Bộ Chiến tranh Mỹ yêu cầu 30 đại học rà soát hợp tác với nước ngoài

Lầu Năm Góc. Ảnh: Bộ Chiến tranh Mỹ

Theo thông báo của Bộ Chiến tranh Mỹ, các trường đại học của Xứ Cờ hoa được yêu cầu xem xét toàn bộ các mối quan hệ học thuật, tài chính và nghiên cứu với các "thực thể đáng quan ngại" ở nước ngoài nhằm đánh giá liệu các dự án nghiên cứu nhạy cảm hoặc thuộc diện kiểm soát xuất khẩu của Mỹ có nguy cơ bị tiếp cận hoặc chuyển giao hay không.

Lầu Năm Góc không công bố danh sách 30 trường đại học nằm trong diện rà soát. Tuy nhiên, cơ quan này yêu cầu các cơ sở giáo dục phải hoàn thành việc đánh giá và gửi báo cáo về Bộ Quốc phòng trước ngày 31-8, đồng nghĩa với việc chỉ có khoảng hai tuần để hoàn tất quá trình kiểm tra.

Ngoài việc báo cáo kết quả rà soát, các trường còn phải trình bày các biện pháp giảm thiểu rủi ro dự kiến áp dụng. Trong đó, Bộ Quốc phòng Mỹ nêu rõ các trường cần cân nhắc chấm dứt những quan hệ hợp tác được đánh giá là có thể ảnh hưởng đến an ninh nghiên cứu hoặc không đáp ứng các yêu cầu của Chính phủ Mỹ.

Nếu không thực hiện yêu cầu, các trường có nguy cơ không đủ điều kiện nhận nguồn tài trợ nghiên cứu của Chính phủ liên bang Mỹ trong tương lai.

Động thái mới cho thấy Washington tiếp tục siết chặt quản lý hoạt động hợp tác khoa học quốc tế tại các trường đại học, đặc biệt trong những lĩnh vực có liên quan đến công nghệ tiên tiến, nghiên cứu quốc phòng và các công nghệ lưỡng dụng có thể phục vụ cả mục đích dân sự và quân sự.

Trong những năm gần đây, Chính phủ Mỹ đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về nguy cơ rò rỉ công nghệ và tài sản trí tuệ thông qua các chương trình hợp tác học thuật quốc tế.

Các trường đại học nhận ngân sách nghiên cứu từ Bộ Quốc phòng, Bộ Năng lượng và nhiều cơ quan liên bang khác đã phải tăng cường cơ chế kiểm soát đối với các dự án nghiên cứu có yếu tố nước ngoài.

Theo truyền thông quốc tế, một trọng tâm của đợt rà soát lần này là các mối liên hệ với các tổ chức từng liên quan đến Viện Khổng Tử. Hệ thống Viện Khổng Tử, do Trung Quốc hỗ trợ thành lập tại nhiều trường đại học trên thế giới nhằm thúc đẩy giảng dạy tiếng Trung và giao lưu văn hóa, đã trở thành chủ đề gây tranh cãi tại Mỹ trong nhiều năm qua.

Washington cho rằng một số hoạt động của các viện này có thể tạo ra rủi ro đối với an ninh quốc gia và ảnh hưởng đến tính độc lập trong môi trường học thuật, trong khi phía Trung Quốc nhiều lần bác bỏ các cáo buộc trên.

Theo yêu cầu của Bộ Chiến Tranh Mỹ, các trường đại học phải đánh giá toàn diện các thỏa thuận hợp tác hiện có, xác định những dự án có liên quan đến các thực thể bị coi là đáng quan ngại và đề xuất các biện pháp xử lý phù hợp.

Kết quả rà soát sẽ là một trong những căn cứ để Bộ Quốc phòng xem xét việc tiếp tục cấp ngân sách nghiên cứu liên bang cho các cơ sở giáo dục trong thời gian tới.

Động thái này được đánh giá sẽ tiếp tục làm gia tăng sự giám sát của Chính phủ Mỹ đối với các chương trình hợp tác nghiên cứu quốc tế, đồng thời phản ánh xu hướng đặt yếu tố an ninh quốc gia lên hàng đầu trong các hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.

(tổng hợp)

Nguyễn Thúc Hoàng Linh