.

Về các mục tiêu cụ thể, Kế hoạch đặt ra yêu cầu 100% cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ hằng năm rà soát việc sử dụng phần mềm có bản quyền; 100% cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ thực thi quyền sở hữu trí tuệ của lực lượng Quản lý thị trường được tập huấn, cập nhật kiến thức và sử dụng tài liệu hướng dẫn chuyên môn.

Lực lượng Quản lý thị trường cũng sẽ từng bước được trang bị, ứng dụng khoa học, công nghệ trong truy xuất nguồn gốc và xác thực thông tin quyền sở hữu trí tuệ đối với các nhóm hàng hóa có nguy cơ cao nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm.

Tăng cường kiểm tra, giám sát trên môi trường thương mại điện tử

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Kế hoạch là tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

Theo đó, Bộ Công Thương sẽ duy trì hằng năm ít nhất một đợt cao điểm kiểm tra, đấu tranh phòng, chống và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc; đồng thời tăng cường thực thi quyền tác giả, quyền liên quan theo thẩm quyền và phối hợp với các bộ, ngành triển khai các chương trình phòng, chống sao chép lậu, xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ với các nền tảng thương mại điện tử để chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý nhanh các hành vi vi phạm; xây dựng hệ thống dữ liệu số về chủ thể quyền phục vụ công tác thực thi; tăng cường giám sát, cảnh báo sớm các dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường thương mại điện tử.

Đồng thời, nghiên cứu hoàn thiện cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cùng lực lượng Quản lý thị trường địa phương nhằm phục vụ công tác xác minh, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Theo Kế hoạch, Bộ Công Thương phấn đấu 100% đơn yêu cầu xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đủ điều kiện được tiếp nhận, xử lý theo quy định; 100% thông tin cảnh báo khẩn cấp về dấu hiệu vi phạm trên môi trường thương mại điện tử được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền trong thời hạn 24 giờ kể từ khi phát hiện hoặc tiếp nhận thông tin.

Phân công rõ trách nhiệm, huy động sự tham gia của các địa phương và doanh nghiệp

Để Kế hoạch được triển khai đồng bộ, hiệu quả, Bộ Công Thương yêu cầu thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao chủ động xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết và chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng về tiến độ cũng như kết quả thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Đối với địa phương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố được đề nghị chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan phối hợp triển khai đồng bộ các nhiệm vụ của Kế hoạch; bảo đảm kinh phí, nhân lực và các điều kiện cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp hành chính trên địa bàn.

Trên cơ sở Kế hoạch của Bộ Công Thương và điều kiện thực tế, Sở Công Thương các tỉnh, thành phố chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành các kế hoạch, chương trình triển khai tại địa phương; đồng thời bố trí nguồn lực phục vụ công tác kiểm tra, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, sản xuất, kinh doanh hàng giả và gian lận thương mại.

Theo Kế hoạch, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước là đơn vị đầu mối giúp Bộ trưởng theo dõi, đôn đốc và tổng hợp tình hình triển khai; chủ trì phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành, địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện các nhiệm vụ của Kế hoạch.

Bộ Công Thương cũng đề nghị các hiệp hội ngành hàng, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, các chủ thể quyền và đại diện chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, các sàn thương mại điện tử, nền tảng số cùng các tổ chức liên quan chủ động phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ trong quá trình triển khai Kế hoạch. Các đơn vị tăng cường cung cấp thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, phối hợp phát hiện, xử lý và phòng ngừa các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, lan tỏa những kết quả tích cực của Việt Nam trong công tác bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Huy động nguồn lực để triển khai hiệu quả Kế hoạch

Kế hoạch được triển khai từ thời điểm ban hành đến hết ngày 31/12/2027. Sau giai đoạn này, các nhiệm vụ sẽ tiếp tục được duy trì nhằm bảo đảm công tác đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được thực hiện thường xuyên, liên tục.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước được giao là đầu mối theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình thực hiện Kế hoạch; phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ, các bộ, ngành và địa phương trong quá trình triển khai. Đồng thời, Bộ Công Thương khuyến khích huy động nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, hệ thống phân phối, sàn thương mại điện tử và các tổ chức liên quan; ưu tiên nguồn lực cho chuyển đổi số, phát triển dữ liệu thị trường và thương mại điện tử nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp hành chính.

Xem chi tiết Kế hoạch tại đây

Đạt Trịnh